Murtada al-Zabidi นักปราชญ์พหุวิทยาการจากอินเดียสู่ไคโร

Al-Murtaḍá al-Husaynī al-Zabīdī (หรือ Muḥammad ibn Muḥammad Murtaḍá al-Zabīdī, ค.ศ. 1732–1790) เป็นนักปราชญ์ชาวอินเดียเชื้อสายซุนนีที่มีความเชี่ยวชาญในหลายสาขาวิชา (Polymath) โดยพำนักอยู่ในกรุงไคโร ประเทศอียิปต์ ท่านเป็นที่รู้จักในฐานะนักวิชาการสาย Hanafi, ผู้เชี่ยวชาญด้านหะดีษ (Hadith), นักภาษาศาสตร์, นักนิติศาสตร์, นักประวัติศาสตร์, นักรหัสยศาสตร์ และนักเทววิทยา

ประวัติและการเดินทาง

Murtaḍá เกิดในปี ค.ศ. 1732 ที่เมือง Bilgram รัฐอุตตรประเทศ ประเทศอินเดีย ครอบครัวของท่านมีต้นกำเนิดมาจากเมือง Wasit ในอิรัก และได้อพยพไปยังภูมิภาค Hadramawt ในเยเมน ซึ่งเป็นที่ตั้งของเผ่า Husaynī

ท่านได้รับฉายา 'al-Zabīdī' จากเมือง Zabīd ในเยเมน ซึ่งเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ทางวิชาการที่ท่านได้ใช้เวลาศึกษาเล่าเรียน ท่านเริ่มศึกษาหะดีษในเดลีภายใต้การดูแลของ Shah Waliullah Dehlawi นักปราชญ์ผู้ทรงอิทธิพลที่สุดในยุคนั้น ก่อนจะเดินทางไปยัง Hejaz (เจดดาห์, มักกะฮ์ และมะดีนะฮ์) และย้ายไปตั้งรกรากในอียิปต์

ชื่อเสียงของท่านขจรขจายไปทั่วโลกอิสลาม โดยมีผู้ปกครองจาก Hejaz, อินเดีย, เยเมน, เลแวนต์, อิรัก, มอร์ร็อกโก, ตุรกี, ซูดาน และแอลจีเรีย ติดต่อสื่อสารกับท่าน นอกจากนี้ ผู้คนในแอฟริกาตะวันตกบางส่วนยังเชื่อว่าการทำฮัจญ์ของพวกเขาจะไม่สมบูรณ์หากไม่ได้พบกับ Murtaḍá al-Zabīdī

การยอมรับและคำชื่นชม

Al-Kattānī ได้ระบุในหนังสือ Fahris al-Fahāris ว่า Zabīdī เป็นผู้ที่ไม่มีใครเทียบได้ในยุคสมัยของเขา โดยเปรียบเทียบว่าไม่มีใครหลังจาก Ibn al-Ĥajar al-Ásqalāni ที่มีความรู้ด้านหะดีษและวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้องอย่างกว้างขวางเท่ากับเขา

Ibn 'Abdal al-Salam al-Nasiri นักเยี่ยมชมชาว Maghribi ได้บรรยายถึงความเชี่ยวชาญของท่านว่าท่านเป็นปรมาจารย์ด้านหะดีษ, ตัฟซีร (Tafsir), และภาษาศาสตร์อาหรับ โดยเรียกท่านว่า "Suyuti ของยุคสมัย" เนื่องจากความสามารถในการเขียนผลงานทางวิชาการจำนวนมหาศาล

ผลงานชิ้นเอก

ในฐานะนักเขียนผู้ผลิตผลงานจำนวนมาก ผลงานของท่านครอบคลุมหัวข้อที่หลากหลาย ดังนี้:

• Tāj al-ʻĀrūs min Jawāhir al-Qāmūs: การขยายความพจนานุกรม Al-Qamoos ของ Fairuzabadi ซึ่งเป็นหนึ่งในพจนานุกรมภาษาอาหรับคลาสสิกที่ถูกอ้างอิงบ่อยที่สุด
• Itḥāf al-Sadāh al-Muttaqīn: บทวิจารณ์ที่ครอบคลุมที่สุดเกี่ยวกับหนังสือ Ihya 'Ulum al-Din ของ Al-Ghazali ซึ่งปัจจุบันได้รับการตีพิมพ์เป็นจำนวน 14 เล่ม
• Asānīd al-Kutub as-Sittah: การรวบรวมสายรายงาน (Isnad) ของหนังสือหะดีษหลัก 6 เล่ม (Kutub al-Sittah)
• Úqūd al-Jawāhir al-Munīfah: หลักฐานที่ใช้ในมัซฮับ (Madh’hab) ของ Imam Abu Hanifa
• Kashf al-Lithām: ว่าด้วยเรื่องมารยาทในศรัทธาและอิสลาม