รูอิบอส (Rooibos) ชาเข็มเข็มจากแอฟริกาใต้ พร้อมคุณประโยชน์และวิธีผลิต

รูอิบอส (Rooibos) หรือชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Aspalathus linearis เป็นพืชในวงศ์ Fabaceae ที่เติบโตในไบโอม Fynbos ของประเทศแอฟริกาใต้ คำว่า "รูอิบอส" มาจากภาษาอาฟรีกานส์ (Afrikaans) แปลว่า "พุ่มไม้สีแดง" (red bush) ใบของพืชชนิดนี้ถูกนำมาใช้ทำเป็นเครื่องดื่มสมุนไพรที่ปราศจากคาเฟอีน ซึ่งได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายทั้งในแอฟริกาใต้และทั่วโลก

การผลิตและกระบวนการแปรรูป

รูอิบอสส่วนใหญ่ปลูกในเขต Cederberg ซึ่งเป็นพื้นที่ภูเขาขนาดเล็กในจังหวัด Western Cape ของแอฟริกาใต้ กระบวนการผลิตมีสองรูปแบบหลัก ดังนี้:

• รูอิบอสสีแดง (Red Rooibos): ใบไม้จะผ่านกระบวนการออกซิเดชัน (Oxidation) ซึ่งทำให้เกิดสีน้ำตาลแดงอันเป็นเอกลักษณ์และช่วยเสริมรสชาติ
• รูอิบอสสีเขียว (Green Rooibos): เป็นรูอิบอสที่ไม่ผ่านการออกซิเดชัน มีรสชาติออกไปทางมอลต์และหญ้า ซึ่งมีกระบวนการผลิตที่ซับซ้อนและมีราคาสูงกว่า

การเพาะปลูก

อุตสาหกรรมรูอิบอสครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 60,000 เฮกตาร์ในภูมิภาค Cederberg โดยในช่วงฤดูเก็บเกี่ยว คนงานจะตัดพุ่มไม้สีเขียวแล้วนำไปตากแดดเพื่อให้ใบเปลี่ยนเป็นสีแดงเข้ม จากนั้นจึงนำไปผ่านกระบวนการฆ่าเชื้อก่อนส่งออกสู่ตลาด

การนำไปใช้และรสชาติ

รูอิบอสเตรียมได้โดยการแช่ในน้ำร้อน เช่นเดียวกับชาดำ โดยสามารถดื่มแบบเพียวๆ หรือเติมนม เลมอน น้ำตาล หรือน้ำผึ้งเพื่อเพิ่มรสชาติ นอกจากนี้ยังนิยมนำมาทำเป็นลาเต้ คาปูชิโน่ หรือชาเย็น (Iced Tea) อีกด้วย

องค์ประกอบทางเคมีและคุณประโยชน์

ในใบสดของรูอิบอสมีกรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) ในปริมาณสูง และเมื่อแปรรูปเป็นชาจะพบว่าไม่มีคาเฟอีนและมีระดับแทนนิน (Tannin) ต่ำกว่าชาดำหรือชาเขียว ทำให้ไม่ฝาดลิ้น นอกจากนี้ยังมีโพลีฟีนอล (Polyphenols) เช่น ฟลาวานอล และฟลาโวน ซึ่งมีคุณสมบัติเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ

ประวัติความเป็นมา

บันทึกทางพฤกษศาสตร์ที่เก่าแก่ที่สุดของรูอิบอสย้อนกลับไปถึงปลายศตวรรษที่ 19 โดยเชื่อว่าเป็นเครื่องดื่มดั้งเดิมของชาว Khoi ในภูมิภาค Cederberg ซึ่งเดิมทีจะเก็บเกี่ยวใบจากต้นรูอิบอสป่าบนภูเขาและนำมาแปรรูปด้วยวิธีดั้งเดิม