Committee to Protect Journalists (CPJ) องค์กรพิทักษ์เสรีภาพสื่อโลก

Committee to Protect Journalists (CPJ) เป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรของสหรัฐอเมริกา (501(c)(3)) ที่มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในนครนิวยอร์ก และมีเครือข่ายผู้สื่อข่าวอยู่ทั่วโลก โดยมีพันธกิจหลักในการส่งเสริมเสรีภาพสื่อและปกป้องสิทธิของนักข่าว จนได้รับฉายาจาก American Journalism Review ว่าเป็น "สภากาชาดแห่งวงการวารสารศาสตร์"

ประวัติและการดำเนินงาน

CPJ ก่อตั้งขึ้นในปี 1981 เพื่อตอบโต้การคุกคามที่เกิดขึ้นกับ Alcibiades González Delvalle นักข่าวชาวปารากวัย โดยมี Walter Cronkite เป็นประธานกิตติมศักดิ์ผู้ก่อตั้ง ตั้งแต่ปี 1991 เป็นต้นมา CPJ ได้จัดงานเลี้ยงอาหารค่ำมอบรางวัล CPJ International Press Freedom Awards เพื่อเชิดชูเกียรตินักข่าวและผู้สนับสนุนเสรีภาพสื่อที่ต้องเผชิญกับการถูกทำร้าย การข่มขู่ และการจำคุกจากการรายงานข่าว

การติดตามและรายงานสถานการณ์

ตั้งแต่ปี 1992 CPJ ได้รวบรวมรายชื่อนักข่าวที่เสียชีวิตขณะปฏิบัติหน้าที่ทั่วโลก โดยในปี 2024 มีรายงานว่านักข่าวเสียชีวิตถึง 124 ราย ซึ่งเป็นตัวเลขที่สูงที่สุดนับตั้งแต่ปี 2007 โดยในจำนวนนี้ 103 รายเสียชีวิตขณะปฏิบัติหน้าที่ และ 85 รายถูกสังหารโดยอิสราเอล ซึ่งส่วนใหญ่เป็นนักข่าวชาวปาเลสไตน์

นอกจากนี้ CPJ ยังมีฐานข้อมูลติดตามนักข่าวที่ถูกสังหาร จำคุก หรือสูญหาย โดยในปี 2024 พบว่าจีนและอิสราเอลเป็นประเทศที่มีนักข่าวถูกจำคุกมากที่สุด (50 ราย และ 43 ราย ตามลำดับ)

โครงการสำคัญและดัชนีชี้วัด

Global Impunity Index

ในปี 2008 CPJ ได้เปิดตัว Global Impunity Index เพื่อจัดอันดับประเทศที่นักข่าวถูกสังหารแต่ผู้กระทำผิดไม่ถูกดำเนินคดี ซึ่งกลายเป็นจุดอ้างอิงสำคัญสำหรับองค์กรข่าวและกลุ่มสิทธิมนุษยชนทั่วโลก อย่างไรก็ตาม ในเดือนตุลาคม 2025 CPJ ได้ประกาศระงับการเผยแพร่ดัชนีนี้ชั่วคราวเพื่อทบทวนเครื่องมือและปรับทิศทางการทำงานไปสู่กลไกอื่น เช่น การผลักดันให้มีการคว่ำบาตรผู้กระทำผิดโดยตรง

บทบาทในระดับสากล

• เป็นสมาชิกผู้ก่อตั้งของ International Freedom of Expression Exchange (IFEX)
• ได้รับสถานะที่ปรึกษา (Consultative Status) จากสหประชาชาติในปี 2016 หลังจากที่เคยถูกคัดค้านโดยกลุ่มประเทศที่มีเสรีภาพสื่อต่ำ
• เรียกร้องให้สหภาพยุโรป (EU) ระงับข้อตกลงความร่วมมือกับอิสราเอลบางส่วนหรือทั้งหมดในปี 2025 เพื่อปกป้องนักข่าวในฉนวนกาซา

ความท้าทายและการปรับตัว

CPJ ยึดมั่นในหลักการความถูกต้องของข้อมูล โดยในปี 2026 องค์กรได้ทำการตรวจสอบฐานข้อมูลนักข่าวที่เสียชีวิตในสงครามกาซาอีกครั้ง และถอดรายชื่อออก 8 ราย หลังจากพบหลักฐานว่าบุคคลเหล่านั้นเป็นนักรบของกลุ่มฮามาสและกลุ่มจิฮาดอิสลามปาเลสไตน์ โดย CEO Jodie Ginsberg ระบุว่าการแอบอ้างเป็นสื่อส่งผลเสียและเป็นอันตรายต่อความปลอดภัยของนักข่าวตัวจริงที่ปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่