รัฐเอมิเรตของชาวเคิร์ด

รัฐเอมิเรตของชาวเคิร์ด (Kurdish emirates) หรือที่รู้จักในชื่อรัฐเจ้าผู้ครองนครของชาวเคิร์ด เป็นกลุ่มรัฐกึ่งอิสระที่ปกครองโดยผู้นำท้องถิ่นชาวเคิร์ด ซึ่งดำรงอยู่ระหว่างศตวรรษที่ 16 ถึง 19 รัฐเหล่านี้เกิดขึ้นและดำรงอยู่ท่ามกลางสภาวะสงครามที่ยืดเยื้อระหว่างสองมหาอำนาจในภูมิภาค คือ จักรวรรดิออตโตมัน และ ราชวงศ์ซาฟาวิด แห่งเปอร์เซีย

บริบททางประวัติศาสตร์และการเมือง

ในช่วงเวลาดังกล่าว รัฐเอมิเรตของชาวเคิร์ดมักประสบกับความแตกแยกภายในและมีการแข่งขันชิงอำนาจระหว่างกันเอง จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1639 เมื่อมีการกำหนดเส้นแบ่งเขตแดนระหว่างพระเจ้าชาห์ซาฟี (Shah Safi) แห่งราชวงศ์ซาฟาวิด และสุลต่านมูรัดที่ 4 (Sultan Murad IV) แห่งจักรวรรดิออตโตมัน ซึ่งส่งผลให้ดินแดนของชาวเคิร์ดถูกแบ่งออกเป็นสองส่วนภายใต้อิทธิพลของทั้งสองจักรวรรดิ

นโยบายการปกครองของจักรวรรดิออตโตมัน

จักรวรรดิออตโตมันดำเนินนโยบายอนุญาตให้ชาวเคิร์ดมีการปกครองตนเองในระดับหนึ่งในช่วงสงครามระหว่างออตโตมันและเปอร์เซีย เพื่อสร้างหลักประกันว่าผู้นำชาวเคิร์ดจะยังคงจงรักภักดีและสนับสนุนฝ่ายออตโตมันในการต่อต้านราชวงศ์ซาฟาวิด

อย่างไรก็ตาม เมื่อภัยคุกคามจากเปอร์เซียลดน้อยลงหลังจากการลงนามในสนธิสัญญาเออร์ซูรุม (Treaty of Erzurum) ในปี ค.ศ. 1823 จักรวรรดิออตโตมันจึงเริ่มเปลี่ยนนโยบายโดยการยกเลิกสิทธิการปกครองตนเอง และนำรัฐเจ้าผู้ครองนครของชาวเคิร์ดเข้าสู่การควบคุมโดยตรงจากส่วนกลาง

การแบ่งประเภทของรัฐเอมิเรต

ศูนย์กลางของรัฐเจ้าผู้ครองนครทั้งขนาดใหญ่และขนาดเล็กส่วนใหญ่อยู่ในเขตเอียเล็ตแห่งดิยาร์บากีร์ (Eyalet of Diyarbakir) แต่ยังมีรัฐเอมิเรตอื่นๆ กระจายตัวอยู่นอกพื้นที่ดังกล่าวด้วย

รัฐเอมิเรตหลัก (Major Emirates)

รัฐที่มีอำนาจและขนาดใหญ่ที่สำคัญ ได้แก่:

• อาร์ดาลัน (Ardalan)
• บะห์ดินัน (Bahdinan)
• บาบัน (Baban)
• บิตลิส (Bitlis)
• โบห์ทาน (Bohtan)
• บราโดสต์ (Bradost)
• ดอนโบลี (Donboli)
• ฮักการี (Hakkari)
• โซรัน (Soran)
• เชคัก (Shekak)

รัฐเอมิเรตย่อย (Minor Emirates)

นอกจากรัฐหลักแล้ว ยังมีรัฐขนาดเล็กอีกจำนวนมาก เช่น อะบากาย (Abagay), อะวรามัน (Awraman), บาเน (Bâne), และซาโค (Zakho) ซึ่งทำหน้าที่เป็นหน่วยการปกครองท้องถิ่นในระดับที่เล็กลง