ระบบยศของกองทัพบกปลดปล่อยประชาชนจีน

กองทัพบกปลดปล่อยประชาชนจีน (People's Liberation Army Ground Force - PLAGF) มีวิวัฒนาการด้านระบบยศและเครื่องหมายยศที่เปลี่ยนแปลงตามบริบททางการเมืองและยุทธศาสตร์ของประเทศ โดยไม่ได้ใช้ระบบยศมาโดยตลอดนับตั้งแต่การก่อตั้งกองทัพแดงในปี ค.ศ. 1927 จนกระทั่งมีการนำระบบยศมาใช้เป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1955

ประวัติการเปลี่ยนแปลงระบบยศ

ระบบยศของกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีนผ่านช่วงเวลาสำคัญ 3 ยุคหลัก ดังนี้:

• ยุคแรก (ค.ศ. 1955–1965): มีการจัดตั้งระบบยศขึ้นเป็นครั้งแรกโดยได้รับอิทธิพลอย่างมากจากกองทัพโซเวียตและบางส่วนจากกองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่น (โดยเฉพาะเครื่องหมายที่ปกเสื้อ)
• ยุคยกเลิกยศ (ค.ศ. 1965–1988): ในช่วงการปฏิวัติวัฒนธรรม (Cultural Revolution) ยศทหารทั้งหมดถูกยกเลิกในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1965 เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางชนชั้นภายในกองทัพ
• ยุคฟื้นฟูและปัจจุบัน (ค.ศ. 1988–ปัจจุบัน): หลังสงครามจีน-เวียดนาม ค.ศ. 1979 จีนเริ่มปฏิรูปกองทัพเพื่อความเป็นมืออาชีพมากขึ้น โดยกฎหมายการบริการทางทหารปี ค.ศ. 1984 ได้กำหนดให้มีการนำระบบยศกลับมาใช้ ซึ่งเริ่มมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการในปี ค.ศ. 1988

โครงสร้างยศในปัจจุบัน

นายทหารสัญญาบัตร (Officers)

ระบบยศนายทหารที่เริ่มใช้ในปี ค.ศ. 1988 เป็นการปรับปรุงจากระบบปี ค.ศ. 1955 โดยมีการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญคือ ไม่มีการนำยศจอมพล (Marshal) และจอมพลสูงสุด (Grand Marshal) กลับมาใช้ใหม่

ในส่วนของนายพล (Jiang) ได้มีการเพิ่มลวดลายช่อชัยพฤกษ์ครึ่งวงกลมที่ด้านล่างของเครื่องหมายยศ นอกจากนี้ ยศสูงสุดในระยะแรกคือ Yi Ji Shang Jiang (พลเอกชั้นหนึ่ง - 4 ดาว) ซึ่งไม่เคยมีผู้ดำรงตำแหน่งและถูกยกเลิกไปในปี ค.ศ. 1994

สำหรับการแปลยศทหารจีนเป็นภาษาอังกฤษ มักไม่มีการแปลตรงตัว แต่จะใช้การเทียบเคียงกับระบบยศของประเทศอื่น เช่น ระบบ NATO หรือระบบของรัสเซีย/โซเวียต ซึ่งอาจทำให้การเรียกชื่อยศในเอกสารภาษาอังกฤษแตกต่างกันไปตามเกณฑ์ที่ใช้เทียบ

นายทหารประทวนและพลทหาร (Other Ranks)

ระบบยศของนายทหารประทวนและพลทหารมีการปรับปรุงล่าสุดในปี ค.ศ. 2022 โดยมีรายละเอียดที่สำคัญดังนี้:

• พลทหาร (Private/Lie Bing): เป็นยศต่ำสุด ผู้ที่เข้าประจำการใหม่จะยังไม่มียศจนกว่าจะสำเร็จการฝึกหลักสูตรทหารใหม่ (Boot Camp) จึงจะได้รับยศพลทหาร
• การปรับปรุงปี 2022: สภาประชาชนแห่งชาติได้อนุมัติการเปลี่ยนชื่อยศจาก Master Sergeant Fourth Class (จ่าสิบเอกชั้นสี่) เป็น Staff Sergeant First Class (สิบเอกชั้นหนึ่ง) เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2022

การเปรียบเทียบกับเหล่าทัพอื่น

ระบบยศของกองทัพอากาศ (PLAAF) และกองทัพเรือ (PLAN) มีโครงสร้างชื่อยศและลำดับชั้นที่คล้ายคลึงกับกองทัพบก แต่มีความแตกต่างที่เครื่องหมายยศ:

• กองทัพอากาศ: ใช้พื้นหลังสีฟ้าอ่อนแทนสีเขียวของกองทัพบก
• กองทัพเรือ: ใช้พื้นหลังสีดำสำหรับเครื่องหมายยศบนชุดขาว ส่วนชุดน้ำเงินจะใช้เครื่องหมายที่แขนเสื้อสำหรับนายทหาร และใช้เครื่องหมายบนบ่าสำหรับนายทหารประทวนและพลทหาร