ตระกูลภาษาลูเล-วิเลลา
สรุปใจความสำคัญ
- เป็นตระกูลภาษาที่สูญสิ้นแล้วในพื้นที่ทางตอนเหนือของอาร์เจนตินา
- ประกอบด้วยภาษาหลักสองกลุ่มคือ ลูเล และ วิเลลา
- มีข้อถกเถียงทางวิชาการว่าภาษาเหล่านี้เป็นตระกูลเดียวกันหรือเป็นภาษาโดดเดี่ยวที่คล้ายกันเพราะการสัมผัสทางภาษา
ตระกูลภาษาลูเล-วิเลลา (Lule–Vilela languages) เป็นกลุ่มภาษาขนาดเล็กที่สูญสิ้นแล้ว ซึ่งเคยมีการพูดในพื้นที่ทางตอนเหนือของประเทศอาร์เจนตินา นักภาษาศาสตร์บางกลุ่มจัดให้ภาษาเหล่านี้อยู่ในตระกูลภาษาเดียวกันเนื่องจากมีความสัมพันธ์ทางเครือญาติที่ห่างกัน อย่างไรก็ตาม สถานะทางภาษาศาสตร์ของตระกูลนี้ยังคงเป็นหัวข้อที่มีการถกเถียงในหมู่นักวิชาการ
ข้อถกเถียงและการจำแนกทางภาษาศาสตร์
ความสัมพันธ์ระหว่างภาษาลูเล (Lule) และภาษาวิเลลา (Vilela) ได้รับการวิเคราะห์จากนักภาษาศาสตร์หลายท่าน โดย Terrence Kaufman ระบุว่าความสัมพันธ์ระหว่างสองภาษานี้มีความเป็นไปได้สูง และสอดคล้องกับความเห็นของนักจำแนกภาษาหลักๆ ในอเมริกาใต้ นอกจากนี้ Viegas Barros ยังได้นำเสนอหลักฐานเพิ่มเติมในช่วงปี ค.ศ. 1996 ถึง 2006 เพื่อสนับสนุนทฤษฎีนี้
ในทางตรงกันข้าม Zamponi (2008) เสนอทัศนะที่แตกต่าง โดยมองว่าทั้งภาษาลูเลและภาษาวิเลลาต่างเป็น ภาษาโดดเดี่ยว (Language isolates) และความคล้ายคลึงกันที่ปรากฏนั้นไม่ได้เกิดจากบรรพบุรุษร่วมกัน แต่เกิดจากการสัมผัสทางภาษา (Language contact) ในพื้นที่เดียวกัน
การจำแนกประเภทภายใน
Mason (1950) ได้พยายามจำแนกโครงสร้างภายในของกลุ่มภาษาลูเล-วิเลลา โดยแบ่งออกเป็นสองกลุ่มหลัก ดังนี้:
- กลุ่มภาษาลูเล (Lule): แบ่งย่อยเป็น ลูเลใหญ่ (Great Lule) ซึ่งพบในพื้นที่ Miraflores และ Machoni และลูเลเล็ก (Small Lule) ซึ่งประกอบด้วยภาษา Isistiné, Tokistiné และ Oristiné
- กลุ่มภาษาวิเลลา (Vilela): ประกอบด้วยภาษาและสำเนียงต่างๆ เช่น Atalalá, Chunupí (รวมถึง Sinipé และ Chulupí), Yooc (หรือ Yoo, Wamalca), Ocolé, Yecoanita, Pasain, Omoampa, Vacaa, Vilela, Ipa, Takete, Yoconoampa และ Wamalca
นอกจากนี้ ยังมีภาษาอื่นๆ ที่ไม่สามารถจำแนกประเภทได้อย่างชัดเจนในกลุ่มนี้ ได้แก่ ภาษาโตโนโกเต (Tonocoté), มาตารา (Matará) และกัวการา (Guacará)

คำถามที่พบบ่อย
ตระกูลภาษาลูเล-วิเลลา คืออะไร?
เป็นกลุ่มภาษาขนาดเล็กที่สูญสิ้นแล้ว ซึ่งเคยใช้พูดในพื้นที่ทางตอนเหนือของประเทศอาร์เจนตินา
นักภาษาศาสตร์เห็นตรงกันหรือไม่ว่าลูเลและวิเลลาเป็นตระกูลเดียวกัน?
ไม่เห็นตรงกัน โดยบางส่วนเชื่อว่ามีความสัมพันธ์ทางเครือญาติที่ห่างกัน ในขณะที่บางส่วน เช่น Zamponi (2008) มองว่าเป็นภาษาโดดเดี่ยวที่คล้ายกันเนื่องจากการสัมผัสทางภาษา
ภาษาลูเลแบ่งออกเป็นกลุ่มย่อยอะไรบ้าง?
แบ่งเป็นลูเลใหญ่ (Great Lule) และลูเลเล็ก (Small Lule) ซึ่งประกอบด้วย Isistiné, Tokistiné และ Oristiné