บริการข้อมูลสหราชอาณาจักร (UK Data Service)
สรุปใจความสำคัญ
- เป็นคลังข้อมูลดิจิทัลด้านสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ที่ใหญ่ที่สุดในสหราชอาณาจักร
- ได้รับเงินทุนสนับสนุนจากสภาวิจัยเศรษฐกิจและสังคม (ESRC) ของรัฐบาลสหราชอาณาจักร
- ให้บริการชุดข้อมูลมากกว่า 6,000 ชุด ครอบคลุมทั้งข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ
- ยึดหลักการ FAIR เพื่อให้ข้อมูลวิจัยมีคุณภาพและสามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้
บริการข้อมูลสหราชอาณาจักร (UK Data Service) คือคลังข้อมูลดิจิทัลที่ใหญ่ที่สุดในสหราชอาณาจักร ซึ่งรวบรวมข้อมูลสำหรับการวิจัยด้านสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ทั้งในรูปแบบเชิงปริมาณ (Quantitative) และเชิงคุณภาพ (Qualitative) โดยองค์กรนี้ได้รับเงินทุนสนับสนุนจากรัฐบาลสหราชอาณาจักรผ่านทางสภาวิจัยเศรษฐกิจและสังคม (Economic and Social Research Council - ESRC) และดำเนินงานภายใต้การนำของหอจดหมายเหตุข้อมูลสหราชอาณาจักร (UK Data Archive) ณ มหาวิทยาลัยเอสเซกซ์ (University of Essex) ร่วมกับมหาวิทยาลัยพันธมิตรแห่งอื่น ๆ
ประวัติและการก่อตั้ง
บริการข้อมูลสหราชอาณาจักรมีรากฐานมาจากหอจดหมายเหตุข้อมูลสหราชอาณาจักร (UK Data Archive) ซึ่งก่อตั้งขึ้นที่มหาวิทยาลัยเอสเซกซ์ในปี พ.ศ. 2510 ต่อมาในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2555 สภาวิจัยเศรษฐกิจและสังคม (ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ UK Research and Innovation) ได้จัดตั้ง UK Data Service ในรูปแบบปัจจุบัน โดยมีพันธมิตรหลัก ได้แก่:
- สถาบันวิจัยสังคมศาสตร์ Cathie Marsh (Cathie Marsh Institute for Social Research) มหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์
- Jisc ซึ่งเป็นผู้ให้บริการเทคโนโลยีไม่แสวงหาผลกำไร
- EDINA มหาวิทยาลัยเอดินบะระ
- ภาควิชาการศึกษาข้อมูล (Department of Information Studies) ยูนิเวอร์ซิตี้คอลเลจลอนดอน (UCL)
- ศูนย์วิเคราะห์เชิงพื้นที่ขั้นสูง (Centre for Advanced Spatial Analysis) ยูนิเวอร์ซิตี้คอลเลจลอนดอน (UCL)
บทบาทในระดับชาติและนานาชาติ
UK Data Service มีบทบาทสำคัญในการให้คำปรึกษาด้านธรรมาภิบาลข้อมูล (Data Governance) จริยธรรม และการรักษาความลับของข้อมูลทั้งในระดับประเทศและระดับสากล โดยได้ให้คำแนะนำแก่สำนักงานคณะรัฐมนตรี (Cabinet Office) ในการพัฒนาโครงร่างจริยธรรมข้อมูล ซึ่งส่งผลต่อการบังคับใช้พระราชบัญญัติเศรษฐกิจดิจิทัล พ.ศ. 2560 (Digital Economy Act 2017)
นอกจากนี้ ในปี พ.ศ. 2556 องค์กรได้รับทุนสนับสนุนเพิ่มเติมเพื่อประสานงานเครือข่ายวิจัยข้อมูลการบริหารจัดการ (Administrative Data Research Network - ADRN) ซึ่งเป็นต้นแบบของ ADR-UK เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการเข้าถึงข้อมูลที่จัดเก็บโดยหน่วยงานรัฐบาลและหน่วยงานอื่น ๆ ของสหราชอาณาจักร
การเข้าถึงข้อมูลและประเภทของข้อมูล
องค์กรนี้ได้รับมอบหมายให้ให้บริการข้อมูลและการสนับสนุนแก่นักวิจัยจากทุกภาคส่วน รวมถึงสถาบันอุดมศึกษา รัฐบาลกลาง รัฐบาลท้องถิ่น มูลนิธิ การกุศล และภาคธุรกิจ โดยปัจจุบันมีชุดข้อมูลมากกว่า 6,000 ชุด ซึ่งครอบคลุมประเภทข้อมูลสำคัญ ดังนี้:
- ข้อมูลสำมะโนประชากรของสหราชอาณาจักร (UK Census data)
- การสำรวจที่ได้รับทุนจากรัฐบาล (เช่น Labour Force Survey และ Health Survey for England)
- การศึกษาเชิงยาว (Longitudinal studies) เช่น British Household Panel Survey และ Millennium Cohort Study
