ภาษาโรมาเนีย ประวัติศาสตร์และลักษณะทางภาษาศาสตร์

ภาษาโรมาเนีย (ภาษาท้องถิ่น: limba română หรือ românește) เป็นภาษาทางการของประเทศโรมาเนียและประเทศโมลโดวา เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มภาษาโรมานซ์ (Romance languages) สาขาย่อยตะวันออก ซึ่งวิวัฒนาการมาจากภาษาละตินชาวบ้าน (Vulgar Latin) ที่แยกตัวออกจากกลุ่มภาษาโรมานซ์ตะวันตกในช่วงศตวรรษที่ 5 ถึง 8

ในทางภาษาศาสตร์เปรียบเทียบ ภาษาโรมาเนียถูกเรียกว่า Daco-Romanian เพื่อแยกความแตกต่างจากภาษาเครือญาติที่ใกล้ชิดที่สุด ได้แก่ ภาษาอโรมาเนียน (Aromanian), ภาษามีเกลโน-โรมาเนียน (Megleno-Romanian) และภาษาอิสโตร-โรมาเนียน (Istro-Romanian)

ประวัติศาสตร์และการวิวัฒนาการ

ประวัติศาสตร์ของภาษาโรมาเนียเริ่มต้นในจังหวัดต่างๆ ของโรมันทางตอนเหนือของเส้น Jireček ในสมัยโบราณ โดยมีสมมติฐานหลักสามประการเกี่ยวกับดินแดนที่พัฒนาภาษาขึ้นมา:

• สมมติฐานการเกิดในท้องถิ่น (Autochthony thesis): พัฒนาขึ้นในแคว้นดาเซีย (Dacia) ทางซ้ายของแม่น้ำดานูบเท่านั้น
• สมมติฐานการขาดตอน (Discontinuation thesis): พัฒนาขึ้นในจังหวัดทางขวาของแม่น้ำดานูบเท่านั้น
• สมมติฐาน "แบบผสม" (As-well-as thesis): สนับสนุนว่าภาษาพัฒนาขึ้นทั้งสองฝั่งของแม่น้ำดานูบ

ระหว่างศตวรรษที่ 6 ถึง 8 ภาษาได้วิวัฒนาการไปสู่ Common Romanian ซึ่งต่อมาได้สัมผัสกับกลุ่มภาษาแสลฟิก (Slavic languages) และแยกตัวออกเป็นภาษาโรมานซ์ตะวันออกต่างๆ

การเปลี่ยนผ่านของระบบการเขียน

ในช่วงแรก เอกสารทางราชการและทางศาสนาถูกเขียนด้วยภาษาแสลฟิกโบราณ (Old Church Slavonic) จนกระทั่งศตวรรษที่ 16 ข้อความที่เก่าแก่ที่สุดในภาษาโรมาเนียคือจดหมายที่เขียนในปี ค.ศ. 1521 โดยใช้ตัวอักษรซีริลลิก (Cyrillic) ต่อมาหลังปี ค.ศ. 1780 ภาษาโรมาเนียได้เริ่มใช้ตัวอักษรละติน (Latin alphabet) อย่างเป็นทางการ และมีการกำหนดมาตรฐานทางภาษาและคำศัพท์จากภาษาละตินสมัยใหม่และภาษาโรมานซ์อื่นๆ เข้ามาผสมผสาน

สถานะปัจจุบัน

ปัจจุบันภาษาโรมาเนียมีผู้พูดเป็นภาษาแม่ประมาณ 22 ล้านคน โดยพูดในโรมาเนีย โมลโดวา และชุมชนส่วนน้อยในบัลแกเรีย ฮังการี เซอร์เบีย และยูเครน

ในประเทศโมลโดวา ภาษาโรมาเนียเคยถูกเรียกว่า ภาษาโมลโดวาน (Moldovan) แต่ศาลรัฐธรรมนูญของโมลโดวาได้ตัดสินในปี 2013 และมีการออกกฎหมายในปี 2023 ให้เรียกภาษาประจำชาติว่า ภาษาโรมาเนีย ในเอกสารทางกฎหมายและรัฐธรรมนูญทั้งหมด