ระบบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของนิวซีแลนด์ ประวัติและประเภท

ระบบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของนิวซีแลนด์เป็นระบบของเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เหรียญตรา และเหรียญรางวัล ซึ่งจัดตั้งขึ้นเพื่อยกย่องเชิดชูเกียรติความสำเร็จหรือการบริการที่มีคุณค่าต่อชาวนิวซีแลนด์ หรือบุคคลอื่นที่มีความเชื่อมโยงกับประเทศนิวซีแลนด์

ประวัติความเป็นมา

นับตั้งแต่การเริ่มตั้งถิ่นฐานในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 นิวซีแลนด์ได้ใช้ระบบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของอังกฤษเป็นหลัก โดยในปี ค.ศ. 1848 ผู้ว่าการรัฐจอร์จ เกรย์ ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ Order of the Bath ซึ่งเป็นรางวัลเกียรติยศแรกที่มอบให้แก่ผู้อยู่อาศัยในนิวซีแลนด์

เป็นเวลากว่าร้อยปีที่นิวซีแลนด์ใช้ระบบของอังกฤษ ซึ่งรวมถึงการมอบบรรดาศักดิ์ขุนนาง (Peerages) และบารอนเน็ต (Baronetcies) ในกรณีที่เหมาะสม เช่น เบอร์นาร์ด เฟรย์เบิร์ก และ อาเธอร์ พอร์ริตต์ ซึ่งเป็นบุคคลสำคัญที่มีบทบาทในนิวซีแลนด์และได้รับบรรดาศักดิ์จากอังกฤษ

การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1975 เมื่อมีการทบทวนระบบและนำเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่เป็นเอกลักษณ์ของนิวซีแลนด์เข้ามาใช้ ได้แก่ Queen's Service Order และเหรียญรางวัลที่เกี่ยวข้อง ต่อมาในปี ค.ศ. 1987 ได้มีการสถาปนา Order of New Zealand ซึ่งเป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นสูงสุดของประเทศ

ในช่วงปี ค.ศ. 1996 และ 1997 ได้มีการทบทวนระบบอีกครั้ง ส่งผลให้มีการยกเลิกการมอบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของอังกฤษเกือบทั้งหมด และสร้าง New Zealand Order of Merit ซึ่งมี 5 ระดับ เพื่อทดแทนระบบเดิม

ประเภทของเครื่องราชอิสริยาภรณ์และรางวัลเกียรติยศ

ระบบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของนิวซีแลนด์ในปัจจุบันประกอบด้วยรางวัลหลายประเภท ดังนี้:

• Order of New Zealand: เครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นสูงสุด
• New Zealand Order of Merit: เครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่มอบให้แก่ผู้ทำคุณประโยชน์ให้แก่ประเทศ
• King's Service Order: เครื่องราชอิสริยาภรณ์สำหรับการบริการสาธารณะ
• King's Service Medal: เหรียญรางวัลสำหรับการบริการชุมชน
• รางวัลความกล้าหาญของนิวซีแลนด์ (New Zealand bravery awards): สำหรับผู้ที่แสดงความกล้าหาญในสถานการณ์อันตราย
• รางวัลความกล้าหาญในการรบ (New Zealand gallantry awards): สำหรับผู้ที่แสดงความกล้าหาญในการปฏิบัติหน้าที่ทางทหาร
• New Zealand Distinguished Service Decoration: เครื่องราชอิสริยาภรณ์สำหรับการบริการที่โดดเด่นโดดเด่น
• New Zealand Antarctic Medal: เหรียญรางวัลสำหรับผู้ที่ปฏิบัติงานในทวีปแอนตาร์กติกา

การบริหารจัดการ

พระมหากษัตริย์แห่งนิวซีแลนด์ทรงเป็นผู้มอบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามคำแนะนำของรัฐมนตรี อย่างไรก็ตาม มีรางวัลบางประเภทที่อยู่ในพระราชอำนาจส่วนพระองค์ในการมอบรางวัล

หน่วยงาน Honours Unit ของกระทรวงนายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรี (Department of the Prime Minister and Cabinet) เป็นผู้ดูแลและบริหารจัดการระบบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของนิวซีแลนด์

สรุปการเปลี่ยนแปลงของบรรดาศักดิ์

ในปี ค.ศ. 2000 นายกรัฐมนตรีเฮเลน คลาร์ก ได้ประกาศยกเลิกการมอบบรรดาศักดิ์อัศวิน (Knighthoods) และเลดี้ (Damehoods) แต่ต่อมาในปี ค.ศ. 2009 นายกรัฐมนตรีจอห์น คีย์ ได้นำบรรดาศักดิ์เหล่านี้กลับมาใช้ในระบบเครื่องราชอิสริยาภรณ์อีกครั้ง