ขีปนาวุธร่อน เทคโนโลยี การพัฒนา และการใช้งานทางทหาร

ขีปนาวุธร่อน (Cruise Missile) คือขีปนาวุธนำวิถีที่ขับเคลื่อนด้วยตัวเองและไม่มีผู้ควบคุม โดยใช้แรงยกทางอากาศพลศาสตร์ (Aerodynamic Lift) เพื่อรักษาการบินตลอดเส้นทางส่วนใหญ่ของวิถีการเคลื่อนที่ ขีปนาวุธประเภทนี้ถูกออกแบบมาเพื่อส่งหัวรบหรือน้ำหนักบรรทุกขนาดใหญ่ไปยังเป้าหมายในระยะไกลด้วยความแม่นยำสูง

ในปัจจุบัน ขีปนาวุธร่อนมีความสามารถในการเดินทางด้วยความเร็วตั้งแต่ระดับต่ำกว่าเสียง (Subsonic) ความเร็วเหนือเสียง (Supersonic) ไปจนถึงความเร็วเหนือเสียงขั้นสูง (Hypersonic) โดยมีระบบนำทางในตัวและสามารถบินในวิถีที่ไม่ใช่แบบวิถีโค้ง (Non-ballistic) ซึ่งมักจะบินในระดับความสูงที่ต่ำมากเพื่อหลบเลี่ยงการตรวจจับของระบบเรดาร์

ประวัติการพัฒนา

แนวคิดยุคแรกเริ่ม

แนวคิดเรื่อง "ตอร์ปิโดทางอากาศ" ปรากฏครั้งแรกในภาพยนตร์อังกฤษเรื่อง The Airship Destroyer ในปี 1909 ซึ่งนำเสนอภาพของตอร์ปิโดบินได้ที่ควบคุมผ่านระบบไร้สาย ต่อมาในปี 1916 ลอว์เรนซ์ สเปอร์รี (Lawrence Sperry) นักบินชาวอเมริกันได้สร้างและจดสิทธิบัตร "ตอร์ปิโดทางอากาศ" ในชื่อ Hewitt-Sperry Automatic Airplane ซึ่งเป็นเครื่องบินปีกสองชั้นขนาดเล็กที่บรรจุระเบิด TNT พร้อมระบบบินอัตโนมัติ (Autopilot) และระบบควบคุมระดับความสูงด้วยความดันบรรยากาศ

ในช่วงเวลาเดียวกัน กองทัพสหรัฐฯ ได้พัฒนา "Kettering Bug" ซึ่งเป็นระเบิดบินได้ในลักษณะเดียวกัน ขณะที่เยอรมนีได้เริ่มทดสอบเครื่องร่อนควบคุมระยะไกล (Torpedogleiter) โดยบริษัท Siemens-Schuckert ตั้งแต่ปี 1916 เช่นกัน

การพัฒนาในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2

เยอรมนีเป็นประเทศแรกที่นำขีปนาวุธร่อนมาใช้งานจริงในเชิงปฏิบัติการในปี 1944 โดยใช้ V-1 (Fieseler Fi 103) หรือที่รู้จักในชื่อ "ระเบิดบินได้" (Flying Bomb) ขีปนาวุธรุ่นนี้ใช้ระบบนำทางด้วยไจโรสโคปและขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์พัลส์เจ็ต (Pulsejet) ซึ่งทำให้เกิดเสียงดังเป็นเอกลักษณ์จนได้รับฉายาว่า "Buzz Bomb"

แม้ว่า V-1 จะมีความแม่นยำต่ำ (เหมาะสำหรับเป้าหมายขนาดใหญ่ เช่น เมือง) และมีระยะยิงเพียง 250 กิโลเมตร แต่มีข้อดีในด้านความเร็วและการประหยัดต้นทุนเมื่อเทียบกับเครื่องบินทิ้งระเบิดหรือขีปนาวุธ V-2 นอกจากนี้ เยอรมนียังได้พัฒนาโครงการ Mistel ซึ่งเป็นการนำเครื่องบินขับไล่มาติดตั้งบนเครื่องบินทิ้งระเบิดไร้คนขับที่บรรจุระเบิด ซึ่งถือเป็นรูปแบบเริ่มต้นของขีปนาวุธร่อนที่ปล่อยจากอากาศ

ยุคสงครามเย็นและการพัฒนาขั้นสูง

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สหรัฐอเมริกาได้ดำเนินโครงการขีปนาวุธนำวิถีหลายโครงการ เช่น SM-62 Snark และ MGM-1 Matador โดย Matador เป็นขีปนาวุธพื้นสู่พื้นแบบมีปีกที่สามารถบรรทุกหัวรบนิวเคลียร์ได้ และถูกนำไปประจำการในเยอรมนีตะวันตกในปี 1954 เพื่อคานอำนาจกับกลุ่มประเทศกติกาสัญญาเวอซอ

ในช่วงปี 1957 ถึง 1961 สหรัฐฯ พยายามพัฒนาขีปนาวุธร่อนพลังงานนิวเคลียร์ในโครงการ Supersonic Low Altitude Missile (SLAM) ซึ่งออกแบบให้บินต่ำกว่าเรดาร์ด้วยความเร็วเหนือเสียง (Mach 3) และบรรทุกระเบิดไฮโดรเจน แม้จะประสบความสำเร็จในการทดสอบเครื่องยนต์ขนาด 500 เมกะวัตต์ แต่โครงการนี้ถูกยกเลิกในที่สุดเพื่อเปลี่ยนไปพัฒนาขีปนาวุธข้ามทวีป (ICBM) แทน

ในขณะเดียวกัน สหภาพโซเวียตได้ให้ความสำคัญกับขีปนาวุธร่อนขนาดใหญ่เพื่อใช้ทำลายกลุ่มเรือบรรทุกเครื่องบินของสหรัฐฯ โดยมีการพัฒนาเรือดำน้ำชั้น Echo และ Oscar เพื่อบรรทุกขีปนาวุธเหล่านี้โดยเฉพาะ