Yakovlev Yak-12 เครื่องบิน STOL อเนกประสงค์ของโซเวียต

Yakovlev Yak-12 (หรือในชื่อเรียกของ NATO ว่า "Creek") เป็นเครื่องบิน STOL (Short Take-Off and Landing) อเนกประสงค์ขนาดเล็กที่ถูกนำมาใช้งานโดยกองทัพอากาศโซเวียต การบินพลเรือนของโซเวียต และประเทศอื่นๆ ตั้งแต่ปี 1947 เป็นต้นมา

การออกแบบและการพัฒนา

Yak-12 ถูกออกแบบโดยทีมของ Alexander Yakovlev เพื่อตอบโจทย์ความต้องการของกองทัพอากาศโซเวียตในปี 1944 ในการหาเครื่องบินติดต่อสื่อสารและเครื่องบินอเนกประสงค์รุ่นใหม่เพื่อทดแทนเครื่องบินปีกสองชั้น Po-2 ที่ล้าสมัย

จุดเริ่มต้นมาจากการพัฒนา Yak-10 และ Yak-13 ซึ่ง Yak-10 เป็นเครื่องบินปีกบนสูง (high-wing) ที่ชนะการแข่งขันและถูกผลิตออกมา 40 ลำ โดยใช้เครื่องยนต์ Shvetsov M-11M

ในปี 1947 Yakovlev ได้พัฒนาเครื่องบินรุ่นนี้ขึ้นมาใหม่เพื่อทดแทน Yak-10 โดยมีการปรับปรุงเครื่องยนต์เป็น M-11FR ที่มีกำลัง 160 แรงม้า พร้อมทั้งปรับปรุงปีกและชุดล้อ พร้อมทั้งปรับปรุงรูปทรงของลำตัวเครื่องบิน ซึ่งรุ่นพื้นฐานของ Yak-12 สามารถบรรทุกผู้โดยสารได้ 1-2 คน นอกเหนือจากนักบิน

รุ่นย่อยและการพัฒนาต่อยอด

• Yak-12R: เริ่มผลิตในปี 1952 โดยใช้เครื่องยนต์ Ivchenko AI-14R ที่มีกำลัง 260 แรงม้า และใช้โครงสร้างโลหะทั้งหมด ซึ่งมีประสิทธิภาพ STOL ที่ดีเยี่ยมที่สุดในบรรดารุ่นย่อยทั้งหมด
• Yak-12M: เริ่มผลิตในปี 1955 เป็นรุ่นที่ปรับปรุงให้มีความเป็นสากลมากขึ้น โดยมีการขยายความยาวลำตัวเพื่อปรับปรุงการกระจายน้ำหนัก และปรับปรุงหางเสือ (tailfin) ให้มีความโค้งมนมากขึ้น สามารถบรรทุกผู้โดยสารได้สูงสุด 3 คน และสามารถปรับเปลี่ยนเป็นเครื่องบินพยาบาลหรือเครื่องบินพ่นยาเกษตรได้
• Yak-12A: รุ่นสุดท้ายที่ผลิตตั้งแต่ปี 1957 ซึ่งมีการปรับปรุงด้านอากาศพลศาสตร์ โดยมีลำตัวที่เพรียวขึ้น ปีกทรงสี่เหลี่ยมที่มีปลายปีกทรงคางหมู และใช้ค้ำยันปีกเดี่ยวแทนค้ำยันคู่

ประวัติการใช้งาน

Yak-12 ถูกนำมาใช้ในกองทัพอากาศโซเวียตในฐานะเครื่องบินติดต่อสื่อสารและเครื่องบินตรวจการณ์ปืนใหญ่ โดยต่อมาได้ถูกนำมาใช้ในการบินพลเรือนของโซเวียต โดยเฉพาะในสโมสรการบิน DOSAAF สำหรับการฝึกบิน, การฝึกโดดร่ม, การลากจูงเครื่องร่อน และการขนส่ง

นอกจากโซเวียตแล้ว Yak-12 ยังถูกนำไปใช้ในโปแลนด์, เชโกสโลวาเกีย, ยูโกสลาเวีย และฮังการี รวมถึงมีการผลิตภายใต้ใบอนุญาตในโปแลนด์ในชื่อ WSK-4 Okecie และในจีนในชื่อ Shenyang type 5

ลักษณะทางเทคนิค

Yak-12 เป็นเครื่องบินปีกบนสูงแบบมีค้ำยัน (braced high-wing monoplane) โดยรุ่นแรกๆ เป็นโครงสร้างแบบผสม (mixed construction) และรุ่นหลังๆ (Yak-12R, M, A) เป็นโครงสร้างโลหะทั้งหมด โดยมีปีกที่ติดตั้งแฟล็บ (flaps) และสแลต (slats) เพื่อช่วยในการขึ้นลงในระยะสั้น

คุณสมบัติ	รายละเอียด
ประเภทเครื่องยนต์	Radial Engine (M-11FR หรือ AI-14R)
	โครงสร้าง	โลหะ หรือ โครงสร้างผสม
ความสามารถ STOL	ขึ้นลงในระยะสั้นมาก (โดยเฉพาะรุ่น Yak-12R)

ในสหภาพโซเวียต มีการผลิต Yak-12 ทุกรุ่นรวมกันทั้งหมด 3,801 ลำ