โรบิน วูด นักวิจารณ์ภาพยนตร์และนักทฤษฎีภาพยนตร์ผู้ทรงอิทธิพล

โรบิน วูด (Robert Paul "Robin" Wood; 23 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1931 – 18 ธันวาคม ค.ศ. 2009) เป็นนักวิจารณ์ภาพยนตร์และนักการศึกษาชาวอังกฤษ ผู้ใช้ชีวิตส่วนใหญ่ในประเทศแคนาดา เขาเป็นที่รู้จักในฐานะผู้เขียนหนังสือวิเคราะห์ผลงานของผู้กำกับระดับโลกหลายท่าน เช่น อัลเฟรด ฮิตช์ค็อก, โฮวาร์ด ฮอว์กส์, สตยาจิต เรย์, อิงมาร์ เบอร์กมัน, มิเกลันเจโล อันโตนิโอนี และอาเธอร์ เพนน์ นอกจากนี้เขายังเป็นศาสตราจารย์กิตติคุณด้านภาพยนตร์ที่มหาวิทยาลัยยอร์ก (York University) ในโตรอนโต และเป็นผู้ร่วมก่อตั้งกลุ่มบรรณาธิการนิตยสารทฤษฎีภาพยนตร์ CineACTION!

ประวัติและการศึกษา

วูดเกิดที่เมืองริชมอนด์ มณฑลเซอร์รีย์ ประเทศอังกฤษ เขาสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีสาขาภาษาอังกฤษและประกาศนียบัตรด้านการศึกษาจาก Jesus College มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ในปี ค.ศ. 1953 โดยได้รับอิทธิพลทางความคิดจาก เอฟ. อาร์. ลีวิส (F. R. Leavis) และ เอ. พี. รอสซิเตอร์ (A. P. Rossiter)

ในช่วงปี ค.ศ. 1954 ถึง 1958 วูดทำงานเป็นครูในโรงเรียนทั้งในอังกฤษและสวีเดน และเคยใช้เวลาหนึ่งปีสอนภาษาอังกฤษที่เมืองลีล ประเทศฝรั่งเศส ก่อนจะกลับมาสอนในอังกฤษและสวีเดนอีกครั้ง ซึ่งเป็นช่วงที่เขาได้พบและแต่งงานกับ อลีน แมคโดนัลด์ ในปี ค.ศ. 1960 โดยมีบุตรด้วยกัน 3 คน

เส้นทางอาชีพและการทำงาน

จุดเริ่มต้นในวงการวิจารณ์ภาพยนตร์

วูดเริ่มเขียนบทความให้วารสารภาพยนตร์ Movie ในปี ค.ศ. 1962 โดยจุดเปลี่ยนสำคัญคือการที่บทความวิเคราะห์ภาพยนตร์เรื่อง Psycho ของฮิตช์ค็อกที่เขาเขียนได้รับการตีพิมพ์ในนิตยสาร Cahiers du cinéma ของฝรั่งเศส ซึ่งนำไปสู่การยอมรับในระดับสากล ในขณะที่วารสาร Sight & Sound ของอังกฤษปฏิเสธงานของเขาในตอนแรก

ในปี ค.ศ. 1965 เขาตีพิมพ์หนังสือเล่มแรกชื่อ Hitchcock's Films ซึ่งกลายเป็นงานเขียนชิ้นสำคัญที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง ต่อมาเขาได้เป็นอาจารย์สอนด้านภาพยนตร์ที่มหาวิทยาลัยควีนส์ (Queen's University) ในคิงสตัน รัฐออนแทรีโอ ระหว่างปี ค.ศ. 1969 ถึง 1972

บทบาททางวิชาการและการก่อตั้ง CineACTION!

ระหว่างปี ค.ศ. 1973 ถึง 1977 วูดเป็นอาจารย์สอนวิชาภาพยนตร์ศึกษาที่มหาวิทยาลัยวอริก (University of Warwick) ประเทศอังกฤษ ซึ่งเป็นหนึ่งในสามหลักสูตรแรกของอังกฤษที่ก่อตั้งขึ้นโดยได้รับการสนับสนุนจากสถาบันภาพยนตร์อังกฤษ (BFI)

ในปี ค.ศ. 1977 วูดเข้าดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ด้านภาพยนตร์ศึกษาที่มหาวิทยาลัยยอร์ก ในโตรอนโต และสอนอยู่ที่นั่นจนกระทั่งเกษียณอายุในช่วงต้นทศวรรษ 1990 นอกจากนี้ ในปี ค.ศ. 1985 เขาได้ร่วมกับนักศึกษาและเพื่อนร่วมงานก่อตั้งนิตยสาร CineAction (เดิมใช้ชื่อ CineACTION!) เพื่อเป็นพื้นที่สำหรับการวิเคราะห์ทฤษฎีภาพยนตร์เชิงวิพากษ์

แนวคิดและการวิเคราะห์ทางวิชาการ

แนวทางการวิจารณ์ของโรบิน วูด สามารถแบ่งออกเป็นสองช่วงสำคัญตามการเปลี่ยนแปลงทางความคิดของเขา:

• ช่วงแรก: เน้นการวิเคราะห์แบบเจาะลึก (Close Reading) ตามแนวทาง ทฤษฎีผู้สร้าง (Auteur Theory) โดยใช้มุมมองทางจิตวิทยาเพื่อวิเคราะห์แรงจูงใจของตัวละครในภาพยนตร์ เช่น ในเรื่อง Psycho และ Marnie งานในช่วงนี้ได้รับคำชมในด้านความสละสลวยของภาษาและการสนับสนุนผู้กำกับที่ถูกมองข้าม
• ช่วงหลัง: หลังจากที่เขาเปิดเผยตัวตนว่าเป็นเกย์ งานเขียนของวูดเริ่มมีความเป็นเมืองและการเมืองมากขึ้น โดยบูรณาการแนวคิดแบบ มาร์กซิสต์ (Marxism) และ จิตวิเคราะห์ของฟรอยด์ (Freudian psychoanalysis) รวมถึงการเรียกร้องสิทธิของกลุ่มคนรักเพศเดียวกัน เขาเปลี่ยนจากการยกย่องตัวผู้กำกับเพียงอย่างเดียว ไปสู่การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างภาพยนตร์กับวัฒนธรรมและสังคมในยุคสมัยนั้นๆ

วูดเชื่อว่า "การมีชีวิตอยู่คือการกระทำทางการเมือง" ซึ่งสะท้อนให้เห็นในงานเขียนช่วงหลังที่วิพากษ์วิจารณ์โครงสร้างทางสังคมและอำนาจที่แฝงอยู่ในภาพยนตร์ฮอลลีวูด

ผลงานเขียนที่สำคัญ

โรบิน วูด เสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukaemia) เมื่อวันที่ 18 ธันวาคม ค.ศ. 2009 ในเมืองโตรอนโต