ภูมิภาคสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซี

ภูมิภาคสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซี (Yangtze River Delta หรือ YRD; ภาษาจีน: 长江三角洲; พินอิน: Chángjiāng Sānjiǎozhōu) เป็นพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ วัฒนธรรม และเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศจีน โดยทั่วไปครอบคลุมเทศบาลนครเซี่ยงไฮ้, ตอนใต้ของมณฑลเจียงซู, ตอนเหนือของมณฑลเจ้อเจียง และบางส่วนของมณฑลอันฮุย พื้นที่นี้ตั้งอยู่ใจกลางภูมิภาคทางประวัติศาสตร์ที่เรียกว่า เจียงหนาน (Jiangnan) ซึ่งมีความหมายว่า "ทางใต้ของแม่น้ำแยงซี" โดยเป็นจุดที่แม่น้ำแยงซีไหลลงสู่ทะเลจีนตะวันออก

ในปัจจุบัน ภูมิภาคนี้เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีความเป็นเมืองสูงที่สุดในโลก โดยมีประชากรอาศัยอยู่มากกว่า 123 ล้านคน และมักถูกเรียกขานว่าเป็น เมกะโลโพลิส (Megalopolis) เนื่องจากมีเมืองขนาดใหญ่จำนวนมากตั้งอยู่ใกล้ชิดกันและมีการเชื่อมต่อกันอย่างหนาแน่น ภูมิภาคนี้เป็นที่ตั้งของเซี่ยงไฮ้ ซึ่งเป็นศูนย์กลางทางการเงินที่สำคัญที่สุดของจีน และเป็นศูนย์กลางการผลิตระดับโลกสำหรับสินค้าหลากหลายประเภท ตั้งแต่สิ่งทอไปจนถึงยานยนต์

ประวัติศาสตร์และการพัฒนา

ภูมิภาคนี้มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน เริ่มตั้งแต่ยุคหินใหม่ที่มีวัฒนธรรมเหลียงจู (Liangzhu culture) ตั้งถิ่นฐาน และในสมัยราชวงศ์โจวตะวันออก เป็นที่ตั้งของรัฐวู (Wu) ซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองซูโจว และรัฐเย่ว์ (Yue) ซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ที่พื้นที่เส้าซิง

เมืองหนานจิงได้ทำหน้าที่เป็นเมืองหลวงในหลายยุคสมัย เริ่มจากอาณาจักรวูตะวันออก (ค.ศ. 229–280) ในยุคสามก๊ก และต่อมาในสมัยราชวงศ์จินตะวันออก (ค.ศ. 317–420) เมืองเจี้ยนคัง (ปัจจุบันคือหนานจิง) ได้กลายเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และการเมืองที่สำคัญ ในช่วงปลายราชวงศ์ถัง ภูมิภาคนี้ได้ก้าวขึ้นมาเป็นศูนย์กลางทางเกษตรกรรม อุตสาหกรรมหัตถกรรม และเศรษฐกิจที่สำคัญที่สุดของจักรวรรดิ

ในสมัยราชวงศ์ซ่งใต้ (ค.ศ. 1127–1279) เมืองหางโจว (ในขณะนั้นเรียกว่า หลินอัน) ได้เป็นเมืองหลวงของจีนและเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในเอเชียตะวันออก โดยมีประชากรมากกว่า 1.5 ล้านคน นอกจากนี้ เมืองหนิงโปยังได้กลายเป็นหนึ่งในสองท่าเรือที่ใหญ่ที่สุดในเอเชียตะวันออกควบคู่กับเมืองเฉวียนโจว

ในช่วงราชวงศ์หมิงและชิง ภูมิภาคนี้ยังคงเป็นหัวใจทางเศรษฐกิจของจีน โดยเฉพาะในสมัยจักรพรรดิเฉียนหลง (ค.ศ. 1735-1796) ที่เมืองเซี่ยงไฮ้เริ่มพัฒนาอย่างรวดเร็วจนกลายเป็นท่าเรือที่ใหญ่ที่สุดในตะวันออกไกล และเป็นพื้นที่แรกในจีนที่เริ่มเข้าสู่กระบวนการสร้างอุตสาหกรรม

บทบาททางเศรษฐกิจในยุคปัจจุบัน

หลังจากการดำเนินนโยบายปฏิรูปและเปิดประเทศในปี ค.ศ. 1978 เซี่ยงไฮ้ได้กลับมาเป็นภูมิภาคเศรษฐกิจที่สำคัญที่สุดในจีนแผ่นดินใหญ่ ปัจจุบันเขตมหานครสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซีมีเซี่ยงไฮ้เป็นแกนกลาง ขนาบข้างด้วยเมืองใหญ่ เช่น หางโจว, ซูโจว, หนิงโป และหนานจิง

ในปี ค.ศ. 2024 ภูมิภาคสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซีมีผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ประมาณ 3.2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งมีขนาดใกล้เคียงกับเศรษฐกิจของประเทศฝรั่งเศส และคิดเป็นสัดส่วนประมาณ 17% ของ GDP ทั้งหมดของประเทศจีน

การขยายตัวของความร่วมมือทางเศรษฐกิจ

• ค.ศ. 1982: รัฐบาลจีนจัดตั้งเขตเศรษฐกิจเซี่ยงไฮ้ ครอบคลุมเซี่ยงไฮ้ และเมืองในเจียงซู 4 เมือง และเจ้อเจียง 5 เมือง
• ค.ศ. 1992: เริ่มการประชุมร่วมมือระหว่าง 14 เมือง รวมถึงหนานจิง และจูซาน
• ค.ศ. 1997: จัดตั้งสมาคมประสานงานเศรษฐกิจสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซี (Yangtze Delta Economic Coordination Association)
• ค.ศ. 2019: ขยายขอบเขตพื้นที่ครอบคลุมทั้งมณฑลอันฮุย, เจียงซู, เจ้อเจียง และเทศบาลนครเซี่ยงไฮ้

ประชากรและวัฒนธรรม

ภูมิภาคนี้เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีประชากรหนาแน่นที่สุดในโลก โดยมีเซี่ยงไฮ้เป็นเมืองหลักที่มีความหนาแน่นของประชากรสูงมาก นอกจากนี้ ในด้านภาษา ประชากรส่วนใหญ่ในภูมิภาคนี้ใช้ภาษาอู๋ (Wu Chinese) เป็นภาษาแม่ นอกเหนือจากภาษาจีนกลาง โดยภาษาอู๋มีความแตกต่างอย่างมากจนไม่สามารถสื่อสารเข้าใจกันได้กับภาษาจีนกลุ่มอื่น