จอห์น ทีโบ นักจิตวิทยาสังคมและผู้ร่วมก่อตั้งทฤษฎีความพึ่งพากัน

จอห์น วอลเตอร์ ทีโบ (John Walter Thibaut, ค.ศ. 1917–1986) เป็นนักจิตวิทยาสังคมชาวอเมริกันที่มีชื่อเสียง โดยเป็นหนึ่งในนักศึกษาปริญญาโทรุ่นสุดท้ายของ เคิร์ต เลวิน (Kurt Lewin) นักจิตวิทยาผู้ทรงอิทธิพล ทีโบใช้เวลาหลายปีในการดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ที่มหาวิทยาลัยนอร์ทแคโรไลนาที่แชพเพิลฮิลล์ (University of North Carolina at Chapel Hill) และได้รับเกียรติให้เป็นบรรณาธิการคนแรกของวารสาร Journal of Experimental Social Psychology

การพัฒนาทฤษฎีความพึ่งพากัน (Interdependence Theory)

ผลงานที่โดดเด่นที่สุดของทีโบคือการร่วมเขียนหนังสือ "A Social Psychology of Groups" ร่วมกับ แฮโรลด์ เคลลีย์ (Harold Kelley) ซึ่งเป็นผู้ร่วมงานระยะยาวของเขา การศึกษาเกี่ยวกับการแลกเปลี่ยนทางสังคม (Social Exchange) นำไปสู่การพัฒนา ทฤษฎีความพึ่งพากัน (Interdependence Theory)

กระบวนการพัฒนาทฤษฎีนี้ได้รับแรงผลักดันจากการที่ทีโบได้ใช้เวลาหนึ่งปีที่ศูนย์การศึกษาขั้นสูงด้านพฤติกรรมศาสตร์ (Center for Advanced Study in the Behavioral Sciences) ซึ่งเขาได้มีปฏิสัมพันธ์ทางวิชาการอย่างมีนัยสำคัญกับ เคนเนธ แอร์โรว์ (Kenneth Arrow) นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบล

ทฤษฎีความพึ่งพากันมีรากฐานมาจากแนวคิดเรื่องบรรทัดฐานของการตอบแทน (Norm of Reciprocity) ของ อัลวิน วอร์ด กูลด์เนอร์ (Alvin Ward Gouldner) ซึ่งเสนอว่าบุคคลควรตอบแทนผลประโยชน์ที่ได้รับจากผู้อื่นในความสัมพันธ์ นอกจากนี้ยังได้รับอิทธิพลจากงานของ ปีเตอร์ เอ็ม. บลู (Peter M. Blau) และ จอร์จ ซี. โฮมันส์ (George C. Homans) โดยในเวลาต่อมา ทฤษฎีนี้ได้ถูกปรับปรุงเพื่อมุ่งเน้นไปที่กฎเกณฑ์การพัฒนาและการรักษาความสัมพันธ์

งานวิจัยด้านความยุติธรรมเชิงกระบวนการ

ในช่วงหลังของอาชีพการทำงาน ทีโบได้หันมาสนใจงานวิจัยในด้าน ความยุติธรรมเชิงกระบวนการ (Procedural Justice) ซึ่งเป็นการศึกษาเกี่ยวกับความยุติธรรมในขั้นตอนการตัดสินใจหรือการดำเนินการทางกฎหมายและสังคม โดยเขาได้ร่วมเขียนหนังสือในหัวข้อนี้กับ ลอเรนส์ วอล์กเกอร์ (Laurens Walker) ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย

บทบาททางวิชาการและเครือข่ายการวิจัย

ทีโบเป็นผู้นำกลุ่มวิจัยที่มหาวิทยาลัยนอร์ทแคโรไลนา ซึ่งมีนักวิจัยคนสำคัญเข้าร่วมอย่างสม่ำเสมอ เช่น แฮร์รี อัพชอว์ (Harry Upshaw), แจ็ค เบรห์ม (Jack Brehm), เคิร์ต แบ็ค (Kurt Back) และ เอ็ดเวิร์ด อี. โจนส์ (Edward E. Jones)

ผลงานตีพิมพ์ที่สำคัญ

• ร่วมกับ Back, Festinger, Hymovitch, Kelley และ Schachter ในการศึกษาเรื่องระเบียบวิธีของการส่งต่อข่าวลือ (The methodology of studying rumor transmission, 1950)
• ร่วมกับ เลออน เฟสติงเกอร์ (Leon Festinger) ในการศึกษาเรื่องการสื่อสารระหว่างบุคคลในกลุ่มขนาดเล็ก (Interpersonal communication in small groups, 1951)