พระนางมารีอา เทเรซา จักรพรรดินีผู้ทรงอิทธิพลแห่งราชวงศ์ฮับส์บูร์ก
สรุปใจความสำคัญ
- เป็นสตรีเพียงคนเดียวที่ปกครองราชวงศ์ฮับส์บูร์กในนามของตนเอง
- ทรงปกครองอาณาจักรเป็นเวลา 40 ปี (1740-1780)
- ทรงนำการปฏิรูปครั้งใหญ่ในด้านการศึกษา การทหาร และการเงินของออสเตรีย
- สูญเสียดินแดนไซลีเซียให้กับปรัสเซียในสงครามการสืบราชสมบัติออสเตรีย
พระนางมารีอา เทเรซา (13 พฤษภาคม 1717 – 29 พฤศจิกายน 1780) ทรงเป็นผู้ปกครองราชวงศ์ฮับส์บูร์กตั้งแต่ปี 1740 จนกระทั่งสวรรคตในปี 1780 และทรงเป็นสตรีเพียงคนเดียวที่ได้ครองอำนาจในนามของพระองค์เอง พระองค์ทรงเป็นอธิปไตยเหนือดินแดนอันกว้างขวาง ได้แก่ ออสเตรีย ฮังการี โครเอเชีย โบฮีเมีย ทรานซิลเวเนีย สลาโวเนีย แมนทัว มิลาน โมราเวีย กาลิเซียและโลโดเมเรีย ดัลเมเชีย เนเธอร์แลนด์ของออสเตรีย คารินเธีย คาร์นิโอลา โกริเซียและกราดิสกา ไซลีเซียของออสเตรีย ทีโรล สตีเรีย และปาร์มา

การขึ้นสู่พระอำนาจและความท้าทาย
พระนางมารีอา เทเรซา เริ่มการครองราชย์เป็นเวลา 40 ปี เมื่อพระบิดาของพระองค์ คือจักรพรรดิชาร์ลที่ 6 สวรรคตในวันที่ 20 ตุลาคม 1740 แม้ว่าจักรพรรดิชาร์ลที่ 6 จะทรงพยายามปูทางให้พระนางได้ขึ้นครองราชย์ผ่าน Pragmatic Sanction (ประกาศนียบัตรการสืบราชสมบัติ) ในปี 1713 แต่เมื่อพระองค์สวรรคต มหาอำนาจในยุโรปหลายประเทศ เช่น แซกโซนี ปรัสเซีย บาวาเรีย และฝรั่งเศส ต่างปฏิเสธการยอมรับในสิทธินี้
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ฟรีดริชที่มหาราช แห่งปรัสเซีย ได้บุกรุกและยึดครองไซลีเซีย ซึ่งเป็นจังหวัดที่มั่งคั่งของฮับส์บูร์ก นำไปสู่สงครามการสืบราชสมบัติออสเตรีย (War of the Austrian Succession) ซึ่งกินเวลา 8 ปี อย่างไรก็ตาม พระนางมารีอา เทเรซา ทรงสามารถรักษาอำนาจเหนือราชอาณาจักรส่วนใหญ่ของฮับส์บูร์กไว้ได้ โดยสูญเสียเพียงไซลีเซียและดินแดนบางส่วนในอิตาลี
การปฏิรูปและการปกครอง
แม้ว่าตามธรรมเนียมพระนางควรจะมอบอำนาจให้แก่พระสวามี (จักรพรรดิฟรานซิสที่ 1) และพระโอรสองค์โต (จักรพรรดิโจเซฟที่ 2) แต่ในความเป็นจริง พระนางทรงปกครองในฐานะผู้มีอำนาจเด็ดขาด โดยได้รับคำปรึกษาจากที่ปรึกษาที่ไว้วางใจ
พระนางทรงผลักดันการปฏิรูปในหลายด้าน ได้แก่:
- ด้านสถาบันและการเงิน: ปรับปรุงระบบการจัดเก็บภาษีและการบริหารราชการ
- ด้านการแพทย์และการศึกษา: พัฒนาคุณภาพชีวิตและขยายโอกาสทางการศึกษา
- ด้านการทหาร: ปรับโครงสร้างกองทัพออสเตรียให้มีความทันสมัยและเข้มแข็งขึ้น
- ด้านเศรษฐกิจ: ส่งเสริมการค้าและการเกษตรเพื่อสร้างความมั่นคงให้กับรัฐ

ประสูติและชีวิตช่วงต้น
พระนางมารีอา เทเรซา ประสูติเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 1717 ณ กรุงเวียนนา เป็นพระราชธิดาองค์โตที่รอดชีวิตของจักรพรรดิชาร์ลที่ 6 และเอลิซาเบธ คริสทีน แห่งบรันสวิก-โวล์เฟนบึทเทิล การประสูติของพระนางสร้างความผิดหวังให้กับพระบิดาและชาวเวียนนาในขณะนั้น เนื่องจากจักรพรรดิชาร์ลที่ 6 ทรงปรารถนาพระโอรสเพื่อสืบทอดราชวงศ์ฮับส์บูร์ก

พระนางทรงมีลักษณะทางกายภาพที่โดดเด่นด้วยดวงตาสีฟ้าขนาดใหญ่ ผมสีบลอนด์ทองปนแดง และร่างกายที่แข็งแรง ซึ่งแตกต่างจากสมาชิกหลายคนในราชวงศ์ฮับส์บูร์กในยุคนั้น
คำถามที่พบบ่อย
พระนางมารีอา เทเรซา ทรงเป็นจักรพรรดินีแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์หรือไม่?
ในทางนิตินัย พระนางไม่ได้เป็นจักรพรรดินีในนามของตนเอง เนื่องจากตำแหน่งจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สินทร์สงวนไว้สำหรับผู้ชายเท่านั้น แต่พระนางทรงเป็นผู้ปกครองดินแดนฮับส์บูร์กทั้งหมดในนามของตนเอง และพระสวามีของพระนาง (จักรพรรดิฟรานซิสที่ 1) ทรงเป็นจักรพรรดิในนามนั้น
ใครคือคู่ปรับที่สำคัญที่สุดของพระนางมารีอา เทเรซา?
ฟรีดริชที่มหาราชแห่งปรัสเซีย ซึ่งเป็นผู้บุกรุกไซลีเซียและเป็นคู่ปรับทางการเมืองและการทหารตลอดการครองราชย์ของพระนาง
พระนางทรงทำการปฏิรูปอะไรบ้าง?
ทรงปฏิรูปการศึกษา การเงิน การทหาร และการแพทย์ เพื่อให้รัฐออสเตรียมีความเข้มแข็งและมั่นคงในระดับสากล


