วันภาษาโรมานีโลก

วันภาษาโรมานีโลก (World Day of Romani Language) เป็นวันสำคัญที่จัดขึ้นเพื่อส่งเสริมการใช้ภาษา วัฒนธรรม และการศึกษาของชาวโรมา (Romani people) โดยกำหนดให้วันที่ 5 พฤศจิกายนของทุกปีเป็นวันเฉลิมฉลอง ซึ่งมีการจัดกิจกรรมมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 2009

ประวัติความเป็นมา

จุดเริ่มต้นของวันนี้เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 2008 ณ เมืองซาเกร็บ ประเทศโครเอเชีย ในระหว่างการนำเสนอพจนานุกรมโรมา-โครเอเชีย และโครเอเชีย-โรมา เล่มแรก ซึ่งเขียนโดย Veljko Kajtazi นักวิชาการด้านภาษาโรมานีและนักการเมือง โดยในวันดังกล่าว ตัวแทนจากชุมชนชาวโรมาทั่วโลกและบุคคลสำคัญในสังคมโครเอเชียได้ร่วมกันลงนามในกฎบัตรเพื่อประกาศให้วันที่ 5 พฤศจิกายน เป็นวันภาษาโรมาในสาธารณรัฐโครเอเชีย

การลงนามในกฎบัตรนี้ริเริ่มและจัดโดย Veljko Kajtazi ร่วมกับสมาคมเพื่อการศึกษาของชาวโรมาในโครเอเชีย "Kali Sara" (ปัจจุบันคือสหภาพโรมานีโครเอเชีย "KALI SARA") โดยมีผู้ร่วมลงนามประมาณ 150 คน

การขยายผลสู่ระดับสากล

ในปี ค.ศ. 2009 ระหว่างการประชุมสัมมนาโลกเพื่อการสร้างมาตรฐานและการจัดระเบียบภาษาโรมานี (World Symposium for Standardization and Codification of Romani Language) ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 3 ถึง 5 พฤศจิกายน ณ เมืองซาเกร็บ ประเทศโครเอเชีย สหภาพโรมานีสากล (International Romani Union) และสมาคม "Kali Sara" ได้ออกประกาศเรียกร้องให้ทุกประเทศที่มีชาวโรมาอาศัยอยู่ ยอมรับวันที่ 5 พฤศจิกายน ให้เป็นวันภาษาโรมานีโลก ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของการเฉลิมฉลองอย่างเป็นทางการครั้งแรกในวันที่นี้

การรับรองในระดับนานาชาติ

ความพยายามในการผลักดันให้วันภาษาโรมานีโลกเป็นที่ยอมรับในระดับสากลประสบความสำเร็จตามลำดับ ดังนี้:

• ปี ค.ศ. 2012: รัฐสภาโครเอเชียมีมติเป็นเอกฉันท์ (122 เสียง) ให้การสนับสนุนโครงการริเริ่มระดับนานาชาติในการกำหนดให้วันที่ 5 พฤศจิกายน เป็นวันภาษาโรมานีโลก ทำให้โครเอเชียเป็นรัฐสภาแห่งแรกในโลกที่ให้การรับรองอย่างเป็นทางการ
• ปี ค.ศ. 2015: องค์การยูเนสโก (UNESCO) ได้ประกาศให้วันที่ 5 พฤศจิกายนของทุกปีเป็นวันภาษาโรมานีโลก ตามคำขอของประเทศโครเอเชีย

นอกจากนี้ ข้อมูลจนถึงปี ค.ศ. 2018 ระบุว่ามีรัฐสมาชิกของสภาแห่งยุโรป (Council of Europe) จำนวน 16 ประเทศ ที่ยอมรับภาษาโรมานีเป็นภาษาชนกลุ่มน้อยภายใต้กฎบัตรยุโรปว่าด้วยภาษาภูมิภาคหรือภาษาชนกลุ่มน้อย (European Charter for Regional or Minority Languages)