Tremolo คืออะไร? ทำความรู้จักกับเทคนิคการสร้างเสียงสั่นในดนตรี

ในทางดนตรี Tremolo (อ่านว่า เทรโมโล) หรือ Tremolando คือเอฟเฟกต์การสร้างเสียงสั่น โดยมีรูปแบบที่หลากหลาย ทั้งการเล่นซ้ำของโน้ตตัวเดียวอย่างรวดเร็ว การสลับระหว่างโน้ตสองตัว หรือการเปลี่ยนแปลงระดับความดังของเสียง (Amplitude) อย่างต่อเนื่อง

ประเภทของ Tremolo

1. การย้ำโน้ตหรือการสลับโน้ตอย่างรวดเร็ว (Rapid Reiteration or Oscillation)

การย้ำโน้ตตัวเดียวอย่างรวดเร็วเป็นเทคนิคที่โดดเด่นในเครื่องสายประเภทใช้คันชัก (Bowed String Instruments) ซึ่งทำได้โดยการขยับคันชักไปมาอย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม เทคนิคนี้สามารถใช้ได้กับเครื่องดนตรีทุกชนิดที่สามารถทำได้

สัญลักษณ์ในโน้ตดนตรีจะใช้เส้นขีดผ่านก้านโน้ต ซึ่งจำนวนเส้นขีดจะบ่งบอกถึงความเร็วในการย้ำโน้ตนั้นๆ

กรณีพิเศษในเครื่องดนตรีต่างๆ

• เครื่องสายแบบดีด (Plucked Strings): เช่น ฮาร์ป จะเรียกว่า bisbigliando (การกระซิบ) ส่วนในกีตาร์และแมนโดลิน จะเรียกว่า Tremolo picking ซึ่งช่วยให้โน้ตที่ปกติจะจางหายไปอย่างรวดเร็วมีความต่อเนื่องยาวนานขึ้น
• เครื่องลม (Wind Instruments): เทคนิค flutter-tonguing มีลักษณะคล้ายกับ Tremolo ของเครื่องสาย
• เครื่องกระทบ (Percussion): การรัว (Roll) เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดของ Tremolo

นอกจากนี้ ยังมีการสลับระหว่างโน้ตสองตัวที่มีระดับเสียงต่างกันอย่างรวดเร็ว ซึ่งในเครื่องสายจะเรียกว่า fingered tremolo และหากโน้ตสองตัวนั้นห่างกันเพียงครึ่งเสียงหรือหนึ่งเสียงเต็ม จะถูกเรียกว่า Trill

2. การเปลี่ยนแปลงระดับความดัง (Amplitude Variation)

Tremolo อีกรูปแบบหนึ่งคือการทำให้ระดับความดังของเสียงเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ซึ่งสร้างเอฟเฟกต์ "การสั่นสะเทือน" (Shuddering effect) โดยสามารถสร้างได้จากหลายวิธี:

• ใช้ Tremulants ในออร์แกน
• ใช้ เอฟเฟกต์กีตาร์ (Tremolo Pedal) ซึ่งจะปรับระดับความดังของสัญญาณเสียงขึ้นลงอย่างรวดเร็ว
• การใช้เทคนิคการสีคันชักในทิศทางเดียวแต่สร้างแรงสั่นสะเทือน
• เทคนิคการร้องเพลงที่ใช้ vibrato แบบกว้างหรือช้า

ความแตกต่างระหว่าง Tremolo และ Vibrato

บ่อยครั้งที่คำว่า Tremolo และ Vibrato ถูกใช้สลับกัน แต่ในทางเทคนิคแล้วมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน:

อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติ เช่น กีตาร์ไฟฟ้า (เช่น Fender Stratocaster) มีคันโยกที่เรียกว่า "tremolo arm" หรือ "whammy bar" ซึ่งจริงๆ แล้วทำหน้าที่เปลี่ยนระดับเสียง (Pitch bend) ซึ่งในทางเทคนิคคือ Vibrato แต่ถูกเรียกชื่อว่า Tremolo มาอย่างยาวนานจนกลายเป็นความเข้าใจผิดที่แพร่หลาย