โจชัวผู้บำเพ็ญตบะบนเสา ผู้บันทึกประวัติศาสตร์สงครามไบแซนไทน์-เปอร์เซีย

โจชัวผู้บำเพ็ญตบะบนเสา (Joshua the Stylite หรือในบางแหล่งสะกดว่า Yeshu Stylite หรือ Ieshu Stylite) เป็นบุคคลที่ได้รับการระบุว่าเป็นผู้เขียนพงศาวดารที่บันทึกประวัติศาสตร์สงครามระหว่างจักรวรรดิไบแซนไทน์และจักรวรรดิเปอร์เซียในช่วงปี ค.ศ. 502 ถึง 506 ผลงานชิ้นนี้ได้รับการยอมรับจากนักประวัติศาสตร์ว่า เป็นหนึ่งในเอกสารทางประวัติศาสตร์ยุคแรก ๆ ที่มีความน่าเชื่อถือที่สุดซึ่งถูกบันทึกไว้ในภาษาซีเรียค (Syriac)

การสืบทอดและการระบุตัวตนของผู้เขียน

ผลงานของโจชัวได้รับการรักษาไว้ผ่านการนำไปรวมอยู่ในส่วนที่สามของ พงศาวดารแห่งซุกนิน (Chronicle of Zuqnin) นอกจากนี้ คาดว่าเนื้อหาบางส่วนอาจเคยปรากฏอยู่ในส่วนที่สองของ ประวัติศาสตร์ศาสนจักร โดยจอห์นแห่งเอเฟซัส (John of Ephesus) ซึ่งต่อมา Pseudo-Dionysius ได้คัดลอกเนื้อหาเกือบทั้งหมดจากส่วนที่สามของงานชิ้นนี้

อย่างไรก็ตาม งานเขียนชิ้นนี้เดิมเป็นงานนิรนาม ซึ่ง François Nau นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ได้ชี้ให้เห็นว่า บันทึกของผู้คัดลอกที่ระบุว่าผู้เขียนคือพระโจชัวแห่งซุกนิน (Joshua of Zuqnin) ใกล้กับเมืองอามิดา (Amida หรือ Diyarbakir ในปัจจุบัน) นั้น แท้จริงแล้วอาจหมายถึงผู้รวบรวมผลงานทั้งหมดที่นำงานชิ้นนี้ไปรวมไว้ มากกว่าที่จะเป็นผู้เขียนดั้งเดิม

ลักษณะเด่นและมุมมองทางประวัติศาสตร์

ผู้เขียนพงศาวดารฉบับนี้เป็นประจักษ์พยานในเหตุการณ์หลายอย่างที่เขาบรรยาย โดยเฉพาะในช่วงที่เมืองเอเดสซา (Edessa) ประสบความทุกข์ยากอย่างหนักจากสงครามระหว่างโรมันและเปอร์เซีย

สิ่งที่ทำให้งานของเขามีความโดดเด่นคือการวิเคราะห์สาเหตุทางประวัติศาสตร์ที่ซับซ้อนกว่านักเขียนร่วมสมัยคนอื่น ๆ โดยเขาไม่ได้มองเพียงแค่เรื่องของโชคชะตาหรือพระประสงค์ของพระเจ้า แต่ยังพิจารณาถึงปัจจัยด้านแรงจูงใจของมนุษย์ ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ และการเมืองระหว่างเผ่าพันธุ์กับจักรวรรดิ ด้วยเหตุนี้ นักวิชาการบางท่านจึงขนานนามเขาว่า "ทูซิดิดีสแห่งซีเรียค" (Syriac Thucydides)

ทัศนะทางศาสนา

ความเชื่อทางศาสนาของผู้เขียนยังคงเป็นประเด็นที่ถกเถียงกัน เนื่องจากเขาได้กล่าวชื่นชม ฟลาเวียนที่ 2 (Flavian II) พระอัครบิดรแห่งแอนติออกซึ่งเป็นฝ่ายคัลเซดอน (Chalcedonian) มากกว่าเพื่อนร่วมสมัยที่เป็นฝ่ายโมโนไฟไซต์ (Monophysite) เช่น เจคอบแห่งเซรุก (Jacob of Serugh) และฟิโลเซนัสแห่งแมบบอก (Philoxenus of Mabbog) ซึ่งทำให้บางคนเชื่อว่าเขาเป็นคาทอลิกออร์โธดอกซ์ แต่ในขณะเดียวกัน เขากลับชื่นชมจักรพรรดิอนาสตาซิอุส (Anastasius) สำหรับนโยบายทางศาสนาที่เอื้อประโยชน์ต่อฝ่ายโมโนไฟไซต์

เนื้อหาของพงศาวดาร

พงศาวดารฉบับนี้เริ่มต้นด้วยการอุทิศผลงานให้แก่พระสงฆ์และเจ้าอาวาสเซอร์จิอุส (Sergius) จากนั้นจึงสรุปเหตุการณ์ตั้งแต่การสิ้นพระชนม์ของจักรพรรดิจูเลียนในปี ค.ศ. 363 และให้รายละเอียดเกี่ยวกับรัชสมัยของกษัตริย์เปอร์เซีย เปโรซที่ 1 (Peroz I) และบาลาช (Balash)

เนื้อหาหลักมุ่งเน้นไปที่ความสัมพันธ์ที่ตึงเครียดระหว่างจักรวรรดิเปอร์เซียและจักรวรรดิโรมันตั้งแต่เริ่มต้นรัชสมัยของกาวัดที่ 1 (Kavadh I) จนถึงจุดสูงสุดคือสงครามใหญ่ในปี ค.ศ. 502–506 โดยผู้เขียนได้บันทึกเหตุการณ์ในรูปแบบจดหมายเหตุรายปี (Annalistic account) ตั้งแต่เดือนตุลาคม ค.ศ. 494 จนถึงการทำสัญญาสันติภาพในช่วงปลายปี ค.ศ. 506

เหตุการณ์สำคัญที่ถูกบันทึกไว้ ได้แก่:

• การล้อมและการยึดเมืองอามิด (Amid) โดยกองทัพเปอร์เซีย (ค.ศ. 502–503)
• การล้อมเมืองเอเดสซา (Edessa) ที่ไม่ประสบความสำเร็จของฝ่ายเปอร์เซีย (ค.ศ. 503)
• ความพยายามของฝ่ายโรมันในการยึดเมืองอามิดาคืน (ค.ศ. 504–505)

งานชิ้นนี้ถูกเขียนขึ้นไม่กี่ปีหลังจากสงครามสิ้นสุดลง โดยมีรูปแบบการเขียนที่ตรงไปตรงมาและชัดเจน สะท้อนถึงการศึกษาที่ดีของผู้เขียน