ภาษาพลอทดีทช์ ภาษาของชาวเมนโนไนต์

ภาษาพลอทดีทช์ (Plautdietsch) หรือที่รู้จักในชื่อ ภาษาเยอรมันต่ำของชาวเมนโนไนต์ (Mennonite Low German) เป็นภาษาในกลุ่มภาษาเยอรมันต่ำ (Low German) สายพันธุ์ปรัสเซียต่ำ (Low Prussian) ซึ่งได้รับอิทธิพลจากภาษาดัตช์ พัฒนาขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 16 และ 17 ในบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำวิสทูลา (Vistula delta) ของราชอาณาจักรปรัสเซีย

ที่มาและความหมาย

คำว่า Plautdietsch แปลว่า "ภาษาเยอรมันที่ราบ" หรือ "ภาษาเยอรมันต่ำ" ซึ่งอ้างอิงถึงลักษณะภูมิประเทศที่เป็นที่ราบทางตอนเหนือของเยอรมนี ในขณะที่ภาษาเยอรมันต่ำสำเนียงอื่นมักใช้คำว่า Plattdütsch หรือ Plattdüütsch แต่การสะกดว่า Plautdietsch จะใช้เรียกเฉพาะสำเนียงที่พัฒนามาจากบริเวณลุ่มแม่น้ำวิสทูลาเท่านั้น

ประวัติศาสตร์การย้ายถิ่นฐานและการแพร่กระจาย

ภาษาพลอทดีทช์มีความผูกพันอย่างใกล้ชิดกับประวัติศาสตร์การอพยพของชาวเมนโนไนต์ (Mennonites) ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็นระลอกสำคัญได้ดังนี้:

• การตั้งถิ่นฐานในปรัสเซีย: ในศตวรรษที่ 16 ชาวเมนโนไนต์ซึ่งเป็นผู้ลี้ภัยจากการถูกกดขี่ทางศาสนา (ประกอบด้วยชาวฟรีเซียน, ชาวแซกซอน และชาวฟลานเดอร์ส) ได้ย้ายมาตั้งถิ่นฐานในปรัสเซียตะวันตก โดยใช้ภาษาเยอรมันต่ำท้องถิ่นเป็นภาษาหลักในชีวิตประจำวัน
• การย้ายสู่จักรวรรดิรัสเซีย: ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1789 ชาวเมนโนไนต์ได้ย้ายถิ่นฐานไปยังทางตะวันตกเฉียงใต้ของจักรวรรดิรัสเซีย (ปัจจุบันคือพื้นที่ในยูเครน) ตามคำเชิญของรัฐบาลรัสเซียเพื่อบุกเบิกพื้นที่เกษตรกรรม
• การแพร่กระจายสู่ทวีปอเมริกา: ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1873 เป็นต้นมา กลุ่มผู้พูดภาษาพลอทดีทช์ได้เริ่มอพยพจากรัสเซียไปยังอเมริกาเหนือ (แคนาดาและสหรัฐอเมริกา) และต่อมาได้ขยายตัวไปยังละตินอเมริกา เช่น เม็กซิโก (ค.ศ. 1922), ปารากวัย (ค.ศ. 1927), บราซิล, โบลิเวีย และอาร์เจนตินา

สถานะปัจจุบันและการใช้งาน

ปัจจุบันคาดว่ามีผู้พูดภาษาพลอทดีทช์ประมาณ 400,000 คน โดยกระจายตัวอยู่ในหลายประเทศ โดยเฉพาะในทวีปอเมริกา เช่น แคนาดา (รัฐแมนิโทบา, ซัสแคตเชวัน และออนแทรีโอ), สหรัฐอเมริกา (รัฐแคนซัส, โอคลาโฮมา และเท็กซัส) รวมถึงในเม็กซิโกและโบลิเวีย

ความหลากหลายของสำเนียง

ภาษาพลอทดีทช์แบ่งออกเป็นสองสำเนียงหลัก ซึ่งมีต้นกำเนิดมาจากการแบ่งแยกในพื้นที่ยูเครน คือสำเนียงจากอาณานิคม Chortitza และสำเนียงจากอาณานิคม Molotschna

การรักษาภาษาและการเปลี่ยนแปลง

ในกลุ่มชาวเมนโนไนต์ที่อาศัยในละตินอเมริกามักจะรักษาการใช้ภาษาพลอทดีทช์ไว้ได้อย่างเหนียวแน่น ควบคู่ไปกับการเรียนรู้ภาษาเยอรมันมาตรฐานและภาษท้องถิ่น ในขณะที่กลุ่มในอเมริกาเหนือมีแนวโน้มที่จะเปลี่ยนไปใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษาหลัก โดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่

ลักษณะทางภาษาและสถานะทางราชการ

ภาษาพลอทดีทช์เป็นภาษาที่ใช้ในการสื่อสารด้วยปากเปล่าเป็นหลัก (Spoken language) และไม่มีระบบการเขียนหรืออักขรวิธีที่เป็นทางการ แม้ว่าจะมีความพยายามในการสร้างรูปแบบการเขียนขึ้นมาในภายหลัง แต่โดยดั้งเดิมแล้วชาวเมนโนไนต์จะใช้ภาษาเยอรมันมาตรฐาน (High German) ในการเขียนและใช้ในพิธีกรรมทางศาสนา