การบริหารจัดการความเสี่ยง กลยุทธ์เพื่อความมั่นคงของธุรกิจ
สรุปใจความสำคัญ
- การบริหารความเสี่ยงประกอบด้วยขั้นตอนหลักคือ การระบุ, การประเมิน, การจัดลำดับความสำคัญ และการควบคุมผลกระทบ
- ความเสี่ยงไม่ได้มีเพียงด้านลบ (Risks) แต่ยังรวมถึงเหตุการณ์เชิงบวกที่เรียกว่า โอกาส (Opportunities)
- กลยุทธ์การจัดการความเสี่ยงพื้นฐานประกอบด้วย การหลีกเลี่ยง, การลด, การโอนย้าย และการยอมรับความเสี่ยง
การบริหารจัดการความเสี่ยง คือกระบวนการในการระบุ ประเมิน และจัดลำดับความสำคัญของความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับองค์กร จากนั้นจึงดำเนินการเพื่อลดผลกระทบ หรือลดโอกาสที่จะเกิดความเสี่ยงเหล่านั้นให้เหลือน้อยที่สุด เพื่อให้องค์กรสามารถบรรลุวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
แหล่งที่มาของความเสี่ยง
ความเสี่ยงสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายแหล่งที่มา ซึ่งรวมถึงปัจจัยทั้งภายในและภายนอก ดังนี้:
- ความไม่แน่นอนในตลาดสากล: ความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนหรือความต้องการของผู้บริโภค
- ความไม่มั่นคงทางการเมือง: การเปลี่ยนแปลงนโยบายรัฐบาลหรือความขัดแย้งระหว่างประเทศ
- ความล้มเหลวของโครงการ: ความผิดพลาดในขั้นตอนการออกแบบ การพัฒนา หรือการผลิต
- ความรับผิดทางกฎหมาย: การเปลี่ยนแปลงกฎหมายหรือการถูกฟ้องร้อง
- ความเสี่ยงด้านเครดิต: การที่คู่สัญญาไม่สามารถชำระหนี้ได้ตามกำหนด
- ภัยธรรมชาติและอุบัติเหตุ: เหตุการณ์ที่ไม่คาดคิดที่สร้างความเสียหายต่อทรัพย์สิน
- การโจมตีจากผู้ไม่หวังดี: การโจมตีทางไซเบอร์หรือการจารกรรมข้อมูล
ประเภทของเหตุการณ์ในมุมมองของการบริหารความเสี่ยง
ในการบริหารความเสี่ยง จะมีการวิเคราะห์เหตุการณ์ออกเป็นสองประเภทหลัก:
- ความเสี่ยง (Risks): เหตุการณ์เชิงลบที่อาจส่งผลเสียต่อเป้าหมายขององค์กร
- โอกาส (Opportunities): เหตุการณ์เชิงบวกที่หากเกิดขึ้นจะส่งผลดีและสร้างความได้เปรียบให้กับองค์กร
กลยุทธ์ในการจัดการความเสี่ยง
เมื่อระบุความเสี่ยงได้แล้ว องค์กรสามารถเลือกใช้กลยุทธ์ในการตอบสนองต่อความเสี่ยง (Threats) ได้ดังนี้:
- การหลีกเลี่ยง (Avoiding): การตัดสินใจไม่ทำกิจกรรมที่ก่อให้เกิดความเสี่ยงนั้น
- การลดผลกระทบ (Reducing): การหามาตรการป้องกันเพื่อลดโอกาสเกิดหรือลดความรุนแรงของผลกระทบ
- การโอนย้าย (Transferring): การโอนความเสี่ยงไปยังบุคคลที่สาม เช่น การทำประกันภัย
- การยอมรับ (Retaining): การยอมรับความเสี่ยงที่เหลืออยู่และเตรียมแผนรองรับหากเกิดขึ้น
บทบาทของผู้เชี่ยวชาญด้านความเสี่ยง
ในองค์กรขนาดใหญ่ จะมีตำแหน่งงานเฉพาะทางเพื่อดูแลเรื่องนี้โดยเฉพาะ:
- ผู้จัดการความเสี่ยง (Risk Manager): ทำหน้าที่กำกับดูแลโปรแกรมการประกันภัยและการบริหารความเสี่ยงในภาพรวม เพื่อปกป้องชื่อเสียง ความปลอดภัย และความสำเร็จทางการเงินขององค์กร
- นักวิเคราะห์ความเสี่ยง (Risk Analyst): ทำหน้าที่รวบรวมข้อมูล ประเมินทางเทคนิค และนำเสนอผลลัพธ์เพื่อให้ผู้บริหารใช้ในการตัดสินใจเลือกแนวทางแก้ไขที่เหมาะสม
คำถามที่พบบ่อย
การบริหารความเสี่ยงแตกต่างจากการประกันภัยอย่างไร?
การประกันภัยเป็นเพียงส่วนหนึ่งของกลยุทธ์การโอนย้ายความเสี่ยง (Risk Transfer) ในขณะที่การบริหารความเสี่ยงเป็นกระบวนการที่ครอบคลุมตั้งแต่การระบุ การประเมิน ไปจนถึงการเลือกกลยุทธ์ที่เหมาะสมที่สุดในการจัดการความเสี่ยงทุกรูปแบบ
ใครควรเป็นผู้รับผิดชอบการบริหารความเสี่ยงในองค์กร?
แม้ว่าจะมีผู้จัดการความเสี่ยง (Risk Manager) หรือ Chief Risk Officer (CRO) แต่การบริหารความเสี่ยงควรเป็นหน้าที่ของทุกคนในองค์กร โดยเริ่มจากระดับปฏิบัติการไปจนถึงระดับบริหารสูงสุด
ทำไมบางคนถึงวิจารณ์ว่ามาตรฐานการบริหารความเสี่ยงไม่ได้ช่วยลดความเสี่ยงได้จริง?
คำวิจารณ์ระบุว่ามาตรฐานบางอย่างอาจทำให้ผู้บริหารรู้สึกมั่นใจในการตัดสินใจมากขึ้นจากตัวเลขประมาณการ แต่ในความเป็นจริงอาจไม่ได้นำไปสู่การปรับปรุงการลดความเสี่ยงที่วัดผลได้จริงเสมอไป