ชะมดเชย Malabar large-spotted civet สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ใกล้สูญพันธุ์ขั้นวิกฤต
สรุปใจความสำคัญ
- ชะมดเชยเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่พบได้เฉพาะในเขต Western Ghats ของอินเดีย
- ถูกจัดอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์ขั้นวิกฤต (Critically Endangered) โดย IUCN
- และคาดว่ามีประชากรในธรรมชาติเหลืออยู่ไม่ถึง 250 ตัว
- เป็นสัตว์ออกหากินกลางคืนที่มีข้อมูลทางชีววิทยาน้อยมากเนื่องจากความลึกลับของลึกลับของมัน
ชะมดเชย (ชื่อวิทยาศาสตร์: Viverra civettina) หรือที่รู้จักกันในชื่อ Malabar civet เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Viverrid ที่พบได้เฉพาะในเขต Western Ghats ของประเทศอินเดีย ปัจจุบันถูกจัดอยู่ในกลุ่มสัตว์ที่ใกล้สูญพันธุ์ขั้นวิกฤต (Critically Endangered) ตามบัญชีแดงของ IUCN เนื่องจากคาดว่ามีประชากรในธรรมชาติเหลืออยู่ไม่ถึง 250 ตัว
ลักษณะทางกายภาพ
ชะมดเชยมีขนสีเทาหม่น (dusky gray) โดยมีจุดเด่นคือมีเครื่องหมายสีเข้มบนแก้ม มีแถบสีเข้มพาดขวางลำตัวและด้านข้าง และมีเส้นสีเข้มพาดขวางคอสองเส้น ซึ่งเครื่องหมายเหล่านี้จะชัดเจนกว่าที่พบในชะมดอินเดียขนาดใหญ่ (large Indian civet) นอกจากนี้ยังมีคอและลำคอสีขาว พร้อมด้วยแผงขน (mane) ที่เริ่มจากระหว่างไหล่ หางมีวงแหวนสีเข้มและเท้ามีสีเข้ม
ความแตกต่างจากชะมดจุดใหญ่ (Large-spotted civet)
ชะมดเชยแตกต่างจากชะมดจุดใหญ่ตรงที่ฝ่าเท้ามีความเปลือยมากกว่า โดยขนที่อยู่ระหว่างนิ้วเท้าจะรวมตัวเป็นกลุ่มก้อน และผิวหนังของแผ่นรองเท้าจะเปลือยในส่วนหน้าและด้านข้าง
การกระจายพันธุ์และถิ่นที่อยู่อาศัย
ในศตวรรษที่ 19 ชะมดเชยพบได้ตลอดแนวชายฝั่ง Malabar ตั้งแต่ละติจูด Honnavar ไปจนถึง Kanyakumari โดยอาศัยอยู่ในป่าและพื้นที่ลุ่มต่ำที่มีต้นไม้หนาแน่น บางครั้งพบในพื้นที่ป่าบนที่สูง
อย่างไรก็ตาม การตัดไม้ทำลายป่าอย่างกว้างขวางจนถึงทศวรรษ 1960 ได้ลดจำนวนป่าธรรมชาติในแนวชายฝั่ง Western Ghats ลงอย่างมาก ทำให้ชะมดเชยถูกมองว่าใกล้จะสูญพันธุ์ในช่วงปลายทศวรรษ 1960
นิเวศวิทยาและพฤติกรรม
ชะมดเชยเป็นสัตว์ที่ออกหากินในเวลากลางคืน (nocturnal) และมีความลึกลับมาก จนทำให้ข้อมูลทางชีววิทยาและนิเวศวิทยาของมันมีแทบจะไม่มีเลย นอกเหนือจากการใช้ประโยชน์จากถิ่นที่อยู่อาศัย
ภัยคุกคามและสาเหตุการสูญพันธุ์
ในอดีต พ่อค้าท้องถิ่นในรัฐ Kerala ได้เลี้ยงชะมดเชยเพื่อสกัดเอา civetone ซึ่งเป็นสารสกัดจากต่อมกลิ่นที่นำไปใช้ในทางการแพทย์และเป็นน้ำหอม
ปัจจุบัน ภัยคุกคามหลักคือการทำลายถิ่นที่อยู่อาศัยและการแตกตัวของผืนป่า รวมถึงการล่าสัตว์ในพื้นที่ที่ไม่ได้อยู่ภายใต้การคุ้มครอง
การพบเห็นที่ถูกกล่าวอ้าง
ในช่วงการล็อกดาวน์จากโควิด-19 ในอินเดีย มีคลิปวิดีโอของชะมดที่เดินอยู่บนถนนใน Meppayur ซึ่งถูกระบุว่าเป็นชะมดเชย แต่ผู้เชี่ยวชาญหลายคนระบุว่าสัตว์ในวิดีโอนั้นแท้จริงแล้วคือ ชะมดเล็กอินเดีย (small Indian civet) ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่พบได้บ่อยกว่ามาก
คำถามที่พบบ่อย
ชะมดเชยแตกต่างจากชะมดจุดใหญ่ (Large-spotted civet) อย่างไร?
ชะมดเชยมีเครื่องหมายสีเข้มบนแก้มและลำตัวที่ชัดเจนกว่า และมีฝ่าเท้าที่เปลือยมากกว่าชะมดจุดใหญ่
ทำไมชะมดเชยถึงใกล้สูญพันธุ์?
สาเหตุหลักมาจากการตัดไม้ทำลายป่า การทำลายถิ่นที่อยู่อาศัย และการล่าสัตว์เพื่อนำต่อมกลิ่น (civetone) มาใช้ในยาและน้ำหอม
ปัจจุบันยังพบชะมดเชยในธรรมชาติได้หรือไม่?
answer: เนื่องจากไม่พบการบันทึกการพบเห็นที่ได้รับการยืนยันระหว่างปี 1990 ถึง 2014 และประชากรมีจำนวนน้อยมาก จึงเป็นเรื่องยากมากที่จะพบในธรรมชาติ