Ocean Biodiversity Information System (OBIS) ระบบข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพทางทะเล

Ocean Biodiversity Information System (OBIS) หรือเดิมชื่อ Ocean Biogeographic Information System คือจุดเข้าถึงข้อมูลผ่านเว็บที่รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับการกระจายตัวและความหนาแน่นของสิ่งมีชีวิตในมหาสมุทรทั่วโลก โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างฐานความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่ใหญ่ที่สุดในโลกเกี่ยวกับความหลากหลาย การกระจายตัว และความชุกชุมของสิ่งมีชีวิตทางทะเลในรูปแบบที่เป็นมาตรฐานและบูรณาการ

ประวัติและความเป็นมา

แนวคิดเริ่มต้นของ OBIS เกิดขึ้นในการประชุมเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตบริเวณพื้นมหาสมุทร (Benthic life) เมื่อเดือนตุลาคม ปี 1997 ซึ่งนำไปสู่การสร้างเว็บไซต์สาธิตที่มหาวิทยาลัย Rutgers ในปี 1998 ต่อมาในปี 1999 ได้มีการจัดเวิร์กช็อปนานาชาติครั้งแรกในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. เพื่อกำหนดขอบเขตของโครงการและแสวงหาพันธมิตร

ในปี 2000 หน่วยงานรัฐบาลสหรัฐฯ ภายใต้ National Oceanographic Partnership Program และมูลนิธิ Alfred P. Sloan ได้ให้ทุนสนับสนุนโครงการวิจัย 8 โครงการเพื่อเริ่มต้น OBIS และในปี 2001 มูลนิธิวิทยาศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ (NSF) ได้ให้ทุนแก่มหาวิทยาลัย Rutgers เพื่อพัฒนาพอร์ทัลระดับโลกสำหรับ OBIS

การเติบโตและการบริหารจัดการในปัจจุบัน

พอร์ทัล OBIS เวอร์ชันใช้งานจริงเปิดตัวในปี 2002 โดยเริ่มแรกมีข้อมูลอ้างอิงทางภูมิศาสตร์ของสปีชีส์ 430,000 รายการจาก 8 ฐานข้อมูลพันธมิตร เช่น FishBase และ CephBase ต่อมาข้อมูลได้เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว:

• ปี 2006: เข้าถึงข้อมูลได้ 9.5 ล้านรายการ จาก 59,000 สปีชีส์
• ปี 2010: เข้าถึงข้อมูลได้ 27.7 ล้านรายการ จาก 167,000 ชื่อทางอนุกรมวิธาน
• ปี 2018: มีข้อมูลการสังเกตการณ์มากกว่า 45 ล้านรายการ จากสปีชีส์ทางทะเลเกือบ 120,000 ชนิด ซึ่งได้รับความร่วมมือจาก 500 สถาบันใน 56 ประเทศ

ในปี 2009 OBIS ได้รับการยอมรับเป็นโครงการของ International Oceanographic Data and Information Exchange (IODE) ภายใต้คณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยสมุทรศาสตร์ (IOC) ของ UNESCO และปัจจุบันมีสำนักงานเลขาธิการตั้งอยู่ที่สถาบัน Flanders Marine Institute (VLIZ) ในเมืองออสเทนด์ ประเทศเบลเยียม

ขอบเขตของข้อมูล

ข้อมูลใน OBIS ครอบคลุมสิ่งมีชีวิตทุกกลุ่มที่มีความเกี่ยวข้องกับถิ่นที่อยู่ทางทะเลหรือปากแม่น้ำ รวมถึง:

• สัตว์มีกระดูกสันหลังทางทะเล: เช่น ปลา, สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเล, เต่า และนกทะเล
• สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังทางทะเล: รวมถึงแพลงก์ตอนสัตว์ (Zooplankton)
• แบคทีเรียทางทะเล
• พืชทางทะเล: เช่น แพลงก์ตอนพืช (Phytoplankton), สาหร่ายทะเล และป่าชายเลน