สหพันธ์การบินนานาชาติ (FAI)

สหพันธ์การบินนานาชาติ (ภาษาฝรั่งเศส: Fédération Aéronautique Internationale; ตัวย่อ: FAI) คือองค์กรกำกับดูแลระดับโลกสำหรับกีฬาทางอากาศ (Air Sports) และเป็นหน่วยงานที่กำหนดนิยามและมาตรฐานเกี่ยวกับการเดินทางสู่อวกาศของมนุษย์ องค์กรนี้ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม ค.ศ. 1905 โดยมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่เมืองโลซาน ประเทศสวิตเซอร์แลนด์

บทบาทหลักของ FAI คือการรักษาสถิติโลกสำหรับกิจกรรมทางอากาศหลากหลายประเภท เช่น การบินบอลลูน การบินเครื่องบินจำลอง อากาศยานไร้คนขับ (โดรน) และการบินสู่อวกาศ เพื่อให้มั่นใจว่าการบันทึกสถิติและการแข่งขันเป็นไปตามมาตรฐานสากล

ประวัติการก่อตั้ง

FAI ก่อตั้งขึ้นจากการประชุมที่กรุงปารีส ระหว่างวันที่ 12–14 ตุลาคม ค.ศ. 1905 ซึ่งเป็นผลสืบเนื่องจากมติของที่ประชุมคองเกรสโอลิมปิก ณ กรุงบรัสเซลส์ เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน ค.ศ. 1905 ที่เรียกร้องให้มีการจัดตั้งสมาคมเพื่อกำกับดูแลกีฬาการบิน การจัดการแข่งขันการบิน และส่งเสริมวิทยาศาสตร์และกีฬาด้านการบิน

ในการประชุมก่อตั้งครั้งนั้น มีตัวแทนจาก 8 ประเทศเข้าร่วม ได้แก่ เบลเยียม, ฝรั่งเศส, เยอรมนี, สหราชอาณาจักร, อิตาลี, สเปน, สวิตเซอร์แลนด์ และสหรัฐอเมริกา

การกำกับดูแลกีฬาทางอากาศ

FAI ทำหน้าที่เป็นองค์กรกลางในการกำหนดมาตรฐานและควบคุมการแข่งขันกีฬาทางอากาศ 13 ประเภทหลัก ซึ่งครอบคลุมกิจกรรมดังนี้:

• การบินเครื่องบินจำลองและโดรน: กำกับดูแลผ่านคณะกรรมการ CIAM
• การบินบอลลูน: กำกับดูแลผ่านคณะกรรมการ CIA
• การบินร่อน (Gliding): กำกับดูแลผ่านคณะกรรมการ IGC
• การบินพาราไกลดิ้งและแฮงไกลดิ้ง: กำกับดูแลผ่านคณะกรรมการ CIVL
• การกระโดดร่ม (Skydiving): กำกับดูแลผ่านคณะกรรมการ ISC
• การบินกายกรรม (Aerobatics): กำกับดูแลผ่านคณะกรรมการ CIVA
• อากาศยานปีกหมุน (Rotorcraft): กำกับดูแลผ่านคณะกรรมการ CIG
• ไมโครไลท์และพารามอเตอร์: กำกับดูแลผ่านคณะกรรมการ CIMA
• การบินทั่วไป (General Aviation): กำกับดูแลผ่านคณะกรรมการ GAC
• อากาศยานสร้างเองและอากาศยานทดลอง: กำกับดูแลผ่านคณะกรรมการ CIACA

นอกจากนี้ FAI ยังเป็นผู้จัดงาน World Air Games และ FAI World Grand Prix ซึ่งเป็นการรวมตัวของนักกีฬาทางอากาศจากทั่วโลกเพื่อชิงความเป็นเลิศในสาขาต่างๆ

การกำหนดนิยามของอวกาศและเส้นคาร์มัน

หนึ่งในบทบาทที่สำคัญที่สุดของ FAI ในเชิงวิทยาศาสตร์คือการทำงานผ่านคณะกรรมการบันทึกสถิติด้านดาราศาสตร์ (International Astronautic Records Commission - ICARE) เพื่อรักษาสถิติการเดินทางสู่อวกาศของมนุษย์

FAI เป็นผู้กำหนดนิยามของ เส้นคาร์มัน (Kármán Line) ซึ่งเป็นเส้นสมมติที่ใช้แบ่งเขตแดนระหว่างชั้นบรรยากาศของโลกและอวกาศภายนอก โดยกำหนดให้อยู่ที่ความสูง 100 กิโลเมตรเหนือระดับน้ำทะเลปานกลาง

เหตุการณ์สำคัญและการดำเนินงานในปัจจุบัน

FAI มีการจัดประชุมใหญ่สามัญ (General Conference) เป็นประจำทุกปีเพื่อกำหนดทิศทางและนโยบายขององค์กร ตัวอย่างเช่น การประชุมครั้งที่ 117 จัดขึ้นที่เมืองเดย์ตัน รัฐโอไฮโอ สหรัฐอเมริกา ในปี 2023 และครั้งที่ 118 จัดขึ้นที่กรุงริยาด ประเทศซาอุดีอาระเบีย ในปี 2024

ในด้านความร่วมมือทางเทคนิค FAI ได้สร้างพันธมิตรเชิงกลยุทธ์กับ Noosphere Ventures เพื่อพัฒนาขีดความสามารถทางเทคโนโลยีในการกำกับดูแลกีฬาทางอากาศ

นอกจากนี้ ในปี 2022 FAI ได้ประกาศระงับสมาชิกภาพของรัสเซียและเบลารุส เนื่องจากการรุกรานยูเครน ส่งผลให้นักบินจากทั้งสองประเทศไม่สามารถเข้าร่วมการแข่งขันที่ได้รับการรับรองจาก FAI ในทุกประเภทกีฬา