Pamela Bjorkman นักชีวเคมีผู้บุกเบิกด้านโครงสร้างทางชีววิทยา

Pamela Jane Bjorkman (หรือ Pamela J. Björkman) เป็นนักชีวเคมีและนักชีววิทยาโมเลกุลชาวอเมริกัน ผู้ดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ David Baltimore ด้านชีววิทยาและวิศวกรรมชีวภาพที่สถาบันเทคโนโลยีแห่งแคลิฟอร์เนีย (Caltech) งานวิจัยของเธอเน้นไปที่การศึกษาโครงสร้างสามมิติของโปรตีนที่เกี่ยวข้องกับ class I MHC (Major Histocompatibility Complex) ซึ่งเป็นโปรตีนของระบบภูมิคุ้มกัน และโปรตีนที่เกี่ยวข้องกับการตอบสนองของภูมิคุ้มกันต่อไวรัส โดยมีเป้าหมายเพื่อพัฒนาการรักษาและวัคซีนที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น

ประวัติการศึกษาและการเริ่มต้นอาชีพ

Bjorkman เติบโตในย่าน Parkrose เมืองพอร์ตแลนด์ รัฐออริกอน เธอเริ่มสนใจวิทยาศาสตร์ตั้งแต่ระดับมัธยมปลาย และเข้าศึกษาที่มหาวิทยาลัย Willamette หนึ่งปีก่อนจะย้ายไปที่มหาวิทยาลัยออริกอน ซึ่งเธอได้รับปริญญาตรีด้านเคมี

ในปี 1978 เธอเริ่มศึกษาต่อระดับปริญญาเอกด้านชีวเคมีที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด โดยเข้าร่วมห้องปฏิบัติการของ Don Craig Wiley นักชีววิทยาเชิงโครงสร้างชาวอเมริกันที่ใช้เทคนิค X-ray crystallography ในการวิจัย Bjorkman สำเร็จการศึกษาปริญญาเอกในปี 1984 และทำงานวิจัยหลังปริญญาเอกในห้องปฏิบัติการของ Wiley ต่อ โดยเธอเป็นผู้ไขปริศนาโครงสร้างผลึกแรกของโปรตีน MHC ซึ่งก็คือ HLA-A2 human histocompatibility antigen ซึ่งผลงานนี้ได้รับการตีพิมพ์ในปี 1987

เส้นทางอาชีพและงานวิจัยที่สำคัญ

หลังจากฮาร์วาร์ด Bjorkman ได้ทำวิจัยหลังปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดในห้องปฏิบัติการของ Mark Davis เพื่อศึกษา T-cell receptors ที่จดจำแอนติเจนที่นำเสนอใน MHC proteins จนสามารถสร้างแบบจำลองที่อธิบายกลไกการจดจำนี้ได้

ในปี 1989 Bjorkman เข้าร่วมคณะชีววิทยาที่ Caltech ในฐานะอาจารย์ผู้ช่วย และได้รับตำแหน่งศาสตราจารย์เต็มตัวในปี 1998 ต่อมาเธอได้รับแต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์ David Baltimore ในปี 2018 และศาสตราจารย์ Merkin Institute ในปี 2021

การต่อสู้กับไวรัสและพัฒนาวัคซีน

ห้องปฏิบัติการ Bjorkman ที่ Caltech มุ่งเน้นการตอบสนองของภูมิคุ้มกันต่อเชื้อก่อโรคจากไวรัส โดยเฉพาะ HIV-1, ไข้หวัดใหญ่, ไวรัสตับอักเสบซี และล่าสุดคือ SARS-CoV-2 ในช่วงการแพร่ระบาดของ COVID-19 เธอได้ร่วมมือกับ Michel Nussenzweig เพื่อศึกษาโครงสร้างโปรตีนหนาม (spike protein) ของไวรัสโคโรนา ซึ่งมีผลอย่างมากต่อการพัฒนาวัคซีนเพื่อรับมือกับไวรัสสายพันธุ์ใหม่ๆ

งานวิจัยของเธอใช้เทคนิคขั้นสูง เช่น X-ray crystallography, electron microscopy, electron tomography, cryo-electron microscopy และ fluorescent microscopy เพื่อศึกษาโปรตีนไกลโคโปรตีนที่หุ้มไวรัส และการพัฒนาอนุภาคนาโนแบบโมเสก (mosaic nanoparticles) เพื่อใช้ในวัคซีนที่มีประสิทธิภาพครอบคลุมกว้างขวาง

รางวัลและความสำเร็จ

• 1989: Pew Scholar in the Biomedical Sciences
• 1993: Cancer Research Institute William B. Coley Award
• 1994: Gairdner Foundation International Award (ร่วมกับ Don Wiley)
• 1996: Paul Ehrlich and Ludwig Darmstaedter Prize
• 2001: สมาชิกของ National Academy of Sciences
• 2006: L'Oreal-UNESCO Women in Science
• 2021: Greengard Prize
• 2025: Wolf Prize in Medicine