พรรคนาซีสาขาซามัว ประวัติศาสตร์การแพร่ขยายลัทธิฟาสซิสต์ในแปซิฟิก

พรรคนาซีสาขาซามัวเป็นองค์กรทางการเมืองที่ดำเนินงานในดินแดนซามัวตะวันตก (Territory of Western Samoa) ซึ่งในขณะนั้นเป็นดินแดนในอาณัติของสันนิบาตชาติที่บริหารโดยนิวซีแลนด์ ระหว่างปี ค.ศ. 1934 ถึง 1939 การก่อตั้งสาขานี้สะท้อนถึงความพยายามของพรรคนาซีในเยอรมนีในการขยายอิทธิพลไปยังกลุ่มผู้ตั้งถิ่นฐานชาวเยอรมันที่กระจัดกระจายอยู่ทั่วโลก

การก่อตั้งและบริบททางประวัติศาสตร์

ซามัวเคยเป็นอาณานิคมของเยอรมนีในศตวรรษที่ 19 ก่อนจะถูกนิวซีแลนด์เข้ายึดครองในช่วงเริ่มต้นของสงครามโลกครั้งที่ 1 เมื่อวันที่ 29 สิงหาคม ค.ศ. 1914 และกลายเป็นดินแดนในอาณัติของสันนิบาตชาติหลังจากนั้น อย่างไรก็ตาม ยังคงมีผู้ตั้งถิ่นฐานชาวเยอรมันอาศัยอยู่ในพื้นที่จำนวนมาก

Alfred Matthes ผู้ตั้งถิ่นฐานชาวเยอรมันที่อพยพมาและแต่งงานกับสตรีชาวซามัว-ตองกา เป็นผู้ริเริ่มก่อตั้งสาขาของพรรคนาซีในซามัว โดยเขาได้รับอนุญาตอย่างเป็นทางการจากพรรคในวันที่ 15 มกราคม ค.ศ. 1934 แรงกระตุ้นสำคัญที่ทำให้เกิดกระแสชาตินิยมเยอรมันพุ่งสูงขึ้นคือการมาเยือนของเรือลาดตระเวน Karlsruhe ของกองทัพเรือเยอรมัน (Reichsmarine) ในเดือนกุมภาพันธ์ปีเดียวกัน ซึ่งเปิดโอกาสให้ชาวเยอรมันในพื้นที่ได้จดทะเบียนสัญชาติและทำพิธีรับศีลจุ่มให้บุตรหลาน

โครงสร้างและประเด็นทางเชื้อชาติ

สำนักงานใหญ่ของสาขาซามัวตั้งอยู่ที่เมืองอาเปีย (Apia) โดยได้รับการสนับสนุนด้านสื่อสิ่งพิมพ์และโฆษณาชวนเชื่อจากหน่วยงาน Ausland-Organisation (องค์กรต่างประเทศ) ของพรรคนาซีในเมืองฮัมบูร์ก

ประเด็นที่น่าสนใจคือการตีความเรื่องเชื้อชาติในบริบทของซามัว พรรคนาซีในเยอรมนีได้พยายามจัดประเภทให้ชาวโพลินีเซียนเป็นส่วนหนึ่งของเชื้อชาติอารยัน (Aryan) เพื่อให้สอดคล้องกับกฎหมายเชื้อชาติของพรรค ส่งผลให้สตรีชาวซามัวที่แต่งงานกับชาวเยอรมันและมีสัญชาติเยอรมันตามการสมรสได้รับอนุญาตให้เข้าเป็นสมาชิกพรรค ซึ่งถือเป็นกรณีที่หาได้ยากที่สมาชิกพรรคนาซีเป็นคนผิวดำ

ความขัดแย้งภายในกลุ่มชาวเยอรมัน

การเกิดขึ้นของพรรคนาซีทำให้เกิดความแตกแยกในหมู่ผู้ตั้งถิ่นฐานชาวเยอรมัน โดยแบ่งออกเป็นสองกลุ่มหลัก:

• สโมสรคอนคอร์เดีย (Concordia Club): นำโดย Fritz Janke ซึ่งเป็นเจ้าของไร่ สโมสรนี้ได้รับการสนับสนุนจากผู้ตั้งถิ่นฐานผิวขาวเป็นส่วนใหญ่ และมีแนวโน้มที่จะรักษาความสัมพันธ์อันดีกับสหราชอาณาจักร สวิตเซอร์แลนด์ และกลุ่มประเทศนอร์ดิก
• พรรคนาซีสาขาซามัว: มีฐานสนับสนุนที่แข็งแกร่งกว่าในกลุ่มผู้ตั้งถิ่นฐานลูกครึ่ง (Mixed-race) ซึ่งเป็นประชากรส่วนใหญ่ของชาวเยอรมันในเกาะ (ในปี ค.ศ. 1937 มีผู้ตั้งถิ่นฐานผิวขาว 39 คน และลูกครึ่งเยอรมัน-ซามัว 497 คน)

การเสื่อมถอยและการยุบตัว

ความขัดแย้งระหว่าง Alfred Matthes และกงสุลเยอรมันประจำนิวซีแลนด์ ดร. วอลเตอร์ เฮลเลนธัล (Dr. Walter Hellenthal) นำไปสู่การวิพากษ์วิจารณ์เรื่องการจัดการองค์กรที่ย่ำแย่และองค์ประกอบทางเชื้อชาติของสมาชิกพรรค เฮลเลนธัลไม่พอใจในตัว Matthes และพยายามผลักดันให้มีการปรับปรุงโครงสร้างโดยส่ง Paul Hessmann ครูชาวเยอรมันวัย 29 ปี มาช่วยปฏิรูปโรงเรียนเยอรมันและสาขาของพรรค

ทางด้านตำรวจนิวซีแลนด์ได้เฝ้าติดตาม Matthes อย่างใกล้ชิด แต่ประเมินว่าเขาเป็นเพียง "คนโง่ที่ไม่มีอันตราย" เมื่อคำทำนายของ Matthes ที่ว่าเยอรมนีจะเข้ายึดครองซามัวตะวันตกไม่เป็นความจริง ความนิยมในตัวเขาก็ลดลงอย่างรวดเร็ว

ในที่สุด หลังจากที่ Matthes สร้างความอับอายให้กับกงสุลคนใหม่ Ernest Ramm ในระหว่างการเยือนซามัวเมื่อเดือนธันวาคม ค.ศ. 1938 กงสุล Ramm จึงแนะนำให้ยุบสาขาของพรรคทิ้ง ซึ่งพรรคนาซีสาขาซามัวได้ถูกยุบตัวลงในเดือนเมษายน ค.ศ. 1939 เพียงไม่กี่เดือนก่อนการปะทุของสงครามโลกครั้งที่ 2