โครงการใต้ดิน 131 ศูนย์บัญชาการลับยุคสงครามเย็นในมณฑลหูเป่ย์

โครงการใต้ดิน 131 (จีน: "131"地下工程; พินอิน: "131" Dìxià gōngchéng) คือระบบอุโมงค์ทางทหารที่สร้างขึ้นในมณฑลหูเป่ย์ ประเทศจีน ในช่วงปลายทศวรรษ 1960 ถึงต้นทศวรรษ 1970 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นศูนย์บัญชาการของกองทัพปลดแอกประชาชนจีน (PLA) ในกรณีที่เกิดสงครามนิวเคลียร์ อย่างไรก็ตาม โครงการนี้ไม่เคยถูกสร้างจนเสร็จสมบูรณ์และไม่เคยถูกใช้งานตามวัตถุประสงค์เดิม ปัจจุบันพื้นที่ดังกล่าวได้ถูกเปลี่ยนเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์

ที่ตั้งและลักษณะทางกายภาพ

โครงการใต้ดิน 131 ตั้งอยู่ในเมืองเกาเฉียว (Gaoqiao) เขตเซียนอัน เมืองเซียนหนิง มณฑลหูเป่ย์ โดยอยู่ห่างจากเขตเมืองเซียนหนิงไปทางทิศตะวันออกประมาณ 15 กิโลเมตร และอยู่ห่างจากใจกลางเมืองอู่ฮั่นไปทางทิศใต้ประมาณ 80 กิโลเมตร

ระบบอุโมงค์มีความยาวรวม 456 เมตร โดยใช้งบประมาณในการก่อสร้างสูงถึง 130 ล้านหยวน ภายในประกอบด้วยห้องประชุม สำนักงานสำหรับผู้บัญชาการระดับสูง ศูนย์การสื่อสาร และสิ่งอำนวยความสะดวกอื่น ๆ ที่ขุดเจาะเข้าไปในภูเขา นอกจากนี้ บนพื้นดินยังมีอาคารวิลล่าที่สร้างขึ้นเพื่อรองรับประธานเหมา เจ๋อตง และหลิน เปียว

ประวัติการก่อสร้างและบริบททางการเมือง

ในช่วงปลายทศวรรษ 1960 ความตึงเครียดระหว่างจีนและสหภาพโซเวียตทวีความรุนแรงขึ้น ส่งผลให้ผู้นำจีนตัดสินใจสร้างสิ่งปลูกสร้างใต้ดินจำนวนมากเพื่อปกป้องประชากร กองทัพ และหน่วยบัญชาการและควบคุม (Command and Control) จากการโจมตีด้วยอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งโครงการที่โดดเด่นที่สุดในลักษณะนี้คือ "เมืองใต้ดินปักกิ่ง" (Beijing's Underground City)

โครงการนี้ได้รับรหัสว่า "131" ซึ่งมีที่มาจากวันที่ตัดสินใจเริ่มก่อสร้าง คือวันที่ 31 มกราคม ค.ศ. 1969 (01-31) โดยมีพลเอก หวง หย่งเซิง (Huang Yongsheng) เสนาธิการทหารบกของกองทัพปลดแอกประชาชนจีน เป็นผู้รับผิดชอบการดำเนินงาน

การยุติโครงการ

โครงการใต้ดิน 131 ถูกระงับและยุติลงอย่างกะทันหันในเดือนกันยายน ค.ศ. 1971 หลังจากเหตุการณ์การเสียชีวิตของหลิน เปียว และการถูกจับกุมของหวง หย่งเซิง ทำให้โครงการนี้ไม่เคยได้ใช้งานจริง และไม่มีรายงานว่าประธานเหมา เจ๋อตง หรือหลิน เปียว เคยเดินทางมาเยี่ยมชมสถานที่แห่งนี้

สถานะปัจจุบันและการท่องเที่ยว

ในปี ค.ศ. 1981 พื้นที่โครงการ 131 ถูกส่งมอบให้กับทางการเมืองเซียนหนิง เพื่อบริหารจัดการในรูปแบบพลเรือน โดยมีการสร้างโรงแรมและศูนย์ประชุมระดับหรูไว้บนพื้นดิน ส่วนระบบอุโมงค์ใต้ดินถูกปรับเปลี่ยนให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยว ซึ่งบางครั้งถูกเรียกในป้ายประกาศว่า เขตท่องเที่ยวถังสุ่ยตง (Chengshuidong Tourist Area)

ภายในอุโมงค์ส่วนใหญ่เป็นห้องว่างที่มีป้ายคำอธิบายการใช้งานในอดีต พร้อมด้วยเฟอร์นิเจอร์บางชิ้นและแผนที่ประวัติศาสตร์การทหารของจีน ส่วนในอาคารศาลาบนพื้นดินมีการจัดแสดงเข็มกลัดและโปสเตอร์ในยุคประธานเหมา ทั้งนี้ ในอดีตเคยมีรายงานว่าส่วนของอุโมงค์ยังคงถูกถือเป็นพื้นที่ทางทหารและจำกัดการเข้าชมสำหรับชาวต่างชาติ (ข้อมูล ณ ปี 2009) นอกจากนี้ ภายในบริเวณดังกล่าวยังเป็นที่ตั้งของหลุมศพของหวง หย่งเซิง อีกด้วย