เกาะครีตภายใต้การปกครองของออตโตมัน

เกาะครีต (Ottoman Turkish: كریت, romanized: Girit) ถูกประกาศให้เป็นจังหวัด (eyalet) ของจักรวรรดิออตโตมันในปี ค.ศ. 1646 หลังจากที่กองทัพตุรกีสามารถพิชิตพื้นที่ส่วนใหญ่ของเกาะได้ในระหว่างสงครามครีต อย่างไรก็ตาม ชาวเวนิสยังคงรักษาอำนาจในเมืองแคนเดีย (Candia) ซึ่งเป็นเมืองหลวง จนกระทั่งปี ค.ศ. 1669 เมื่อฟรานเชสโก โมโรซินี (Francesco Morosini) ยอมจำนนและส่งมอบกุญแจเมืองให้แก่ฝ่ายออตโตมัน

นอกจากนี้ ป้อมปราการบนเกาะบริวารอย่างซูดา (Souda), กรามบูซา (Grambousa) และสปินาลองกา (Spinalonga) ยังคงอยู่ภายใต้การปกครองของเวนิสจนถึงปี ค.ศ. 1715 จึงจะถูกกองทัพตุรกีเข้ายึดครองได้สำเร็จ

ประวัติศาสตร์การยึดครอง

ในช่วงสงครามครีต (ค.ศ. 1645–1669) จักรวรรดิออตโตมันได้ผลักดันชาวเวนิสให้ออกจากเกาะครีต โดยพื้นที่ส่วนใหญ่ของเกาะตกเป็นของออตโตมันในไม่กี่ปีแรกของสงคราม แต่เมืองแคนเดีย (ปัจจุบันคือเมืองเฮราคลิออน) ต้องเผชิญกับการล้อมเมืองที่ยาวนานที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ โดยเริ่มตั้งแต่ปี ค.ศ. 1648 จนถึงปี ค.ศ. 1669

การลุกฮือและการต่อต้านการปกครอง

ตลอดระยะเวลาที่อยู่ภายใต้การปกครองของออตโตมัน เกิดการลุกฮือขึ้นหลายครั้ง โดยเฉพาะในภูมิภาคสฟาเกีย (Sfakia) ผู้นำที่โดดเด่นคือ ดาสคาโลจิอันนิส (Daskalogiannis) ซึ่งนำการก่อจลาจลในปี ค.ศ. 1770 แม้จะได้รับการสนับสนุนจากรัสเซีย แต่การลุกฮือครั้งนี้ก็ไม่ประสบความสำเร็จ

สงครามประกาศอิสรภาพของกรีซ

เมื่อสงครามประกาศอิสรภาพของกรีซเริ่มต้นขึ้นในปี ค.ศ. 1821 ชาวครีตได้เข้าร่วมอย่างกว้างขวาง การลุกฮือของชาวคริสต์ถูกตอบโต้อย่างรุนแรงจากทางการออตโตมัน มีการประหารชีวิตบิชอปหลายรูปที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นผู้นำการก่อจลาจล

ในช่วงปี ค.ศ. 1821 ถึง 1828 เกาะครีตกลายเป็นสมรภูมิของการสู้รบซ้ำแล้วซ้ำเล่า ชาวมุสลิมถูกบีบให้เข้าไปอยู่ในเมืองป้อมปราการทางชายฝั่งตอนเหนือ ซึ่งประมาณ 60% ของชาวมุสลิมเสียชีวิตจากโรคระบาดและความอดอยาก ในขณะที่ชาวคริสต์ครีตเองก็สูญเสียประชากรไปประมาณ 21%

การแทรกแซงของอียิปต์และอังกฤษ

เนื่องจากสุลต่านมะห์มุดที่ 2 (Mahmud II) ไม่มีกองทัพเพียงพอ จึงต้องขอความช่วยเหลือจากมูฮัมหมัด อาลี (Muhammad Ali) แห่งอียิปต์ ซึ่งส่งกองทัพนำโดย อิบราฮิม (Ibrahim) ลูกชายของเขามายังเกาะครีตในปี ค.ศ. 1825 และเริ่มการกวาดล้างชุมชนชาวกรีก

อย่างไรก็ตาม อังกฤษตัดสินใจว่าครีตไม่ควรเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรกรีซที่เพิ่งได้รับเอกราชในปี ค.ศ. 1830 เนื่องจากเกรงว่าเกาะนี้จะกลายเป็นศูนย์กลางของโจรสลัดหรือฐานทัพเรือของรัสเซียในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนตะวันออก ครีตจึงถูกบริหารโดย มุสตาฟา ไนลี ปาชา (Mustafa Naili Pasha) ซึ่งพยายามสร้างความสมดุลระหว่างเจ้าที่ดินมุสลิมและชนชั้นพ่อค้าชาวคริสต์ที่กำลังเติบโต

เส้นทางสู่เอกราชและการรวมตัวกับกรีซ

ในปี ค.ศ. 1840 อียิปต์ถูกบังคับให้คืนเกาะครีตให้กับการปกครองโดยตรงของออตโตมันอีกครั้ง หลังจากนั้นเกิดการลุกฮือขึ้นหลายครั้งในปี ค.ศ. 1841 และ 1858 ซึ่งทำให้ชาวคริสต์ได้รับสิทธิบางประการ เช่น สิทธิในการพกอาวุธ และความเท่าเทียมในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา

การลุกฮือครั้งใหญ่ในปี ค.ศ. 1866 นำไปสู่การเรียกร้องอำนาจปกครองตนเองที่มากขึ้น จนกระทั่งเกิดข้อตกลงฮาเลปา (Pact of Halepa) ในปี ค.ศ. 1878 ซึ่งมอบอำนาจปกครองตนเองให้เกาะครีตอย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตาม การละเมิดข้อตกลงของออตโตมันและความปรารถนาของชาวครีตที่จะรวมกับกรีซนำไปสู่การลุกฮือในปี ค.ศ. 1897–1898 และสงครามกรีซ-ตุรกี (ค.ศ. 1897)

ในที่สุด ด้วยการแทรกแซงของมหาอำนาจยุโรป ครีตได้กลายเป็นรัฐอิสระในปี ค.ศ. 1898 และรวมเข้ากับประเทศกรีซอย่างเป็นทางการหลังจากสงครามบอลข่าน