Unburnable นวนิยายสะท้อนประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์แอฟริกัน-แคริบเบียน

Unburnable เป็นนวนิยายที่ตีพิมพ์ในปี 2006 เขียนโดย Marie-Elena John นักเขียนชาวแอนติกา โดยได้รับการตีพิมพ์ผ่านสำนักพิมพ์ HarperCollins/Amistad ซึ่งถือเป็นผลงานนวนิยายเรื่องแรกของเธอ

ผลงานชิ้นนี้มีลักษณะเป็นวรรณกรรมผสมผสานระหว่างเรื่องแต่งเชิงประวัติศาสตร์ (Historical Fiction), เรื่องลึกลับแนวฆาตกรรม (Murder Mystery) และการเล่าเรื่องในรูปแบบ Neo-slave narrative โดยนำเสนอเรื่องราวแบบมหากาพย์หลายชั่วอายุคน (Multi-generational saga) ที่ติดตามเส้นทางของชาวแอฟริกันไดแอสโพรา (African Diaspora) ทั้งในสหรัฐอเมริกาและภูมิภาคแคริบเบียน เพื่อเป็นการตีความประวัติศาสตร์ของคนผิวดำในมุมมองใหม่

โครงเรื่องและเนื้อหา

เนื้อเรื่องดำเนินผ่านตัวละครสมมติชื่อ Lillian Baptiste ซึ่งอาศัยอยู่ในวอชิงตัน ดี.ซี. และได้รับมรดกที่นำพาเธอกลับไปยังบ้านเกิดบนเกาะโดมินิกา (Dominica) เพื่อสะสางปมในอดีต

Lillian เคยหลบหนีออกจากโดมินิกาเมื่ออายุ 14 ปี หลังจากค้นพบความจริงว่าเธอเป็นลูกสาวของ Iris ผู้หญิงที่ถูกมองว่าเสียสติและเป็นหัวข้อในเพลง chanté mas ซึ่งเป็นเพลงที่ขับร้องในช่วงเทศกาลคาร์นิวัล เพลงเหล่านี้เล่าถึงหมู่บ้านบนยอดเขาที่เต็มไปด้วยความลับ หน้ากากที่เชื่อว่าสามารถบินได้และสร้างความวุ่นวาย รวมถึงเหตุการณ์การตายอย่างปริศนาของชายคนหนึ่ง

หลังจากห่างหายไปนานกว่า 20 ปี Lillian จึงตัดสินใจกลับมาเผชิญหน้ากับความทรงจำและบาดแผลในอดีตของเธออีกครั้ง

ธีมหลักและประเด็นทางวัฒนธรรม

นวนิยายเรื่องนี้ดำเนินเรื่องสลับกันระหว่างวอชิงตัน ดี.ซี. ในยุคปัจจุบัน และเกาะโดมินิกา โดยมีการร้อยเรียงประสบการณ์ของคนผิวดำเข้ากับวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของแคริบเบียน ประเด็นสำคัญที่ปรากฏในเรื่อง ได้แก่:

• กลุ่มชาติพันธุ์และประวัติศาสตร์: การกล่าวถึงชาวคาริบ (Caribs หรือ Kalinago) และกลุ่มมารูน (Maroons) ซึ่งเป็นทาสที่หลบหนีจากการจองจำ
• วัฒนธรรมและความเชื่อ: ประวัติศาสตร์ของเทศกาลคาร์นิวัลและการสวมหน้ากาก, การปฏิบัติทางไสยศาสตร์ Obeah รวมถึงการหลอมรวมกันระหว่างศาสนาแอฟริกันและศาสนาคริสต์นิกายคาทอลิก
• การเมืองและสังคม: การต่อต้านระบบทาส และประเด็นปัญหาหลังยุคอาณานิคม (Post-colonial issues)

การตอบรับและคำวิจารณ์

Unburnable ได้รับคำวิจารณ์ในเชิงบวกทั้งในสหรัฐอเมริกาและภูมิภาคแคริบเบียน โดยมีจุดที่น่าสนใจดังนี้:

• Essence Magazine: Patrick Bass บรรณาธิการหนังสือ ได้เลือกนวนิยายเรื่องนี้เป็นหนึ่งใน "Patrick's Pick's" และระบุว่าผลงานชิ้นนี้เป็นการปรากฏตัวของ "เสียงใหม่ที่สำคัญในโลกวรรณกรรม"
• Black Issues Book Review: Denise M. Doig ได้ยกย่องความสามารถในการเขียนของ Marie-Elena John ว่าอยู่ในระดับ "ยอดเยี่ยม" (superb)
• The Trinidad Guardian: Dalia King ให้ความเห็นว่าผู้เขียนสามารถถักทอประเด็นหนักๆ อย่างเรื่องเชื้อชาติ เพศ และการเมือง เข้ากับบริบททางประวัติศาสตร์ของโดมินิกาได้อย่างลงตัว โดยไม่ทำให้เส้นเรื่องหลักซึ่งเป็นการค้นหาตัวตนของตัวละครเอกสูญหายไป

เกี่ยวกับผู้เขียน

ก่อนที่จะหันมาเขียนนวนิยาย Marie-Elena John เคยทำงานเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาแอฟริกา (Africa Development specialist) ในนครนิวยอร์กและวอชิงตัน ดี.ซี. หลังจากตีพิมพ์ Unburnable เธอได้ร่วมงานกับองค์การสหประชาชาติ (United Nations) โดยดำรงตำแหน่งผู้นำอาวุโสด้านความยุติธรรมทางเชื้อชาติ (Senior Racial Justice Lead) ที่ UN Women