ไอโอนา ไฟฟ์ นักร้องเพลงพื้นเมืองและผู้สนับสนุนภาษาสกอต

ไอโอนา ไฟฟ์ (Iona Fyfe เกิด 16 มกราคม ค.ศ. 1998) เป็นนักร้องเพลงพื้นเมือง (folk singer) ชาวสกอตแลนด์ จากเมืองฮันท์ลี มณฑลอเบอร์ดีนเชียร์ ผู้มีชื่อเสียงทั้งในด้านดนตรีพื้นเมืองและการขับเคลื่อนเพื่อการยอมรับภาษาสกอต (Scots language) ในระดับสากล

ประวัติและการศึกษา

ไฟฟ์เติบโตในเมืองฮันท์ลีและเริ่มเรียนรู้บทกวีในสำเนียงดอริก (Doric dialect) ของภาษาสกอตตั้งแต่ยังเด็ก ในช่วงวัยเยาว์เธอได้คลุกคลีกับเหล่านักร้องเพลงพื้นเมือง (bothy balladers) เช่น จ็อก ดันแคน (Jock Duncan), โจ เอทเคน (Joe Aitken) และ จอร์จี้ มูริสัน (Geordie Murison) ซึ่งเธอถือว่าเป็นเหมือนครอบครัวบุญธรรมที่หล่อหลอมตัวตนทางดนตรีของเธอ

ด้วยความสามารถที่โดดเด่น ไฟฟ์ได้รับเลือกให้เข้าศึกษาที่วิทยาลัยการแสดงศิลปะแห่งชาติสกอตแลนด์ (Royal Conservatoire of Scotland) ตั้งแต่อายุ 16 ปี และสำเร็จการศึกษาในปี ค.ศ. 2019 โดยได้รับเกียรตินิยมอันดับหนึ่งในสาขาดนตรีพื้นเมือง (Traditional Music)

เส้นทางดนตรีและผลงาน

ไฟฟ์สร้างสรรค์ผลงานในนาม Iona Fyfe Trio และมีผลงานเพลงที่ได้รับการแพร่ภาพและกระจายเสียงผ่านสถานีวิทยุชั้นนำ เช่น BBC Radio Scotland, BBC Radio 2 และ BBC Radio nan Gàidheal

อัลบั้มและผลงานเพลง

ผลงานเพลงของเธอมีความหลากหลาย โดยได้รับแรงบันดาลใจจาก เจน ทูริฟฟ์ (Jane Turriff) นักร้องจากทางตะวันออกเฉียงเหนือของสกอตแลนด์ ในการนำดนตรีแนวคันทรีและเวสเทิร์นมาผสมผสาน ผลงานที่สำคัญ ได้แก่:

• The First Sangs (ค.ศ. 2015)
• East EP (ค.ศ. 2016)
• Away From My Window (ค.ศ. 2018) - อัลบั้มเดี่ยวชุดแรกที่บันทึกเสียงร่วมกับ ทิม อีเดย์ (Tim Edey) และ ลุค แมคนัลลี (Luc McNally)
• Dark Turn of Mind (ค.ศ. 2019)

นอกจากนี้ ในเดือนเมษายน ค.ศ. 2021 เธอได้รับมอบหมายจากสโมสรฟุตบอลอเบอร์ดีน (Aberdeen F.C.) ให้ขับร้องเพลง "The Northern Lights" ซึ่งเป็นเพลงประจำสโมสรอย่างไม่เป็นทางการ

การส่งเสริมภาษาและบทบาททางสังคม

ไฟฟ์เป็นผู้สนับสนุนตัวยงในการให้การรับรองภาษาสกอตเป็นภาษาทางกฎหมาย โดยดำรงตำแหน่งเจ้าหน้าที่สื่อสารของกลุ่มรณรงค์ภาษาสกอต Oor Vyce

เหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2020 เมื่อเธอปล่อยเพลงเวอร์ชันภาษาสกอตของ "In the Bleak Midwinter" โดยคริสตินา รอสเซตตี แต่พบว่าในระบบข้อมูล (metadata) ของ Spotify ไม่สามารถเลือกภาษาสกอตได้ เธอจึงยื่นคำร้องต่อ Spotify จนกระทั่งในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2021 Spotify ได้เพิ่มภาษาสกอตเข้าไปในรายการภาษาที่รองรับอย่างเป็นทางการ

บทบาททางการเมืองและตำแหน่งบริหาร

• การเมือง: ไฟฟ์สนับสนุนการจัดตั้งสาธารณรัฐสกอตแลนด์ที่เป็นอิสระ โดยแสดงทัศนะว่าสถาบันกษัตริย์เป็นสิ่งที่ล้าสมัยและไม่เหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบันที่หลายครอบครัวในภูมิภาคกำลังประสบปัญหาทางเศรษฐกิจ
• ตำแหน่งบริหาร: เธอเป็นผู้อำนวยการระดับชาติของสมาคมดนตรีและเพลงพื้นเมือง (Traditional Music and Song Association) และเป็นคณะกรรมการของสหภาพนักดนตรีแห่งสกอตแลนด์ (Musicians' Union Scotland)
• การศึกษา: ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2024 ไฟฟ์ได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งอธิการบดี (Rector) ของมหาวิทยาลัยอเบอร์ดีน (University of Aberdeen) โดยเริ่มปฏิบัติหน้าที่ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2025 เป็นระยะเวลา 3 ปี

รางวัลและความสำเร็จ