ขบวนการปลดปล่อยซูดาน (SLM/A) ประวัติศาสตร์และการต่อสู้ในดาร์ฟูร์

ขบวนการปลดปล่อยซูดาน (SLM/A) เป็นกลุ่มกบฏชาวซูดานที่มีบทบาทสำคัญในภูมิภาคดาร์ฟูร์ ประเทศซูดาน ก่อตั้งขึ้นโดยสมาชิกจากกลุ่มชาติพันธุ์พื้นเมืองสามกลุ่ม ได้แก่ ชาวฟูร์ (Fur), ชาวซากาวา (Zaghawa) และชาวมาซาลิต (Masalit) โดยมีผู้นำคนสำคัญคือ อับดุล วาฮิด อัล-นูร์, คามิส อาบาการ์ และมินนี มินนาวี

การก่อตั้งและสาเหตุของความขัดแย้ง

จุดเริ่มต้นของความขัดแย้งย้อนกลับไปหลังเหตุการณ์ภัยแล้งในปี 1984 ซึ่งนำไปสู่สงครามระหว่างเผ่าพันธุ์ในดาร์ฟูร์ ความตึงเครียดเพิ่มสูงขึ้นเมื่อกลุ่มชาติพันธุ์อาหรับรวมตัวกันเป็นลีก Tajammu al-Arabi เพื่อสร้างอำนาจเหนือกลุ่มอื่น ต่อมาในปี 1989 เมื่อนายพลโอมาร์ อัล-บาชีร์ และแนวร่วมอิสลามแห่งชาติ (National Islamic Front) เข้ายึดอำนาจ ประชากรในดาร์ฟูร์ โดยเฉพาะกลุ่มที่ไม่ใช่อาหรับ ถูกละเลยและถูกกีดกันออกจากอำนาจทางการเมืองและเศรษฐกิจ

ความรู้สึกถูกกดขี่นี้ชัดเจนยิ่งขึ้นในปี 2000 หลังการตีพิมพ์หนังสือ The Black Book ซึ่งเปิดเผยถึงความไม่เท่าเทียมเชิงโครงสร้างในซูดานที่ปฏิเสธความยุติธรรมและการแบ่งปันอำนาจแก่ผู้ที่ไม่ใช่อาหรับ ในปี 2002 อับดุล วาฮิด อัล-นูร์ และเพื่อนร่วมอุดมการณ์จึงได้ก่อตั้งแนวร่วมปลดปล่อยดาร์ฟูร์ ซึ่งต่อมาพัฒนาเป็นขบวนการปลดปล่อยซูดาน (SLM) โดยประกาศว่าตนเป็นตัวแทนของผู้ถูกกดขี่ทุกคนในซูดาน

เหตุการณ์สำคัญและการแทรกแซงจากภายนอก

การจี้เครื่องบิน Sun Air ปี 2008

ในเดือนสิงหาคม 2008 สมาชิกของ SLM ได้จี้เครื่องบิน Boeing 737 ของสายการบิน Sun Air ซึ่งบรรทุกผู้โดยสาร 100 คนและลูกเรือ 5 คน จากเมืองนยาลาไปยังเมืองคูฟราในลิเบีย แม้ว่าผู้นำอย่าง อับดุล วาฮิด อัล-นูร์ จะปฏิเสธความเกี่ยวข้อง แต่เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นถึงความแตกแยกภายในกลุ่มที่เริ่มเกิดขึ้นในขณะนั้น ในที่สุดผู้โดยสารและลูกเรือทั้งหมดได้รับการปล่อยตัวอย่างปลอดภัย

บทบาทของลิเบีย

ก่อนการล่มสลายของมูอัมมาร์ กัดดาฟี กองทัพลิเบียเคยให้การสนับสนุนบางส่วนของ SLM/A เช่น กลุ่ม SLA-Unity ต่อมาสมาชิกของ SLM/A บางกลุ่มได้เข้าไปมีส่วนร่วมในสงครามกลางเมืองลิเบียครั้งที่สอง โดยต่อสู้ให้กับฝ่ายต่างๆ เพื่อแลกกับเงินและอุปกรณ์ เช่น กลุ่ม SLM/A-Minnawi ที่ร่วมรบกับกองทัพแห่งชาติลิเบีย (LNA) ของคาลิฟา ฮัฟตาร์ ในยุทธการที่เมืองเดอร์นา (2018–2019)

การแบ่งแยกเป็นกลุ่มย่อย (Factions)

เนื่องจากความเห็นที่แตกต่างกันในการเจรจาสันติภาพ SLM/A จึงแตกออกเป็นหลายกลุ่มย่อย ดังนี้:

• SLM (Minnawi): นำโดย มินนี มินนาวี ซึ่งลงนามในข้อตกลงสันติภาพดาร์ฟูร์ (Abuja) ปี 2006 และเคยดำรงตำแหน่งประธานหน่วยงานบริหารภูมิภาคดาร์ฟูร์ชั่วคราว กลุ่มนี้มีบทบาททั้งในดาร์ฟูร์ และความขัดแย้งในเซาท์คอร์โดฟันและบลูไนล์ รวมถึงร่วมรบในสงครามกลางเมืองเซาท์ซูดานเพื่อสนับสนุนรัฐบาลเซาท์ซูดาน
• SLM (al-Nur): นำโดย อับดุล วาฮิด อัล-นูร์ ก่อตั้งในปี 2006 โดยปฏิเสธข้อตกลงสันติภาพปี 2006 และไม่เรียกร้องเอกราชอย่างเป็นทางการ กลุ่มนี้มีฐานที่มั่นแข็งแกร่งในเทือกเขามาเราะห์ (Marrah Mountains) ซึ่งดูแลประชากรประมาณ 300,000 คน และมีการจัดตั้งรัฐบาลเสมือนจริง มีโรงเรียน และการฝึกทหารในพื้นที่