พรรคประชาชนแซกโซนี รากฐานสำคัญของพรรค SPD ในเยอรมนี

พรรคประชาชนแซกโซนี (เยอรมัน: Sächsische Volkspartei) เป็นพรรคการเมืองที่มีแนวคิดเสรีนิยมฝ่ายซ้ายและประชาธิปไตยแบบถอนรากถอนโคน (Radical Democratic) โดยมีแนวโน้มไปทางสังคมนิยม ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 19 สิงหาคม ค.ศ. 1866 ณ เมืองเคมนิทซ์ โดยวิลเฮล์ม ลีบเคเนชท์ (Wilhelm Liebknecht) และออกุสต์ เบเบิล (August Bebel) พรรคนี้ถือเป็นหนึ่งในบรรพบุรุษที่สำคัญของพรรคสังคมประชาธิปไตยแห่งเยอรมนี (SPD) ในปัจจุบัน

การก่อตั้งและจุดประสงค์

พรรคประชาชนแซกโซนีเกิดขึ้นหลังชัยชนะของปรัสเซียเหนือออสเตรียในสงครามเยอรมัน และการก่อตั้งสมาพันธรัฐเยอรมันเหนือเมื่อวันที่ 18 สิงหาคม ค.ศ. 1866 พรรคนี้เป็นการรวมตัวกันของกลุ่มผลประโยชน์ระหว่างนักประชาธิปไตยแบบถอนรากถอนโคน ชาวมาร์กซิสต์ และชนชั้นกลาง (Bourgeois) โดยมีเป้าหมายร่วมกันคือการยับยั้งการครอบงำของปรัสเซียในสมาพันธรัฐแห่งรัฐใหม่

ในคำนำของโปรแกรมเคมนิทซ์ พรรคได้ให้คำมั่นว่าจะต่อสู้กับ "ศัตรูของเสรีภาพและความเป็นเอกภาพของเยอรมันในทุกสถานการณ์และทุกด้าน" โดยเรียกร้องสิทธิในการกำหนดชะตาชีวิตตนเองของชาวเยอรมันโดยไม่มีข้อจำกัด ส่งเสริมความมั่งคั่งทั่วไป และการปลดปล่อยแรงงานและคนงานจากการกดขี่และการผูกมัดทุกรูปแบบ

หลักการและอุดมการณ์ทางการเมือง

พรรคประชาชนแซกโซนีมีความแตกต่างจากพรรคการเมืองในปรัสเซียและพรรคสมาคมคนงานเยอรมันทั่วไป (ADAV) ในประเด็นสำคัญดังนี้:

• แนวทาง Greater German Solution: พรรคสนับสนุนการรวมชาติเยอรมันที่รวมออสเตรียเข้าด้วยกัน และเน้นความเป็นสหพันธรัฐที่ให้สิทธิแก่รัฐต่างๆ มากขึ้น ซึ่งตรงข้ามกับแนวทาง Small German Solution ของปรัสเซียที่ต้องการกีดกันออสเตรียเพื่อรักษาอำนาจนำของราชวงศ์โฮเฮนโซลเลิร์น
• การต่อต้านบิสมาร์ก: พรรคมองว่านโยบายของ ออตโต ฟอน บิสมาร์ก (Otto von Bismarck) คือตัวแทนของปฏิกิริยาต่อต้านประชาธิปไตย ลัทธิทหาร และรัฐตำรวจ
• การเป็นตัวแทนของชนชั้นแรงงาน: แม้จะเริ่มจากการเป็นพันธมิตรกับชนชั้นกลาง แต่พรรคมีองค์ประกอบของสังคมนิยมที่เข้มแข็งกว่ากลุ่มเสรีนิยมในเยอรมนีตอนใต้ โดยมุ่งเน้นการรักษาผลประโยชน์ของขบวนการคนงาน

บทบาทในสภาไรชส์ทาค (Reichstag)

ในการเลือกตั้งสภาไรชส์ทาคของสมาพันธรัฐเยอรมันเหนือปี ค.ศ. 1867 พรรคประชาชนแซกโซนีสามารถคว้าที่นั่งได้ 3 ที่นั่ง โดยมี วิลเฮล์ม ลีบเคเนชท์ และ ออกุสต์ เบเบิล ซึ่งเป็นตัวแทนปีกสังคมนิยม-มาร์กซิสต์ เข้าดำรงตำแหน่งสส. และร่วมมือกับพรรคประชาชนเยอรมัน (German People's Party) เพื่อต่อต้านนโยบายของรัฐบาลปรัสเซีย

การล่มสลายและการควบรวมเข้ากับ SDAP

หลังจากดำเนินงานได้ 3 ปี พรรคประชาชนแซกโซนีได้ถูกยุบลงเนื่องจากความแตกต่างระหว่างปีกชนชั้นกลางและปีกสังคมนิยมที่กว้างเกินไป โดยปีกมาร์กซิสต์ฝ่ายซ้ายได้ถูกดูดซับเข้าสู่พรรคการเมืองใหม่คือ พรรคคนงานสังคมประชาธิปไตยแห่งเยอรมนี (SDAP) ซึ่งก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 1869 ณ เมืองไอเซนัค ภายใต้การนำของเบเบิลและลีบเคเนชท์

ต่อมาในปี ค.ศ. 1875 พรรค SDAP ได้รวมตัวกับพรรค ADAV กลายเป็นพรรคคนงานสังคมนิยมแห่งเยอรมนี (SAP) และหลังจากผ่านพ้นยุคกฎหมายต่อต้านสังคมนิยม (ค.ศ. 1878-1890) พรรคได้เปลี่ยนชื่อเป็น พรรคสังคมประชาธิปไตยแห่งเยอรมนี (SPD) ซึ่งยังคงดำเนินกิจกรรมทางการเมืองมาจนถึงปัจจุบัน