ริชาร์ด เซเลอร์ บิดาแห่งเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมสมัยใหม่

ริชาร์ด เซเลอร์ เป็นนักเศรษฐศาสตร์ชาวอเมริกันผู้มีชื่อเสียงระดับโลก และเป็นศาสตราจารย์ด้านวิทยาศาสตร์พฤติกรรมและเศรษฐศาสตร์ที่ University of Chicago Booth School of Business เขาเป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกและผู้สร้างรากฐานให้กับ เศรษฐศาสตร์พฤติกรรม (Behavioral Economics) ซึ่งเป็นสาขาที่ผสานรวมจิตวิทยาเข้ากับเศรษฐศาสตร์ เพื่อให้เข้าใจว่ามนุษย์ตัดสินใจในชีวิตจริงอย่างไร

ประวัติและการศึกษา

เซเลอร์เกิดเมื่อวันที่ 12 กันยายน ค.ศ. 1945 ในรัฐนิวเจอร์ซีย์ สหรัฐอเมริกา เขาสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจาก Case Western Reserve University และระดับปริญญาโทและเอกจาก University of Rochester โดยในวิทยานิพนธ์ระดับปริญญาเอกของเขาได้ศึกษาเรื่องมูลค่าของการรักษาชีวิต ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการตั้งคำถามต่อทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ดั้งเดิม

เส้นทางวิชาการ

เซเลอร์เริ่มต้นอาชีพอาจารย์ที่ University of Rochester ก่อนจะย้ายไปทำงานร่วมกับ Daniel Kahneman และ Amos Tversky ที่ Stanford University ซึ่งทั้งสองท่านเป็นนักจิตวิทยาที่วางรากฐานทางทฤษฎีให้เซเลอร์สามารถอธิบายปรากฏการณ์ทางเศรษฐศาสตร์ที่ผิดปกติ (Anomalies) ที่เขาค้นพบ

• Cornell University: เขาเป็นผู้อำนวยการก่อตั้งศูนย์วิจัยเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมและการตัดสินใจ
• University of Chicago: ตั้งแต่ปี 1995 เขาได้สอนและวิจัยที่ Booth School of Business ซึ่งเป็นสถาบันที่ขึ้นชื่อเรื่องการยึดมั่นในทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ดั้งเดิมอย่างเคร่งครัด ทำให้งานของเขาโดดเด่นและท้าทายแนวคิดเดิมๆ

ผลงานและแนวคิดหลัก

1. ปรากฏการณ์การครอบครอง (Endowment Effect)

เซเลอร์ค้นพบว่ามนุษย์มีแนวโน้มที่จะให้ค่าสิ่งของที่ตนเองครอบครองสูงกว่าสิ่งของที่ตนเองไม่ได้ครอบครอง แม้ว่าสิ่งของนั้นจะเป็นสิ่งเดียวกันก็ตาม ซึ่งขัดกับทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ดั้งเดิมที่มองว่ามูลค่าของสิ่งของขึ้นอยู่กับราคาตลาดเท่านั้น

2. บัญชีทางจิต (Mental Accounting)

แนวคิดนี้อธิบายว่าผู้คนมักจะแยกเงินในใจเป็น "บัญชี" ต่างๆ ตามแหล่งที่มาหรือวัตถุประสงค์ เช่น เงินเดือน, เงินออม, หรือเงินที่ได้จากโบนัสหรือการคืนภาษี ซึ่งส่งผลให้เกิดการตัดสินใจทางการเงินที่ไม่มีเหตุผล เช่น การใช้เงินโบนัสอย่างฟุ่มเฟือยในขณะที่พยายามประหยัดเงินเดือน

3. การหลีกเลี่ยงความสูญเสียแบบสายตาสั้น (Myopic Loss Aversion)

เซเลอร์และ Benartzi แสดงให้เห็นว่านักลงทุนมักจะกังวลกับการสูญเสียในระยะสั้นมากกว่าที่จะมองผลตอบแทนในระยะยาว ทำให้พวกเขาไม่กล้าลงทุนในหุ้นแม้ว่าในระยะยาวหุ้นจะให้ผลตอบแทนสูงกว่าพันธบัตร

4. การออกแบบทางเลือก (Choice Architecture) และ Nudge

เซเลอร์นำเสนอแนวคิด "Nudge" (การสะกิด) ซึ่งเป็นการจัดระเบียบทางเลือกเพื่อให้ผู้คนตัดสินใจได้ดีขึ้นโดยไม่บังคับหรือจำกัดเสรีภาพ ซึ่งเขาเรียกว่า "ลัทธิบิดาผู้มีเสรีภาพ" (Libertarian Paternalism) ตัวอย่างที่ชัดเจนคือ การตั้งค่าเริ่มต้น (Default Option) ให้พนักงานเข้าสู่แผนการออมเงินเพื่อการเกษียณโดยอัตโนมัติ ซึ่งช่วยเพิ่มอัตราการออมเงินของประชากรได้อย่างมหาศาล

รางวัลโนเบล

ในปี 2017 ริชาร์ด เซเลอร์ ได้รับรางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์ จากการสร้างสะพานเชื่อมระหว่างการวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์และจิตวิทยาในการตัดสินใจของบุคคล ซึ่งช่วยให้เราเข้าใจพฤติกรรมมนุษย์ในโลกแห่งความเป็นจริงได้แม่นยำยิ่งขึ้น