ประวัติศาสตร์ศาสนาคริสต์ในยูเครน จากยุคอัครสาวกสู่ปัจจุบัน

ประวัติศาสตร์ของศาสนาคริสต์ในดินแดนที่ปัจจุบันคือยูเครนนั้นมีความยาวนานและลึกซึ้ง โดยย้อนกลับไปได้ถึงยุคอัครสาวก (Apostolic Age) ซึ่งเป็นช่วงเริ่มต้นของศาสนาคริสต์ โดยมีบันทึกและตำนานเล่าว่ามีการเผยแผ่ศาสนาตามแนวชายฝั่งทะเลดำ และมีตำนานเกี่ยวกับนักบุญแอนดรูว์ (Andrew the Apostle) ที่ได้เดินทางขึ้นไปบนเนินเขาในเมืองเคียฟ

จุดเริ่มต้นและการยอมรับเป็นศาสนาประจำชาติ

ชุมชนคริสต์ศาสนิกชนกลุ่มแรกในยูเครนได้รับการบันทึกว่าเกิดขึ้นในศตวรรษที่ 4 โดยมีการจัดตั้ง เมโทรโพลิแทนแห่งกอเทีย (Metropolitanate of Gothia) ซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ที่คาบสมุทรไครเมีย อย่างไรก็ตาม ศาสนาคริสต์ได้กลายเป็นศาสนาหลักในดินแดนของชาวรุสโบราณ (Old Rus) ในเมืองเคียฟ ตั้งแต่ปี ค.ศ. 989 เมื่อ วลาดีมีร์ผู้ยิ่งใหญ่ (Vladimir the Great) ได้รับศาสนาคริสต์จากไบแซนไทน์ไครเมีย และสถาปนาให้เป็นศาสนาประจำชาติของอาณาจักรเคียฟรุส (Kievan Rus) โดยมีศูนย์กลางการปกครองทางศาสนาอยู่ที่เมืองเคียฟ

ความหลากหลายของนิกายในยูเครน

แม้ว่าในปัจจุบันจะมีการแบ่งแยกเป็นนิกายต่างๆ แต่คริสต์ศาสนิกชนชาวยูเครนส่วนใหญ่ยังคงยึดถือความเชื่อพื้นฐานของคริสต์ศาสนจักรตะวันออก (Eastern Christianity) ซึ่งประกอบด้วย:

• คริสตจักรนอร์ทออร์ทอดอกซ์ (Eastern Orthodox): ยึดถือพิธีกรรมแบบไบแซนไทน์ และมีความผูกพันอย่างใกล้ชิดกับอัตลักษณ์ของชาติยูเครน
• คริสตจักรกรีกคาทอลิก (Eastern Catholic): คริสตจักรที่ใช้พิธีกรรมแบบตะวันออกแต่ยอมรับอำนาจของพระสันตะปาปา
• นิกายโปรเตสแตนต์และคาทอลิกละติน: มีบทบาทเป็นส่วนน้อยในประเทศ โดยเริ่มเข้ามามีอิทธิพลตั้งแต่ศตวรรษที่ 16

การฟื้นฟูศาสนาในยุคสมัยใหม่

หลังจากถูกจำกัดและกำจัดอย่างเป็นทางการในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ภายใต้การปกครองของสหภาพโซเวียต การฟื้นฟูศาสนาประจำชาติของยูเครนได้เริ่มต้นขึ้นก่อนการล่มสลายของสหภาพโซเวียตในปี ค.ศ. 1989 โดยมีการจัดตั้งคริสตจักรกรีกคาทอลิกยูเครนขึ้นมาใหม่ ซึ่งนำไปสู่การฟื้นตัวของขบวนการคริสตจักรออร์ทอดอกซ์อิสระของยูเครน (Ukrainian Autocephalous Orthodox Church) และการเปลี่ยนผ่านของนักบวชชาวยูเครนจากคริสตจักรออร์ทอดอกซ์รัสเซีย

ในปัจจุบัน ยูเครนมีคริสตจักรประจำชาติหลักสามแห่ง ได้แก่ คริสตจักรออร์ทอดอกซ์แห่งยูเครน (Orthodox Church of Ukraine), คริสตจักรกรีกคาทอลิกยูเครน (Ukrainian Greek Catholic Church) และ คริสตจักรออร์ทอดอกซ์ยูเครน (Ukrainian Orthodox Church)

ตำนานนักบุญแอนดรูว์

เชื่อกันว่านักบุญแอนดรูว์ได้เดินทางเลียบชายฝั่งตะวันตกของทะเลดำไปยังพื้นที่ทางตอนใต้ของยูเครนในปัจจุบัน เพื่อเผยแผ่ศาสนาในดินแดนของชาวสคิเธียน (Scythia) ตามตำนานที่บันทึกในพงศาวดาร Radziwiłł เล่าว่าท่านได้เดินทางขึ้นไปตามแม่น้ำดนีเปอร์จนถึงจุดที่ตั้งของเมืองเคียฟใน ค.ศ. 55 โดยได้ปักไม้กางเขนและพยากรณ์ถึงการก่อตั้งเมืองคริสต์ศาสนิกชนที่ยิ่งใหญ่ในอนาคต ความเชื่อนี้แพร่หลายในยุคกลาง และในปี ค.ศ. 1621 สภาสังคายนาแห่งเคียฟได้ประกาศให้ท่านเป็น "อัครสาวกแห่งรุส" (Rus'-apostle)