ทาปาฌอส ข้อเสนอการจัดตั้งรัฐใหม่ในบราซิล

ทาปาฌอส (Tapajós) คือข้อเสนอในการจัดตั้งรัฐใหม่ของประเทศบราซิล โดยมีแผนที่จะแยกพื้นที่ส่วนตะวันตกของรัฐปารา (Pará) ออกมาเป็นรัฐอิสระ ข้อเสนอนี้เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในการกระจายอำนาจการปกครองและพัฒนาพื้นที่ห่างไกลในภูมิภาคอเมซอน

ภูมิศาสตร์และพื้นที่คุ้มครอง

พื้นที่ของรัฐทาปาฌอสที่เสนอครอบคลุมทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญและพื้นที่อนุรักษ์จำนวนมาก ซึ่งสะท้อนถึงความหลากหลายทางชีวภาพของป่าฝนเขตร้อน โดยมีพื้นที่คุ้มครองที่สำคัญดังนี้:

• พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมทาปาฌอส (Tapajós Environmental Protection Area)
• ป่าสงวนแห่งชาติ Altamira และ Mulata
• สถานีนิเวศวิทยา Grão-Pará และ Jari
• อุทยานแห่งชาติ Jamanxim และ Rio Novo
• เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า Maicuru และ Nascentes da Serra do Cachimbo

ข้อมูลทางประชากรและเศรษฐกิจ

หากมีการจัดตั้งรัฐทาปาฌอส เมือง ซันตาเรม (Santarém) จะกลายเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดและถูกเสนอให้เป็นเมืองหลวงของรัฐ โดยมีรายละเอียดเบื้องต้นดังนี้:

• ประชากร: ประมาณ 1.3 ล้านคน
• พื้นที่: 722,358 ตารางกิโลเมตร
• การปกครอง: ประกอบด้วย 27 เทศบาลจากทั้งหมด 144 เทศบาลของรัฐปารา
• เศรษฐกิจ: ในปี 2011 มี GDP ประมาณ 6.4 พันล้านเรอัลบราซิล (คิดเป็น 11% ของ GDP รวมของรัฐปารา)

นอกจากนี้ พื้นที่นี้ยังเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญ เนื่องจากเป็นที่ตั้งของเขื่อน Belo Monte ซึ่งตั้งอยู่บริเวณพรมแดนระหว่างพื้นที่ทาปาฌอสและรัฐปาราที่เหลือ

ความเคลื่อนไหวในการแยกตัว

การลงประชามติปี 2011

เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2011 ได้มีการจัดทำประชามติทั่วรัฐปาราเพื่อถามความเห็นเกี่ยวกับการแบ่งรัฐออกเป็น 3 ส่วน ได้แก่ ทาปาฌอส (ตะวันตก), คาราฌัส (ตะวันออกเฉียงใต้) และปารา (ตะวันออกเฉียงเหนือ) ผลปรากฏว่าข้อเสนอการสร้างรัฐทาปาฌอส ถูกปัดตก ด้วยคะแนนเสียงคัดค้าน 66.1% ต่อเห็นชอบ 33.9%

อย่างไรก็ตาม ผลการลงคะแนนมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนตามภูมิภาค โดยผู้มีสิทธิเลือกตั้งในพื้นที่ทาปาฌอสและคาราฌัสส่วนใหญ่เห็นด้วย (ในซันตาเรมมีผู้เห็นด้วยมากกว่า 90%) แต่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งในเมืองเบเลม (เมืองหลวงของรัฐปารา) และพื้นที่โดยรอบซึ่งมีประชากรหนาแน่นกว่า กลับคัดค้านอย่างรุนแรง (มากกว่า 90%)

ความพยายามครั้งใหม่ (2019-ปัจจุบัน)

ในปี 2019 ได้มีการยื่นคำร้องใหม่ต่อคณะกรรมการรัฐธรรมนูญและยุติธรรมของวุฒิสภา โดยครั้งนี้เสนอให้จัดตั้งเพียงรัฐทาปาฌอสเท่านั้น และได้มีการปรับเปลี่ยนขอบเขตโดยตัด 4 เทศบาลที่เคยคัดค้านในการลงประชามติปี 2011 ออก ได้แก่ Altamira, Porto de Moz, Senador José Porfírio และ Vitória do Xingu

การวิเคราะห์ความเป็นไปได้ทางเศรษฐกิจ

สถาบันวิจัยเศรษฐกิจประยุกต์ (IPEA) ได้ทำการศึกษาความเป็นไปได้และพบว่าการจัดตั้งรัฐใหม่จะมีค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการสูงถึง 832 ล้านเรอัลต่อปี ซึ่งจะทำให้การใช้จ่ายภาครัฐในทาปาฌอสเพิ่มขึ้นประมาณ 98% และคิดเป็น 35% ของ GDP ของรัฐ ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ (12.74%) ทำให้โครงการนี้ถูกมองว่า ไม่มีความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ ในขณะนี้