เวย์น อาร์. ไดนส์ นักประวัติศาสตร์ศิลปะและผู้บุกเบิกสารานุกรมเกย์

เวย์น อาร์. ไดนส์ (Wayne R. Dynes; 23 สิงหาคม 1934 – ปลายเดือนกรกฎาคม 2021) เป็นนักประวัติศาสตร์ศิลปะ นักสารานุกรม และนักบรรณานุกรมชาวอเมริกัน ผู้มีบทบาทสำคัญในการรวบรวมและจัดระเบียบความรู้ด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของกลุ่มคนรักเพศเดียวกัน ไดนส์ดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์กิตติคุณในภาควิชาศิลปะที่วิทยาลัยฮันเตอร์ (Hunter College) โดยได้ทำการสอนตั้งแต่ปี 1972 จนถึงปี 2005

ประวัติและการศึกษา

ไดนส์ใช้ชีวิตช่วงแรกในแคลิฟอร์เนียตอนใต้ และสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ลอสแอนเจลิส (UCLA) ในปี 1969 หลังจากนั้นเขาได้ใช้เวลาเดินทางและพำนักอยู่ในประเทศอิตาลีและอังกฤษเป็นระยะเวลานาน ก่อนจะย้ายมาตั้งรกรากอย่างถาวรในย่านแมนแฮตตัน นครนิวยอร์ก

เขาสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก (Ph.D.) จากสถาบันวิจิตรศิลป์ (Institute of Fine Arts) แห่งมหาวิทยาลัยนิวยอร์ก (New York University) โดยวิทยานิพนธ์ของเขาเน้นการศึกษาเกี่ยวกับ Stavelot Bible ซึ่งเป็นคัมภีร์ไบเบิลฉบับเขียนด้วยลายมือที่ประดับประดาอย่างสวยงามจากศตวรรษที่ 11 ของประเทศเบลเยียม ความเชี่ยวชาญในด้านศิลปะยุคกลางนี้กลายเป็นรากฐานสำคัญในการสอนของเขาที่มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย และต่อมาที่วิทยาลัยฮันเตอร์

บทบาทด้านการเคลื่อนไหวและการศึกษาเรื่องเพศวิถี

ในช่วงทศวรรษ 1960 ไดนส์เป็นสมาชิกของสมาคมแมททาชิน (Mattachine Society) ในนิวยอร์ก ซึ่งเป็นหนึ่งในองค์กรสิทธิคนรักเพศเดียวกันยุคแรกๆ ของสหรัฐอเมริกา อย่างไรก็ตาม ในช่วงเหตุการณ์จลาจลสโตนวอลล์ (Stonewall Uprising) เมื่อเดือนมิถุนายน 1969 เขาพำนักอยู่ในยุโรป

หลังจากเดินทางกลับมาในปี 1973 ไดนส์ได้ร่วมมือกับ แจ็ค สแตฟฟอร์ด (Jack Stafford) บรรณารักษ์ เพื่อจัดทำบรรณานุกรมเกี่ยวกับการศึกษาเรื่องเกย์ ซึ่งนำไปสู่การตีพิมพ์ผลงานสำคัญอย่าง Homosexuality: A Research Guide ในปี 1987 และจุดสูงสุดของงานด้านนี้คือการดำรงตำแหน่งบรรณาธิการบริหารของ Encyclopedia of Homosexuality (1990) ซึ่งเป็นสารานุกรมสองเล่มที่รวบรวมความรู้ด้านโฮโมเซ็กชวลลิตี้ไว้อย่างครอบคลุมที่สุดในยุคนั้น

ผลงานทางวิชาการที่สำคัญ

ผลงานของไดนส์มีความหลากหลาย ครอบคลุมทั้งด้านประวัติศาสตร์ศิลปะและสังคมวิทยา โดยมีผลงานเด่นดังนี้:

• ด้านศิลปะ: The Illuminations of the Stavelot Bible (1978) และงานเขียนเกี่ยวกับศิลปะโรมาเนสก์และโกธิค
• ด้านการศึกษาเรื่องเพศวิถี: Homolexis: A Historical and Cultural Lexicon of Homosexuality (1985) และการเป็นบรรณาธิการชุดหนังสือ Studies in Homosexuality จำนวน 13 เล่ม ในปี 1992 ซึ่งแบ่งหมวดหมู่การศึกษาตั้งแต่โลกโบราณ มานุษยวิทยา ไปจนถึงกฎหมายและศาสนา
• งานเขียนส่วนตัว: Change, Eros, Culture: A Memoir (2014) ซึ่งเป็นบันทึกความทรงจำเกี่ยวกับชีวิตและวัฒนธรรม