ภาพยนตร์กังฟู ประวัติศาสตร์และวิวัฒนาการของหนังแอ็คชั่นฮ่องกง

ภาพยนตร์กังฟู (Kung fu film) เป็นประเภทย่อยของภาพยนตร์ศิลปะการต่อสู้และภาพยนตร์แอ็คชั่นของฮ่องกง ซึ่งมีจุดเด่นที่การนำเสนอการต่อสู้ด้วยมือเปล่าที่เน้นความสมจริงในยุคปัจจุบัน (หรือยุคใกล้เคียง) โดยแตกต่างจากภาพยนตร์แนว วูเซีย (Wuxia) ที่มักจะมีองค์ประกอบของแฟนตาซี การใช้กระบี่ และฉากหลังที่เป็นจีนโบราณ

ประวัติศาสตร์และการกำเนิดของแนวหนังกังฟู

แนวภาพยนตร์กังฟูถือกำเนิดขึ้นในฮ่องกงเพื่อเป็นการตอบโต้กระแสความนิยมของหนังวูเซียแบบ shenguai wuxia ซึ่งเน้นการใช้เทคนิคพิเศษที่ดูไม่สมจริงและพล็อตเรื่องที่ซ้ำซาก ผู้สร้างภาพยนตร์จึงหันมาให้ความสำคัญกับ zhen gongfu หรือการต่อสู้ที่สมจริงมากขึ้น แม้ว่าจะมีการออกแบบท่าทาง (choreography) แต่ก็ถูกออกแบบมาให้ดูน่าเชื่อถือ

จุดเริ่มต้นและภาพยนตร์ยุคแรก

ภาพยนตร์ที่เก่าแก่ที่สุดในแนวนี้คือ The Adventures of Fong Sai-yuk (1938–39) แม้ว่าปัจจุบันจะไม่มีสำเนาหลงเหลืออยู่ แต่ภาพยนตร์ชุด Wong Fei-hung ที่นำแสดงโดย Kwan Tak-hing ในปี 1949 ได้กลายเป็นผู้บุกเบิกสำคัญที่เน้นการต่อสู้ที่สมจริง ซึ่งต่อมา Jet Li ได้นำกลับมาปัดฝุ่นใหม่ในยุค 90 ผ่านภาพยนตร์เรื่อง Once Upon a Time in China

การฟื้นฟูและความรุ่งเรืองในทศวรรษ 1970

ในช่วงทศวรรษ 1970 ภาพยนตร์กังฟูพุ่งขึ้นสู่จุดสูงสุดพร้อมกับการเติบโตทางเศรษฐกิจของฮ่องกง โดยมีการแข่งขันกันระหว่างสตูดิโอใหญ่อย่าง Shaw Brothers, Golden Harvest และ Seasonal Films ซึ่งช่วยกระตุ้นการผลิตภาพยนตร์แนวนี้ออกมาเป็นจำนวนมาก

ปรากฏการณ์ บรูซ ลี (Bruce Lee)

ความสำเร็จระดับนานาชาติของหนังกังฟูเกิดขึ้นหลังจากความสำเร็จของ The Big Boss (1971) นำแสดงโดย บรูซ ลี ผู้ซึ่งนำศิลปะการต่อสู้จริง (Jeet Kune Do) มาใช้ในภาพยนตร์ ทำให้เกิดกระแสการจ้างนักสู้ตัวจริงมาแสดงหนัง

ภาพยนตร์ของบรูซ ลี ไม่เพียงแต่ประสบความสำเร็จในด้านรายได้ แต่ยังส่งผลกระทบทางสังคม โดยเฉพาะในกลุ่มคนที่รู้สึกว่าตนเองถูกกีดกันทางสังคมในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และชุมชนชาวแอฟริกัน-อเมริกัน และเอเชียน-อเมริกัน ในสหรัฐอเมริกา เนื่องจากเนื้อหาที่เน้นการต่อสู้กับอคติและความไม่เท่าเทียมทางเชื้อชาติ

การเปลี่ยนผ่านสู่แนวตลกกังฟู (Kung Fu Comedies)

หลังจากการเสียชีวิตของบรูซ ลี ในปี 1973 และภาวะเศรษฐกิจถดถอยในฮ่องกง ผู้ชมเริ่มหันไปหาภาพยนตร์แนวตลกและเสียดสี ทำให้เกิดแนว Kung fu comedy ที่ผสมผสานศิลปะการต่อสู้เข้ากับมุกตลกแบบสแลปสติก (slapstick)

เฉินหลง (Jackie Chan) และ หงจินเป่า (Sammo Hung) เป็นผู้บุกเบิกสำคัญในยุคนี้ โดยนำเทคนิคจากงิ้วปักกิ่ง (Peking Opera) มาประยุกต์ใช้ ทำให้ท่าทางการต่อสู้มีความลื่นไหลและผาดโผนมากขึ้น ซึ่งแตกต่างจากความดุดันของบรูซ ลี โดยเฉพาะความสำเร็จของเรื่อง Drunken Master (1978) ที่ส่งให้เฉินหลงกลายเป็นซูเปอร์สตาร์ระดับโลก