ระบบการคมนาคมขนส่งในประเทศสวีเดน ทางราง ทางบก และการเชื่อมต่อ

ประเทศสวีเดนมีระบบการคมนาคมขนส่งที่ครอบคลุมทั้ง 4 รูปแบบหลัก ได้แก่ ทางอากาศ ทางบก (รถบัส) ทางน้ำ (เรือเฟอร์รี่) และทางราง ซึ่งช่วยให้ทั้งผู้อยู่อาศัยและนักท่องเที่ยวสามารถเดินทางไปทั่วพื้นที่กว่า 450,295 ตารางกิโลเมตรได้อย่างสะดวกสบาย แม้จะไม่มีรถยนต์ส่วนตัว

การขนส่งทางราง

การดำเนินงานด้านรถไฟในสวีเดนบริหารจัดการโดยบริษัทหลัก เช่น SJ, VR Sverige, Green Cargo และ Vy Tåg โดยในหลายจังหวัดจะมีบริษัทท้องถิ่นที่ดูแลเรื่องการจำหน่ายตั๋ว การตลาด และการเงิน แต่การเดินรถจริงจะดำเนินการโดยบริษัทข้างต้น

สวีเดนมีโครงข่ายรถไฟยาวประมาณ 15,700 กิโลเมตร โดยเป็นเส้นทางของรัฐประมาณ 14,400 กิโลเมตร และส่วนที่เหลือเป็นของเอกชน ข้อมูล ณ ปี 2025 ระบุว่ามีเส้นทางที่ใช้ระบบไฟฟ้าแล้วประมาณ 12,200 กิโลเมตร ส่วนใหญ่ใช้รางมาตรฐาน (1,435 มม.) แต่ยังมีรางขนาด 891 มม. (Swedish three-foot-gauge) ประมาณ 261 กิโลเมตร ซึ่งส่วนใหญ่ใช้สำหรับรถไฟอนุรักษ์ โดยมีเพียงเส้นทาง Roslagsbanan เท่านั้นที่ยังเปิดให้บริการผู้โดยสารตามปกติ

ทิศทางการเดินรถไฟ

โดยทั่วไป รถไฟในสวีเดนจะวิ่งชิดซ้าย ซึ่งแตกต่างจากประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งเป็นมรดกตกทอดมาจากทิศทางการขับขี่ของสวีเดนก่อนปี 1967 อย่างไรก็ตาม มีข้อยกเว้นในพื้นที่ทางตอนใต้ของสวีเดน ระหว่าง Arlöv และ Malmö ซึ่งรถไฟจะวิ่งชิดขวา

รถไฟฟ้ารางเบาและรถไฟใต้ดิน

รถไฟใต้ดินสตอกโฮล์ม (Stockholms tunnelbana) เป็นระบบรถไฟใต้ดินเพียงแห่งเดียวในประเทศ ส่วนเมืองที่มีรถไฟฟ้ารางเบา (รถราง) ได้แก่ กอเทนเบิร์ก (Gothenburg), นอร์เชิปิง (Norrköping), ลุนด์ (Lund) และในสตอกโฮล์มเองก็มีระบบรถรางหลายสาย เช่น Tvärbanan, Nockebybanan, Lidingöbanan และ Spårväg City

เครือข่ายรถรางที่ใหญ่ที่สุดอยู่ในเมืองกอเทนเบิร์ก โดยมีความยาวรางรวม 173 กิโลเมตร เริ่มต้นจากรถรางลากด้วยม้าในปี 1879 และพัฒนาจนกลายเป็นระบบรถรางที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคนอร์ดิก

การเชื่อมต่อทางรางกับประเทศเพื่อนบ้าน

• นอร์เวย์: เชื่อมต่อที่ Kornsjø, Charlottenberg/Eda, Storlien และ Riksgränsen โดยใช้ขนาดราง แรงดันไฟฟ้า และระบบป้องกันเดียวกัน ทำให้รถไฟส่วนใหญ่สามารถวิ่งข้ามพรมแดนได้
• ฟินแลนด์: เชื่อมต่อที่ Tornio/Haparanda แต่มีปัญหาเรื่องขนาดรางที่แตกต่างกัน (1,435 มม. เทียบกับ 1,524 มม.) และระบบป้องกันที่ต่างกัน ทำให้ต้องถ่ายโอนสินค้าทั้งหมด และไม่มีการขนส่งผู้โดยสารทางราง
• เดนมาร์ก: เชื่อมต่อผ่านสะพาน Öresund โดยใช้ขนาดรางเดียวกัน แต่มีการเปลี่ยนแรงดันไฟฟ้า (15kV AC เป็น 25kV AC) จึงต้องใช้หัวรถจักรหรือรถไฟฟ้าที่ออกแบบมาเป็นพิเศษ และมีการเปลี่ยนทิศทางการเดินรถจากซ้ายเป็นขวาทางตอนเหนือของ Malmö

การขนส่งทางบก

ปัจจุบันสวีเดนใช้การขับขี่ชิดขวาเช่นเดียวกับประเทศเพื่อนบ้าน แต่ในอดีตตั้งแต่ปี 1736 จนถึงปี 1967 สวีเดนขับขี่ชิดซ้าย (Vänstertrafik)

การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญเกิดขึ้นในวันที่ 3 กันยายน 1967 ซึ่งรู้จักกันในชื่อ Dagen H (H-Day) โดยตัว 'H' ย่อมาจาก Högertrafik ที่แปลว่าการจราจรชิดขวา การเปลี่ยนแปลงนี้ช่วยลดอุบัติเหตุร้ายแรงในช่วงแรก เนื่องจากรถยนต์ในสวีเดนส่วนใหญ่เป็นพวงมาลัยซ้ายอยู่แล้ว ทำให้ผู้ขับขี่มองเห็นถนนได้ดีขึ้นเมื่อเปลี่ยนมาขับชิดขวา

ทางหลวงและมอเตอร์เวย์

สวีเดนมีโครงข่ายถนนรวมประมาณ 572,900 กิโลเมตร (ข้อมูลปี 2009) โดยมีมอเตอร์เวย์เชื่อมต่อเมืองสำคัญ เช่น สตอกโฮล์ม, กอเทนเบิร์ก, อุปซาลา และอุดเดวาลลา เส้นทางที่ยาวที่สุดคือ E4 (Värnamo–Gävle) ระยะทาง 585 กิโลเมตร และ E6 (พรมแดนนอร์เวย์–Vellinge) ระยะทาง 482 กิโลเมตร