ยาจากร่างกายมนุษย์ในตำราแพทย์แผนจีนโบราณ
สรุปใจความสำคัญ
- ตำรา Bencao gangmu ของหลี่สือเจิน บันทึกยาที่มาจากร่างกายมนุษย์ไว้ 35 ชนิด
- การใช้ยาจากร่างกายมนุษย์ในจีนมีหลักฐานย้อนกลับไปถึงปี 168 ก่อนคริสตกาล
- หลี่สือเจินจำแนกเส้นผม 4 ประเภทที่ใช้เป็นยา โดยเชื่อมโยงกับเส้นลมปราณในร่างกาย
ในประวัติศาสตร์การแพทย์แผนจีน (TCM) มีการบันทึกการใช้ส่วนต่างๆ ของร่างกายมนุษย์มาเป็นยารักษาโรค ซึ่งเป็นสิ่งที่น่าสนใจและน่าสะพรึงกลัวในเวลาเดียวกัน โดยเฉพาะในตำรา Bencao gangmu (เปิ่นเฉา กังมู่) ของ หลี่สือเจิน (Li Shizhen) ที่ได้รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับยาจากร่างกายมนุษย์ไว้ถึง 35 ชนิด
ประวัติศาสตร์และที่มา
การใช้ยาจากร่างกายมนุษย์มีมานานกว่าสองพันปี โดยมีหลักฐานปรากฏในตำราแพทย์ Wushier bingfang (ปี 168 ก่อนคริสตกาล) ซึ่งระบุการใช้ส่วนประกอบอย่างเช่น เส้นผม, เล็บ และผ้าอนามัย (nüzǐbù) ในการรักษาโรค
เนื้อหาในตำรา Bencao gangmu
ในบทที่ 52 ที่ชื่อว่า Renbu (ส่วนของมนุษย์) หลี่สือเจินได้จัดลำดับความสำคัญของสิ่งมีชีวิต โดยเริ่มจากแร่ธาตุ น้ำ ไฟ และดิน จากนั้นจึงตามด้วยหนอน แมลง สัตว์เลื้อยคลาน และปิดท้ายด้วยมนุษย์ ซึ่งเขามองว่ามนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่สูงส่งที่สุด
การจำแนกประเภทของเส้นผม
หลี่สือเจินได้จำแนกเส้นผมออกเป็น 4 ประเภทหลัก เพื่อใช้ในทางยา ซึ่งแต่ละประเภทมีความเกี่ยวข้องกับเส้นลมปราณ (Acupuncture Channels) ต่างกัน ดังนี้:
- fàbèi: เส้นผมที่ตัดจากศีรษะ (โดยเฉพาะเด็กชาย)
- luànfà: เส้นผมที่ติดอยู่บนหวี
- zīxū: ขนใบหน้า
- yīnmáo: ขนลับ
นอกจากนี้ เขายังระบุว่าเส้นผมในตำแหน่งต่างๆ ของร่างกายมีความเกี่ยวข้องกับเส้นลมปราณที่แตกต่างกัน เช่น เส้นผมบนศีรษะ (Fa) เกี่ยวข้องกับเส้นลมปราณไตและกระเพาะอาหาร
ยาแปลกประหลาดและสารคัดหลั่ง
ตำราได้กล่าวถึงยาที่เกิดจากความเชื่อเรื่องพลังงานและสารคัดหลั่ง เช่น pǐshí (นิ่วในถุงน้ำดี) ซึ่งถูกอธิบายว่าเป็นก้อนแข็งที่เกิดจากความศรัทธาหรือความหลงใหลอย่างรุนแรง รวมถึงการใช้ rénjīng (น้ำอสุจิและน้ำหล่อลื่น) ซึ่งเชื่อว่ามีความเกี่ยวข้องกับพลังงาน qi (ชี่) และเลือดในร่างกาย
หลี่สือเจินยังได้วิจารณ์และประณามการกระทำของ "นักเล่นแร่แปรธาตุที่ชั่วร้าย" ที่หลอกลวงหญิงสาวเพื่อนำสารคัดหลั่งจากร่างกายมาใช้ในทางที่ผิด
คำถามที่พบบ่อย
ยาจากร่างกายมนุษย์ในแพทย์แผนจีนโบราณคืออะไร?
คือการนำส่วนประกอบของร่างกายมนุษย์ เช่น เส้นผม, เล็บ, สารคัดหลั่ง และอวัยวะบางส่วน มาใช้เป็นยารักษาโรคตามความเชื่อในสมัยโบราณ
ตำรา Bencao gangmu มีความสำคัญอย่างไร?
เป็นตำราเภสัชกรรมพื้นฐานที่รวบรวมความรู้ด้านสมุนไพรและยาจากแหล่งต่างๆ รวมถึงยาจากร่างกายมนุษย์ในบทที่ 52 (Renbu)
หลี่สือเจินมีความเห็นอย่างไรต่อยาจากร่างกายมนุษย์?
แม้เขาจะบันทึกข้อมูลไว้ แต่หลี่สือเจินได้ประณามการใช้ยาหลายรายการในหมวดนี้ โดยเฉพาะสิ่งที่เกิดจากการหลอกลวงหรือการกระทำที่ผิดศีลธรรม