การประกาศจัดตั้งสหพันธรัฐมาเลเซีย

การประกาศจัดตั้งสหพันธรัฐมาเลเซีย (ภาษามาเลย์: Pemasyhuran Malaysia) คือการประกาศอย่างเป็นทางการเพื่อสถาปนาหน่วยการเมืองใหม่ในชื่อ สหพันธรัฐมาเลเซีย (Federation of Malaysia) โดยเป็นการรวมตัวกันระหว่างสหพันธรัฐมลายู (Federation of Malaya) รัฐสิงคโปร์ที่ปกครองตนเอง และอาณานิคมของบริเตน ได้แก่ บอร์เนียวเหนือ (ปัจจุบันคือรัฐซาบาห์) และซาราวัก

ที่มาและพื้นฐานทางกฎหมาย

การรวมตัวครั้งนี้เกิดขึ้นภายหลังจากมีการลงนามใน ข้อตกลงมาเลเซีย (Malaysia Agreement) และการตรา พระราชบัญญัติมาเลเซีย ค.ศ. 1963 (Malaysia Act 1963) ในเดือนกรกฎาคมของปีเดียวกัน ซึ่งเอกสารทั้งสองฉบับนี้ทำหน้าที่เป็นรากฐานทางกฎหมายและรัฐธรรมนูญสำหรับการควบรวมรัฐต่างๆ เข้าด้วยกัน

พิธีประกาศจัดตั้ง

สหพันธรัฐมาเลเซียมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 16 กันยายน ค.ศ. 1963 ซึ่งต่อมาวันที่นี้ได้กลายเป็นวันสำคัญระดับชาติของประเทศ โดยในวันดังกล่าว นายกรัฐมนตรี ตุนกู อับดุล ระห์มาน (Tunku Abdul Rahman) ได้เป็นผู้กล่าวคำประกาศในพิธีสาธารณะ ณ สนามกีฬาเมอร์เดกา (Stadium Merdeka) ในกรุงกัวลาลัมเปอร์ เพื่อแสดงถึงการสถาปนามาเลเซียในฐานะสหพันธรัฐอธิปไตยที่ประกอบด้วยพันธมิตรที่เท่าเทียมกัน

สาระสำคัญของคำประกาศ

คำประกาศฉบับนี้ถูกจัดทำขึ้นทั้งในภาษาอังกฤษและภาษามาเลย์ (โดยใช้ตัวเขียนยาวี) โดยมีเนื้อหาหลักดังนี้:

• การรวมรัฐ: ระบุถึงการรวมรัฐซาบาห์ ซาราวัก และสิงคโปร์ เข้ากับสหพันธรัฐมลายู (ซึ่งประกอบด้วยรัฐปะหัง, ตรังกานู, เคดะห์, ยะโฮร์, เนกรีเซมบิลัน, กลันตัน, เซลางอร์, เปรัก, เปอร์ลิส, ปีนัง และมะละกา) และให้เรียกชื่อสหพันธรัฐนี้ว่า "มาเลเซีย"
• การสิ้นสุดสถานะอาณานิคม: รัฐซาบาห์ ซาราวัก และสิงคโปร์ สิ้นสุดการเป็นอาณานิคมของสมเด็จพระราชินีนาถแห่งสหราชอาณาจักร และสมเด็จพระราชินีนาถทรงสละอำนาจอธิปไตยและเขตอำนาจศาลเหนือรัฐทั้งสาม
• หลักการปกครอง: กำหนดให้รัฐธรรมนูญของมาเลเซียเป็นกฎหมายสูงสุด โดยเป็นระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ (Constitutional Monarchy) และใช้ระบบประชาธิปไตยแบบรัฐสภา เพื่อส่งเสริมสันติภาพและความสามัคคีระหว่างประชาชน

การประกาศในระดับท้องถิ่น

นอกเหนือจากการประกาศหลักที่กัวลาลัมเปอร์แล้ว ยังมีการประกาศในพื้นที่อื่นๆ ด้วย เช่น ในเมืองกูชิง รัฐซาราวัก ซึ่งมุขมนตรีของซาราวักได้อ่านคำประกาศที่เน้นย้ำถึงหลักการการปกครองตนเองและการเปลี่ยนผ่านจากอำนาจของราชวงศ์อังกฤษไปสู่การเป็นส่วนหนึ่งของสหพันธรัฐมาเลเซีย