ท่าอากาศยานซาเกร็บ ฟรานโย ตุดมัน

ท่าอากาศยานซาเกร็บ ฟรานโย ตุดมัน (อังกฤษ: Zagreb Franjo Tuđman Airport; โครเอเชีย: Zračna luka Franjo Tuđman Zagreb) หรือที่รู้จักในชื่อ ท่าอากาศยานซาเกร็บ (IATA: ZAG, ICAO: LDZA) เป็นท่าอากาศยานนานาชาติหลักที่ให้บริการเมืองซาเกร็บ ประเทศโครเอเชีย และเป็นท่าอากาศยานที่พลุกพล่านที่สุดในประเทศ โดยในปี 2025 มีจำนวนผู้โดยสารผ่านท่าถึง 4.72 ล้านคน และมีปริมาณสินค้าขนส่งทางอากาศ 12,408 ตัน

ท่าอากาศยานแห่งนี้ตั้งอยู่ที่เมืองเวลีกา โกรีตซา (Velika Gorica) ห่างจากสถานีรถไฟกลางซาเกร็บไปทางตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 10 กิโลเมตร โดยตั้งชื่อตาม ฟรานโย ตุดมัน ประธานาธิบดีคนแรกของโครเอเชีย ท่าอากาศยานแห่งนี้ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลาง (Hub) ของสายการบิน Croatia Airlines ซึ่งเป็นสายการบินประจำชาติ และเป็นเมืองจุดหมายปลายทางสำคัญ (Focus City) ของสายการบิน Trade Air นอกจากนี้ยังเป็นที่ตั้งของฐานทัพอากาศหลักของกองทัพอากาศโครเอเชีย และสำนักงานบริหารการควบคุมการจราจรทางอากาศของโครเอเชียอีกด้วย

ประวัติการพัฒนาการบินในซาเกร็บ

การบินพลเรือนในซาเกร็บมีการพัฒนาผ่านสถานที่หลายแห่งก่อนจะมาเป็นท่าอากาศยานปัจจุบัน:

สนามบินชรโนเมเรตซ (Črnomerec Airport)

จุดเริ่มต้นของการบินในซาเกร็บเกิดขึ้นในปี 1909 เมื่อมีการสร้างสนามบินแห่งแรกใกล้กับย่านชรโนเมเรตซ ในขณะนั้นซาเกร็บยังเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี โดย Eduard Slavoljub Penkala วิศวกรและนักประดิษฐ์ชาวโครเอเชียได้สร้างเครื่องบินลำแรกของประเทศขึ้นที่นี่ และในวันที่ 23 มิถุนายน 1910 Dragutin Novak ได้สร้างประวัติศาสตร์เป็นนักบินชาวโครเอเชียคนแรกที่ทำการบินขึ้นจากสนามบินแห่งนี้

สนามบินโบรอนกาย (Borongaj Airport)

ในปี 1926 ได้มีการสร้างสนามบินโบรอนกายซึ่งมีสิ่งอำนวยความสะดวกครบถ้วนกว่า โดยเปิดเส้นทางบินแรกระหว่างซาเกร็บและเบลเกรดในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 1928 ต่อมาได้ขยายเส้นทางไปยังเมืองสำคัญ เช่น ดูบรอฟนิก, ลูบลิยานา, สปลิต และซาราเยโว รวมถึงเส้นทางระหว่างประเทศไปยังเวียนนา ปราก และมิลาน ในปี 1937 Charles Lindbergh นักบินชื่อดังระดับโลกได้นำเครื่องบินลงจอดที่นี่ อย่างไรก็ตาม ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง สนามบินแห่งนี้ถูกใช้เป็นฐานทัพอากาศของนาซีและถูกทิ้งระเบิดโดยฝ่ายสัมพันธมิตรจนได้รับความเสียหายอย่างหนัก

สนามบินลูชโก (Lučko Airport)

หลังสงครามโลกครั้งที่สอง มีการใช้สนามบินลูชโกซึ่งตั้งอยู่ห่างจากซาเกร็บ 11 กิโลเมตร แต่เนื่องจากมีรันเวย์เป็นหญ้าและอุปกรณ์นำทางที่ไม่ทันสมัย ทำให้ไม่สามารถรองรับการเติบโตของการบินพาณิชย์ได้ ปัจจุบันสนามบินลูชโกยังคงเปิดใช้งานในฐานะศูนย์กลางการฝึกอบรมการบินทั่วไป (General Aviation) โรงเรียนสอนการบิน และกิจกรรมกระโดดร่ม

ท่าอากาศยานเพลโซ-ซาเกร็บ (Pleso-Zagreb Airport)

ในปี 1959 ได้มีการก่อสร้างอาคารผู้โดยสารและลานจอดเครื่องบินที่เพลโซ (Pleso) และเปิดให้บริการการบินพลเรือนในปีเดียวกันนั้นเอง โดยบริษัทดำเนินงานท่าอากาศยานซาเกร็บ (Zračna luka Zagreb) ได้จดทะเบียนเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 1961 และเริ่มดำเนินงานอย่างเป็นทางการในวันที่ 20 เมษายน 1962 โดยในช่วงเริ่มต้นมีรันเวย์คอนกรีตยาว 2,500 เมตร

ในปี 2017 ท่าอากาศยานได้เปิดใช้อาคารผู้โดยสารแห่งใหม่เพื่อทดแทนอาคารเดิม โดยมีการปรับปรุงสิ่งอำนวยความสะดวกให้ทันสมัย ทั้งระบบเช็คอิน การตรวจคนเข้าเมือง ระบบจัดการสัมภาระ รวมถึงพื้นที่ร้านค้า ร้านอาหาร และเลานจ์สำหรับผู้โดยสาร เพื่อรองรับการขยายตัวของการท่องเที่ยวและการเดินทางในระดับสากล