เซร์จิโอ มาสคาเรนยาส เดอ โอลิเวียรา นักฟิสิกส์ผู้บุกเบิกด้านไฟฟ้าสถิตและผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัย

เซร์จิโอ มาสคาเรนยาส เดอ โอลิเวียรา (Sérgio Mascarenhas de Oliveira) เป็นนักฟิสิกส์ทดลอง นักการศึกษา และผู้นำทางวิทยาศาสตร์ชาวบราซิลที่มีชื่อเสียงระดับโลก โดยมีชีวิตอยู่ระหว่างวันที่ 2 พฤษภาคม ค.ศ. 1928 ถึง 31 พฤษภาคม ค.ศ. 2021 ผลงานงานวิจัยของเขามีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาวิทยาศาสตร์ในบราซิลและในระดับสากล

การค้นพบทางวิทยาศาสตร์ที่สำคัญ

มาสคาเรนยาสได้สร้างผลงานที่โดดเด่นในด้านฟิสิกส์ของสสารสถานะของแข็ง (Solid-state physics) โดยมีผลงานหลักดังนี้:

• ปรากฏการณ์เทอร์โม-ไดอิเล็กทริก (Thermo-dielectric effect): เขาได้ทำการสังเกตการณ์และค้นพบสิ่งใหม่ๆ เกี่ยวกับปรากฏการณ์นี้ ซึ่งช่วยขยายความเข้าใจในด้านไฟฟ้าสถิต
• การค้นพบไบโออิเล็กเทรต (Bioelectrets): เขาค้นพบว่าวัสดุทางชีวภาพ เช่น กระดูกและไบโอพอลิเมอร์ มีคุณสมบัติเป็นอิเล็กเทรต (Electrets) ซึ่งนำไปสู่การพัฒนาเครื่องตรวจวัดทางรังสีวิทยา (Radiological dosimetry) เพื่อใช้ในการหาอายุของกระดูกมนุษย์ในแหล่งโบราณคดี
• การวัดความดันในกะโหลกศีรษะ: เขาได้พัฒนาวิธีการวัดความดันภายในกะโหลกศีรษะแบบไม่รุกล้ำ (Non-invasive procedure) ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างมากต่อวงการแพทย์

บทบาทในการสร้างสถาบันการศึกษาและวิจัย

นอกเหนือจากงานวิจัย มาสคาเรนยาสยังเป็นผู้มีส่วนร่วมสำคัญในการก่อตั้งสถาบันวิจัยและมหาวิทยาลัยในบราซิล ได้แก่:

• มหาวิทยาลัยสหพันธรัฐแห่งเซาการ์ลอส (Federal University of São Carlos - UFSCar): ในปี ค.ศ. 1968 เขาได้เสนอให้สร้างมหาวิทยาลัยที่มีนวัตกรรมและทันสมัย แทนที่จะเป็นมหาวิทยาลัยแบบดั้งเดิม และได้รับแต่งตั้งเป็นอธิการบดีคนแรกของมหาวิทยาลัยแห่งนี้ นอกจากนี้ เขายังช่วยก่อตั้งหลักสูตรวิศวกรรมวัสดุ ซึ่งเป็นหลักสูตรแรกในลาตินอเมริกา
• ศูนย์เครื่องมือทางการเกษตร: เขามีส่วนร่วมในการสร้างศูนย์เครื่องมือทางการเกษตรของบรรษัทวิจัยการเกษตรบราซิล (Brazilian Agricultural Research Corporation)

ประวัติการศึกษาและประสบการณ์

มาสคาเรนยาสเกิดที่ริโอเดจาเนโร และสำเร็จการศึกษาด้านเคมีในปี ค.ศ. 1951 จากมหาวิทยาลัยสหพันธรัฐแห่งริโอเดจาเนโร และด้านฟิสิกส์ในปี ค.ศ. 1952 จากมหาวิทยาลัยแห่งรัฐริโอเดจาเนโร

เขาเป็นนักวิชาการเยี่ยมชม (Visiting scholar) ในมหาวิทยาลัยชั้นนำของโลกหลายแห่ง เช่น Carnegie Mellon, Princeton, Harvard, MIT และ University of London ซึ่งช่วยให้เขาได้รับความรู้และประสบการณ์ระดับสากล

รางวัลและการยอมรับ

เขาได้รับรางวัลเกียรติยศมากมาย รวมถึงรางวัล Order of Scientific Merit ของบราซิล ในระดับ Commander และ Great Cross, รางวัล Conrado Wessel สำหรับวิทยาศาสตร์ทั่วไป, รางวัล Joaquim da Costa Ribeiro และทุนการศึกษา Guggenheim Fellowship