เรือบรรทุกเรือดำน้ำโชเกอิ (Chōgei) เรือสนับสนุนกองเรือดำน้ำญี่ปุ่น

เรือโชเกอิ (Chōgei) หรือที่แปลว่า "วาฬยาว" เป็นเรือบรรทุกเรือดำน้ำลำที่สองและลำสุดท้ายในชั้นจิงเกอิ (Jingei-class) ของกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่น ซึ่งปฏิบัติหน้าที่ตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1920 จนถึงสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยเรือโชเกอิและเรือจิงเกอิเป็นเรือบรรทุกเรือดำน้ำลำแรกที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์นี้โดยเฉพาะในกองทัพเรือญี่ปุ่น

ภูมิหลังและการออกแบบ

ภายใต้แผนการสร้างกองเรือ "แปด-แปด" (Eight-eight fleet plan) กองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่นมีแผนที่จะจัดหาเรือดำน้ำจำนวน 100 ลำ เพื่อใช้ในการลาดตระเวนระยะไกลและทำสงครามบั่นทอนกำลังของกองเรือศัตรูที่มุ่งหน้ามายังญี่ปุ่น เรือโชเกอิถูกออกแบบมาเพื่อทำหน้าที่เป็นเรือธงสำหรับผู้บัญชาการกองเรือดำน้ำ และเป็นเรือคลังแสงสนับสนุนเรือดำน้ำ 9 ลำในหนึ่งกองเรือ

เดิมทีเรือโชเกอิถูกวางแผนให้มีระวางขับน้ำ 14,500 ตัน แต่เนื่องจากข้อจำกัดของสนธิสัญญาทางนาวีวอชิงตัน (Washington Naval Treaty) จึงต้องลดขนาดลงเหลือ 8,500 ตัน

รายละเอียดการออกแบบ

เรือโชเกอิถูกสร้างโดยอู่ต่อเรือมิตซูบิชิในนางาซากิ โดยทางผู้รับเหมาได้รับอิสระในการออกแบบอย่างมาก เพื่อลดต้นทุนจึงมีการนำการออกแบบตัวเรือพื้นฐานมาจากเรือพาณิชย์มาตรฐานที่มิตซูบิชิมีความเชี่ยวชาญ นอกจากนี้ยังมีการนำหม้อต้มน้ำแบบใช้ถ่านหินและน้ำมันจากโครงการเรือรบชั้นโทสะ (Tosa-class) ที่ถูกยกเลิกมาใช้ และเนื่องจากมิตซูบิชิกำลังสร้างเรือลาดตระเวนชั้นคาโทริ (Katori-class) ในช่วงเวลาเดียวกัน จึงมีการแบ่งปันนวัตกรรมการออกแบบระหว่างเรือทั้งสองชั้น ทำให้เรือชั้นคาโทริมีลักษณะภายนอกที่คล้ายคลึงกับเรือบรรทุกเรือดำน้ำชั้นจิงเกอิ

ประวัติการปฏิบัติการ

เรือโชเกอิเริ่มวางกระดูกงูเมื่อวันที่ 11 มีนาคม 1922 และสร้างเสร็จสมบูรณ์ในวันที่ 20 สิงหาคม 1924 โดยในช่วงแรกได้รับมอบหมายให้สังกัดเขตนาวีคุเระ และปฏิบัติหน้าที่ในกองเรือดำน้ำที่ 2 ของกองเรือที่ 2 ของกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่น

การปรับปรุงและบทบาทที่เปลี่ยนไป

หลังเหตุการณ์เรือโทโมซุรุ (Tomozuru Incident) ในปี 1934 เรือโชเกอิได้รับการปรับปรุงเพื่อแก้ไขข้อบกพร่องด้านการทรงตัวเพื่อป้องกันการพลิกคว่ำ โดยมีการติดตั้งถังอับเฉาและปั๊มน้ำใต้ท้องเรือใหม่ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากเรือชั้นจิงเกอิไม่สามารถสนับสนุนเรือดำน้ำชั้นไคได (Kaidai-class) รุ่นใหม่ได้ จึงถูกย้ายไปสังกัดกองเรือฝึกหัด และให้เรือลาดตระเวนชั้นคุมะ (Kuma-class) ทำหน้าที่สนับสนุนเรือดำน้ำแทน

บทบาทในสงครามจีน-ญี่ปุ่น และสงครามแปซิฟิก

ในช่วงสงครามจีน-ญี่ปุ่นครั้งที่สอง เรือโชเกอิทำหน้าที่เป็นเรือขนส่งทหารไปยังจีนตอนเหนือและเซี่ยงไฮ้ ต่อมาเมื่อเตรียมพร้อมสำหรับสงครามกับสหรัฐอเมริกาในปี 1940 เรือโชเกอิถูกนำกลับมาปฏิบัติหน้าที่รบอีกครั้ง โดยทำหน้าที่เป็นเรือธงของกองเรือดำน้ำที่ 2 ของกองเรือที่ 6 และติดตั้งเครื่องบินทะเลสำหรับลาดตระเวน

เมื่อสงครามแปซิฟิกเริ่มต้นขึ้น เรือโชเกอิปฏิบัติการอยู่ที่เมืองดาเวา ประเทศฟิลิปปินส์ และลาดตระเวนในทะเลเซเลเบส ทะเลฟลอเรส และช่องแคบตอร์เรส ต่อมาในปี 1942 ได้เกิดอุบัติเหตุชนกับเรือดำน้ำ I-153 นอกชายฝั่งชิโกกุ ทำให้ต้องเข้ารับการซ่อมแซม

ในปี 1943 เรือโชเกอิถูกส่งไปประจำการที่ราบูล (Rabaul) เพื่อสนับสนุนกองเรือที่ 8 แม้จะถูกโจมตีทางอากาศโดยกองกำลังสหรัฐฯ หลายครั้ง แต่เรือโชเกอิก็รอดพ้นจากการถูกทำลายมาได้ จนกระทั่งถูกสั่งให้ถอนตัวกลับญี่ปุ่นเนื่องจากการโจมตีทางอากาศที่รุนแรงขึ้น

ช่วงปลายของสงคราม

ในปี 1944 เรือโชเกอิกลับมาปฏิบัติหน้าที่เป็นเรือธงของกองเรือดำน้ำที่ 11 และมีการเปลี่ยนปืนหลักเป็นปืนต่อสู้อากาศยานแบบ Type 96 ขนาด 25 มม. จำนวน 18 กระบอก เพื่อรับมือกับการโจมตีทางอากาศที่เพิ่มขึ้น นอกจากนี้ยังทำหน้าที่ขนส่งเสบียงและกำลังพลไปยังโอกินาวาในช่วงปลายปี 1944