โทรเบริตซ์ กวีหญิงแห่งยุคกลางในแคว้นอ็อกซิตัน

โทรเบริตซ์ (Trobairitz; ออกเสียงในภาษาอ็อกซิตัน: [tɾuβajˈɾits]) คือกลุ่มกวีและนักประพันธ์เพลงหญิงชาวอ็อกซิตัน (Occitan) ที่มีบทบาทสำคัญในช่วงศตวรรษที่ 12 และ 13 โดยประมาณระหว่างปี ค.ศ. 1170 ถึง 1260 คำว่า "โทรเบริตซ์" สามารถใช้ได้ทั้งในรูปเอกพจน์และพหูพจน์

ที่มาและความหมายของคำ

คำว่า trobairitz ปรากฏหลักฐานครั้งแรกในวรรณกรรมแนวโรมานซ์เรื่อง Flamenca ในศตวรรษที่ 13 โดยมีรากศัพท์มาจากคำว่า trobar ในภาษาโพรว็องซาล (Provençal) ซึ่งมีความหมายตรงตัวว่า "ค้นหา" แต่ในทางเทคนิคของการประพันธ์หมายถึง "การแต่งคำประพันธ์" หรือ "การประพันธ์เพลง"

อย่างไรก็ตาม คำนี้ปรากฏในเอกสารภาษาอ็อกซิตันยุคกลางค่อนข้างน้อย โดยไม่พบในบทกวีประเภทเนื้อร้อง ตำราไวยากรณ์ หรือในชีวประวัติ (vidas) ของเหล่ากวีและนักดนตรี แต่มีการระบุถึงในตำรา Doctrina d'acort ของ Terramagnino da Pisa ซึ่งเขียนขึ้นระหว่างปี ค.ศ. 1282 ถึง 1296 โดยเขาใช้คำนี้เป็นตัวอย่างของคำที่มีรูปเอกพจน์และพหูพจน์เหมือนกัน

บทบาททางสังคมและดนตรี

โทรเบริตซ์ทำหน้าที่ประพันธ์บทกวี เขียนคำกลอน และทำการแสดงในราชสำนักของขุนนางชาวอ็อกซิตัน สิ่งที่ทำให้พวกเธอกลายเป็นบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ดนตรีคือ การเป็นนักประพันธ์เพลงหญิงกลุ่มแรกที่รู้จักกันในดนตรีทางโลก (Secular Music) ของตะวันตก เนื่องจากนักประพันธ์เพลงหญิงที่ปรากฏหลักฐานก่อนหน้านี้ทั้งหมดล้วนประพันธ์เพลงทางศาสนา

ในด้านสถานะทางสังคม โทรเบริตซ์เป็นส่วนหนึ่งของสังคมชั้นสูงในราชสำนัก ซึ่งแตกต่างจาก joglaressas (นักดนตรีหญิงชั้นผู้น้อย) แม้ว่ากวีชายหรือทรูบาดัวร์ (Troubadours) บางคนอาจมาจากพื้นเพที่ต่ำต้อย เช่น Bernart de Ventadorn ที่เชื่อกันว่าเป็นบุตรของช่างทำขนมปังในปราสาท แต่สำหรับโทรเบริตซ์นั้น ส่วนใหญ่จะมีกำเนิดจากตระกูลขุนนาง

กวีหญิงคนสำคัญ

รายชื่อโทรเบริตซ์ที่มีชื่อเสียงและได้รับการบันทึกไว้ ได้แก่:

• อาลามันดา เดอ กัสเตลโน (Alamanda de Castelnau)
• อาซาไลส์ เดอ ปอร์แครกส์ (Azalais de Porcairagues)
• มาเรีย เดอ เวนทาดอร์น (Maria de Ventadorn)
• ทิโบร์ส เดอ ซาเรนอม (Tibors de Sarenom)
• คาสเตลโลซา (Castelloza)
• การ์เซนดา เดอ โปรเอนซา (Garsenda de Proença)
• กอร์มอนดา เดอ มงเปลิเยร์ (Gormonda de Monpeslier)
• กงเตสซา เดอ ดิอา (Comtessa de Diá)