เส้นประสาทนำสัญญาณจากไขสันหลังสู่สมองน้อย

เส้นประสาทนำสัญญาณจากไขสันหลังสู่สมองน้อย (Spinocerebellar tracts) คือกลุ่มของเส้นใยประสาทที่ทำหน้าที่นำข้อมูลการรับรู้ตำแหน่งและแรงตึงของกล้ามเนื้อและข้อต่อ (Proprioception) รวมถึงข้อมูลทางผิวหนังจากร่างกาย ส่งตรงไปยังสมองน้อย (Cerebellum) ในด้านเดียวกันกับจุดกำเนิด (Ipsilateral) เพื่อให้สมองน้อยสามารถประมวลผลและประสานงานการเคลื่อนไหวของร่างกายให้มีความราบรื่นและแม่นยำ

แหล่งกำเนิดของข้อมูลการรับรู้ตำแหน่ง (Proprioceptive Information)

ข้อมูลที่ถูกส่งผ่านเส้นประสาทกลุ่มนี้มีต้นกำเนิดมาจากตัวรับความรู้สึกในกล้ามเนื้อและเอ็น ซึ่งประกอบด้วย:

• อวัยวะรับแรงตึงของกอลจิ (Golgi tendon organs): ทำหน้าที่ตรวจจับแรงตึงในเอ็นกล้ามเนื้อ โดยส่งสัญญาณผ่านเส้นใยประสาทชนิด Type Ib ซึ่งเป็นเส้นใยที่มีปลอกไมอีลินขนาดใหญ่และนำสัญญาณได้รวดเร็ว
• ตัวรับความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อ (Muscle spindles): ทำหน้าที่ตรวจวัดความยาวของกล้ามเนื้อ โดยส่งข้อมูลผ่านเส้นใยประสาทชนิด Ia (รวดเร็วที่สุด) และ Type II

เซลล์ประสาทเหล่านี้เป็นเซลล์ประสาทลำดับที่หนึ่ง (First-order neurons) ซึ่งมีตัวเซลล์อยู่ที่ปมประสาทรากหลัง (Dorsal root ganglia) โดยจะส่งใยประสาทผ่านชั้น Rexed laminae I-VI ของเขาสีเทาด้านหลัง (Dorsal horn) เพื่อสร้างจุดประสาน (Synapse) กับเซลล์ประสาทลำดับที่สองในชั้น VII

ประเภทของเส้นประสาท Spinocerebellar

เส้นประสาทกลุ่มนี้แบ่งออกเป็นทางเดินหลัก 2 สาย และทางเดินเสริมอื่นๆ ดังนี้:

1. เส้นประสาทนำสัญญาณด้านหลัง (Dorsal Spinocerebellar Tract)

หรือเรียกอีกชื่อว่า Flechsig's tract ทำหน้าที่นำข้อมูลการรับรู้ตำแหน่งจากกล้ามเนื้อโครงร่างและข้อต่อของลำตัวและรยางค์ล่างในด้านเดียวกันกับจุดกำเนิด

กลไกการทำงาน: ข้อมูลจากตัวรับความรู้สึกจะถูกส่งผ่านเซลล์ประสาทลำดับที่หนึ่งไปยัง นิวเคลียสของคลาร์ก (Clarke's nucleus) ซึ่งเป็นเซลล์ประสาทลำดับที่สอง จากนั้นใยประสาทจะวิ่งขึ้นไปในส่วนนอกของ lateral funiculus ของไขสันหลัง และเข้าสู่สมองน้อยผ่านทาง ก้านสมองน้อยส่วนล่าง (Inferior cerebellar peduncle) โดยไม่มีการข้ามฝั่ง (Decussation)

2. เส้นประสาทนำสัญญาณด้านหน้า (Ventral Spinocerebellar Tract)

หรือเรียกอีกชื่อว่า Gowers' column ทำหน้าที่นำข้อมูลการรับรู้ตำแหน่งจากร่างกายส่วนล่างส่งไปยังสมองน้อย

กลไกการทำงาน: เส้นประสาทสายนี้มีความพิเศษคือมีการ "ข้ามฝั่งสองครั้ง" (Double cross) โดยครั้งแรกจะข้ามไปยังฝั่งตรงข้ามในไขสันหลังผ่านทาง anterior white commissure และเมื่อขึ้นไปถึงระดับพอนส์ (Pons) จะเข้าสู่สมองน้อยผ่านทาง ก้านสมองน้อยส่วนบน (Superior cerebellar peduncle) แล้วจึงข้ามฝั่งกลับมายังด้านเดิมอีกครั้งก่อนจะสิ้นสุดที่เปลือกสมองน้อย (Cerebellar cortex)

3. ทางเดินเสริมอื่นๆ

• Rostral spinocerebellar tract: นำข้อมูลจากส่วนบนของร่างกาย
• Cuneocerebellar tract: (หรือ Posterior external arcuate fibers) นำข้อมูลการรับรู้ตำแหน่งจากร่างกายส่วนบน โดยมีจุดกำเนิดที่ accessory cuneate nucleus และเข้าสู่สมองน้อยผ่านก้านสมองน้อยส่วนล่าง

ตารางเปรียบเทียบ Dorsal และ Ventral Spinocerebellar Tracts