แพลตฟอร์มข้อมูลเปิดของซาอุดีอาระเบีย

แพลตฟอร์มข้อมูลเปิดของซาอุดีอาระเบีย (Saudi Open Data Platform) หรือที่รู้จักผ่านโดเมน open.data.gov.sa เป็นพอร์ทัลดิจิทัลส่วนกลางที่จัดตั้งขึ้นในปี 2019 โดยหน่วยงานข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์แห่งซาอุดีอาระเบีย (Saudi Data and Artificial Intelligence Authority หรือ SDAIA) เพื่อให้สาธารณชนสามารถเข้าถึงชุดข้อมูลที่เผยแพร่โดยหน่วยงานรัฐบาลต่าง ๆ ในรูปแบบมาตรฐานที่สามารถนำไปใช้ซ้ำได้ โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อเพิ่มความโปร่งใส การเข้าถึงข้อมูล และสนับสนุนการวิจัย การวิเคราะห์ รวมถึงการพัฒนาบริการดิจิทัล

ประวัติและการพัฒนา

แพลตฟอร์มนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการริเริ่มด้านข้อมูลเปิดของรัฐบาลซาอุดีอาระเบีย ซึ่งเริ่มต้นจากการกำหนดนโยบายส่งเสริมการเผยแพร่ชุดข้อมูลที่มีมูลค่าสูง โดยเวอร์ชันแรกเปิดตัวในปี 2019 ต่อมาในปี 2023 ได้มีการปรับปรุงรูปแบบใหม่ภายใต้โดเมน open.data.gov.sa โดยมี SDAIA เป็นผู้ดูแลด้านธรรมาภิบาล เพื่อให้มั่นใจว่าชุดข้อมูลมีความพร้อม มีคุณภาพ และสอดคล้องกับนโยบายระดับชาติ

ในปี 2024 SDAIA ได้บูรณาการระบบของรัฐบาล 320 ระบบเข้ากับ National Data Lake ซึ่งรวบรวมข้อมูลมากกว่า 100 เทราไบต์ (TB) จากหน่วยงานมากกว่า 60 แห่ง ส่งผลให้แพลตฟอร์มข้อมูลเปิดมีชุดข้อมูลมากกว่า 8,700 ชุดจากองค์กรกว่า 230 แห่ง และในปี 2025 ประเทศซาอุดีอาระเบียโดย SDAIA สามารถคว้าอันดับหนึ่งของโลกในดัชนีข้อมูลเปิดของรัฐบาล (Open Government Data Index หรือ OGDI)

รายละเอียดชุดข้อมูลและการเข้าถึง

ข้อมูลบนแพลตฟอร์มครอบคลุมหลากหลายภาคส่วน เช่น สาธารณสุข เศรษฐกิจ การศึกษา สิ่งแวดล้อม แรงงาน และการบริหารงานภาครัฐ โดยชุดข้อมูลแต่ละชุดจะมีข้อมูลเมทาดาตา (Metadata) ประกอบด้วย ชื่อชุดข้อมูล คำอธิบาย หน่วยงานเจ้าของข้อมูล วันที่เผยแพร่ และรูปแบบไฟล์

เพื่ออำนวยความสะดวกในการนำข้อมูลไปใช้ แพลตฟอร์มจึงรองรับรูปแบบที่เครื่องคอมพิวเตอร์สามารถอ่านได้ (Machine-readable formats) เช่น CSV, JSON และ XML นอกจากนี้ ผู้ใช้สามารถค้นหา กรอง และดาวน์โหลดข้อมูลได้โดยไม่ต้องลงทะเบียน และหลายชุดข้อมูลยังสามารถเข้าถึงได้ผ่าน Application Programming Interfaces (APIs) เพื่อให้นักพัฒนาสามารถนำข้อมูลไปเชื่อมต่อกับระบบหรือแอปพลิเคชันภายนอกได้

ใบอนุญาตและการกำกับดูแลข้อมูล

ชุดข้อมูลส่วนใหญ่บนแพลตฟอร์มอยู่ภายใต้ใบอนุญาต Open Data Commons Attribution License ซึ่งอนุญาตให้ผู้ใช้นำข้อมูลไปใช้ แก้ไข และแบ่งปันได้ โดยมีเงื่อนไขว่าต้องระบุแหล่งที่มาของข้อมูลอย่างชัดเจน ทั้งนี้ เงื่อนไขอาจแตกต่างกันไปตามประเภทของข้อมูล เช่น เนื้อหามัลติมีเดีย

ในด้านธรรมาภิบาลข้อมูล แพลตฟอร์มใช้รูปแบบการเข้าถึงแบบเปิด โดยผู้ใช้ทั่วไปสามารถดาวน์โหลดข้อมูลได้ทันที แต่หากต้องการใช้ฟีเจอร์ขั้นสูง เช่น การแสดงความคิดเห็น การให้คะแนน หรือการร้องขอชุดข้อมูลที่ยังไม่ได้เผยแพร่ ผู้ใช้จำเป็นต้องลงทะเบียนเข้าสู่ระบบ

นโยบายข้อมูลเปิดของซาอุดีอาระเบีย

นโยบายการดำเนินงานของแพลตฟอร์มยึดหลักการสำคัญดังนี้:

• เปิดเป็นค่าเริ่มต้น (Open by Default): ข้อมูลต้องถูกเปิดเผยต่อสาธารณะ เว้นแต่จะมีข้อจำกัดทางกฎหมายหรือเหตุผลด้านความเป็นส่วนตัว
• รูปแบบที่เครื่องอ่านได้ (Open Format and Machine-Readable): ต้องใช้รูปแบบไฟล์มาตรฐาน เช่น CSV, XLS, JSON, XML
• ความทันสมัย (Up to Date): ข้อมูลต้องเป็นปัจจุบันและเผยแพร่ตามกำหนดเวลา
• ความครอบคลุม (Comprehensive): ต้องมีเมทาดาตาที่ครบถ้วนและปฏิบัติตามกฎหมายความเป็นส่วนตัว
• การเข้าถึงโดยไม่เลือกปฏิบัติ (Non-discriminatory Access): ไม่ต้องระบุตัวตนหรือลงทะเบียนเพื่อเข้าถึงข้อมูล
• ไม่มีค่าใช้จ่าย (Free of Charge): ให้บริการข้อมูลฟรี
• ใบอนุญาตที่ชัดเจน (Licensing): กำหนดเงื่อนไขการใช้งานอย่างชัดเจน
• ธรรมาภิบาลและการมีส่วนร่วม (Governance and Engagement): ส่งเสริมความโปร่งใสและการรับฟังความคิดเห็นจากสาธารณะ
• นวัตกรรมที่ครอบคลุม (Inclusive Innovation): สนับสนุนให้หน่วยงานรัฐส่งเสริมการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ในภาคส่วนต่าง ๆ