นกพัฟเบิร์ด (Puffbird) นกนักล่าผู้เงียบขรึมแห่งป่าเขตร้อน

สรุปใจความสำคัญ

เป็นนกกินแมลงที่พบในอเมริกาใต้และเม็กซิโก
มีพฤติกรรมการล่าแบบซุ่มรอ (Sit-and-wait) โดยการนั่งนิ่งๆ เป็นเวลานาน
มีขนฟูหนาและเท้าแบบ zygodactyl (นิ้วหน้า 2 นิ้วหลัง 2)

นกพัฟเบิร์ด (Puffbird) และญาติในวงศ์ Bucconidae เป็นนกกินแมลงที่อาศัยอยู่บนต้นไม้ในเขตร้อน พบได้ตั้งแต่ประเทศเม็กซิโกไปจนถึงอเมริกาใต้ โดยมีความหลากหลายของสายพันธุ์มากที่สุดในลุ่มน้ำแอมะซอน นกกลุ่มนี้มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับนกจาคามา (Jacamars) ซึ่งทั้งสองวงศ์รวมกันเป็นสายวิวัฒนาการที่แยกตัวออกมาในอันดับ Piciformes (อันดับเดียวกับนกหัวขวาน)

ลักษณะทางกายภาพ

นกพัฟเบิร์ดมีลักษณะเด่นคือมีขนที่ฟูและหนา ทำให้ดูตัวป้อมและกลม ซึ่งเป็นที่มาของชื่อภาษาอังกฤษว่า "Puffbird" พวกมันมีหัวขนาดใหญ่ ดวงตาโต และจะงอยปากที่แบนและมีปลายงุ้มเล็กน้อย สีขนส่วนใหญ่จะเป็นโทนสีน้ำตาล สีน้ำตาลแดง หรือสีเทา ซึ่งช่วยในการพรางตัวในป่า

ขนาดของนกพัฟเบิร์ดมีความแตกต่างกันไปตามสายพันธุ์ ตั้งแต่นก rufous-capped nunlet ที่มีขนาดเล็กที่สุด (ยาว 13 ซม. หนัก 14 กรัม) ไปจนถึงนก white-necked puffbird ที่มีขนาดใหญ่ที่สุด (ยาวถึง 29 ซม. หนัก 106 กรัม)

อนุกรมวิธานและวิวัฒนาการ

ในภาษาสเปน นกพัฟเบิร์ดถูกเรียกว่า bobo ซึ่งแปลว่า "คนโง่" หรือ "หุ่นยนต์" เนื่องจากพฤติกรรมที่ชอบนั่งนิ่งๆ เป็นเวลานานเพื่อรอเหยื่อ

การศึกษาทางพันธุกรรม (DNA) ในปี 2003 และการวิเคราะห์จีโนมยืนยันว่านกพัฟเบิร์ดและนกจาคามาเป็นกลุ่มพี่น้อง (Sister groups) ภายในอันดับ Piciformes โดยมีลักษณะเด่นคือเท้าแบบ zygodactyl (นิ้วเท้าสองนิ้วชี้ไปข้างหน้าและสองนิ้วชี้ไปข้างหลัง) ซึ่งพัฒนาขึ้นก่อนที่สายพันธุ์จะแยกจากกัน

การกระจายพันธุ์และถิ่นที่อยู่อาศัย

นกพัฟเบิร์ดกระจายพันธุ์ตั้งแต่เม็กซิโกจนถึงบราซิลตอนใต้ โดยอาศัยอยู่ในป่าดิบชื้น ป่าโปร่ง และพื้นที่เชิงเขา โดยมีนก white-faced nunbird เป็นสายพันธุ์เดียวที่พบในพื้นที่สูง และ swallow-winged puffbird ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เปิดโล่งมากขึ้น

พฤติกรรมและการดำรงชีวิต

การหาอาหาร

นกพัฟเบิร์ดเป็นนักล่าแบบ "ซุ่มรอ" (Sit-and-wait hunters) พวกมันจะเกาะกิ่งไม้ให้นิ่งที่สุดเป็นเวลานานเพื่อเฝ้าสังเกตแมลงและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง รวมถึงกิ้งก่าขนาดเล็ก เมื่อจับเหยื่อได้แล้ว พวกมันจะสำรอกกากของเปลือกแมลงออกมาเป็นก้อน (Pellets)

เสียงร้อง

นกพัฟเบิร์ดเป็นหนึ่งในนกที่เงียบที่สุดในภูมิภาคนีโอโทรปิกส์ โดยจะส่งเสียงร้องน้อยมาก ส่วนใหญ่จะร้องในช่วงรุ่งสางและพลบค่ำ ยกเว้นนกในกลุ่ม nunbirds ที่มีเสียงร้องดังและหลากหลายกว่าสายพันธุ์อื่น

การสืบพันธุ์

การสร้างรังของนกพัฟเบิร์ดมักจะเป็นการขุดโพรงในดิน ไม้ผุ หรือจอมปลวก โดยจะวางไข่ประมาณ 2-3 ฟอง ไข่มีลักษณะกลม สีขาว และมีระยะฟักตัวประมาณ 15 วัน ทั้งพ่อและแม่นกจะช่วยกันฟักไข่และเลี้ยงลูกนกจนกว่าจะบินได้เมื่ออายุประมาณ 20-21 วัน

คำถามที่พบบ่อย

ทำไมถึงชื่อว่านกพัฟเบิร์ด?

ชื่อ Puffbird มาจากลักษณะขนที่ฟูและหนา ทำให้ตัวนกดูป้อมและกลมเหมือนพัฟ (Puff)

นกพัฟเบิร์ดกินอะไรเป็นอาหาร?

อาหารหลักคือแมลงและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง รวมถึงกิ้งก่าขนาดเล็ก โดยจะใช้วิธีซุ่มรอเหยื่อบนกิ่งไม้

นกพัฟเบิร์ดอาศัยอยู่ที่ไหน?

พบได้ในป่าเขตร้อน ตั้งแต่เม็กซิโกไปจนถึงบราซิลตอนใต้ โดยเฉพาะในลุ่มน้ำแอมะซอน