- การสำรวจข้ามชาติ (Cross-national surveys) เช่น European Social Survey และ Eurobarometer
- ข้อมูลมหภาคระดับนานาชาติ (International macrodata) จากแหล่งข้อมูล เช่น ธนาคารโลก (World Bank) และกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF)
- ข้อมูลจุลภาคทางธุรกิจ (Business microdata)
- ข้อมูลเชิงคุณภาพและวิธีวิจัยแบบผสม (Qualitative and mixed methods data)
การเข้าถึงแคตตาล็อกข้อมูล เอกสารประกอบ และคู่มือต่าง ๆ สามารถทำได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย อย่างไรก็ตาม การดาวน์โหลดข้อมูลบางส่วนอาจต้องมีการลงทะเบียน และการใช้งานต้องเป็นไปตามข้อกำหนดใบอนุญาตที่เจ้าของข้อมูลกำหนด โดยระดับการเข้าถึงจะแบ่งตั้งแต่แบบ 'เปิด' (Open) ไปจนถึง 'ปลอดภัย' (Secure) ซึ่งแบบหลังนี้ต้องผ่านการอนุมัติเป็นพิเศษและการฝึกอบรมเพื่อรักษาความปลอดภัยของข้อมูลที่มีความละเอียดอ่อนสูง
การฝึกอบรมและทักษะด้านข้อมูล
UK Data Service ให้บริการทรัพยากรการเรียนรู้ผ่าน Learning Hub รวมถึงการจัดกิจกรรมฝึกอบรมและสัมมนาออนไลน์ (Webinars) เพื่อพัฒนาทักษะการวิจัยทางสังคมศาสตร์ที่ใช้ข้อมูลเข้มข้น ครอบคลุมตั้งแต่พื้นฐานการใช้ข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ไปจนถึงนวัตกรรมสมัยใหม่ เช่น การสร้างแบบจำลอง (Modelling) การจำลองสถานการณ์ (Simulation) การวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) การดึงข้อมูลจากเว็บ (Web-scraping) และการวิเคราะห์โซเชียลมีเดีย
การจัดการข้อมูลและคุณภาพของข้อมูล
ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดการข้อมูลวิจัย องค์กรได้เผยแพร่นโยบาย ขั้นตอน และระเบียบปฏิบัติ เพื่อช่วยให้นักวิจัยและผู้ให้บริการข้อมูลจัดการข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมทั้งส่งเสริมมาตรฐานเมทาดาตา (Metadata standards) เพื่อให้ข้อมูลสามารถเข้าถึงและใช้งานได้ทั้งในปัจจุบันและอนาคต
นอกจากนี้ องค์กรยังมุ่งเน้นให้งานวิจัยสามารถทำซ้ำได้ (Replicability) โดยร่วมมือกับ DataCite และหอสมุดบริติช (British Library) เพื่อช่วยให้นักวิจัยอ้างอิงข้อมูลได้อย่างถูกต้อง และยึดหลักการ FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, and Reusable) เพื่อให้ข้อมูลสามารถค้นหาได้ เข้าถึงได้ ทำงานร่วมกันได้ และนำกลับมาใช้ใหม่ได้
คำถามที่พบบ่อย
UK Data Service คืออะไร?
คือคลังข้อมูลดิจิทัลขนาดใหญ่ในสหราชอาณาจักรที่ให้บริการข้อมูลสำหรับการวิจัยด้านสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ทั้งในรูปแบบเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพแก่ผู้ใช้งานที่ไม่แสวงหาผลกำไร
ใครสามารถเข้าถึงข้อมูลของ UK Data Service ได้บ้าง?
นักวิจัยจากทุกภาคส่วน รวมถึงสถาบันอุดมศึกษา รัฐบาลกลางและท้องถิ่น มูลนิธิ และองค์กรการกุศล สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ โดยผู้ใช้ที่ไม่แสวงหาผลกำไรสามารถใช้งานได้ฟรี
ข้อมูลทั้งหมดใน UK Data Service เปิดให้ดาวน์โหลดได้ทันทีหรือไม่?
ไม่ ข้อมูลแบ่งเป็นระดับการเข้าถึง ตั้งแต่แบบ 'เปิด' (Open) ที่ดาวน์โหลดได้ทันที ไปจนถึงแบบ 'ปลอดภัย' (Secure) ซึ่งต้องได้รับการอนุมัติและผ่านการฝึกอบรมก่อนเข้าถึงข้อมูลที่มีความละเอียดอ่อน
หลักการ FAIR ในการจัดการข้อมูลคืออะไร?
หลักการ FAIR คือมาตรฐานที่ทำให้ข้อมูลวิจัยเป็นสิ่งที่ Findable (ค้นหาได้), Accessible (เข้าถึงได้), Interoperable (ทำงานร่วมกันได้) และ Reusable (นำกลับมาใช้ใหม่ได้) เพื่อเพิ่มคุณภาพและความโปร่ง่งใสของงานวิจัย