ลุยส์-แบร์นาร์ด กีตง เดอ มอร์โว นักเคมีและรัฐบุรุษผู้บุกเบิกการตั้งชื่อทางเคมี

ลุยส์-แบร์นาร์ด กีตง เดอ มอร์โว (Louis-Bernard Guyton de Morveau; 4 มกราคม 1737 – 2 มกราคม 1816) เป็นนักเคมี นักการเมือง และนักการบินชาวฝรั่งเศส ผู้มีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานระบบการตั้งชื่อสารเคมี (Chemical Nomenclature) อย่างเป็นระบบ ซึ่งเป็นมาตรฐานที่ยังคงส่งผลต่อการศึกษาเคมีจนถึงปัจจุบัน

ชีวิตช่วงแรกและการเข้าสู่เส้นทางวิทยาศาสตร์

กีตง เดอ มอร์โว เกิดที่เมืองดีฌง (Dijon) โดยเริ่มต้นอาชีพในฐานะนักกฎหมายและดำรงตำแหน่งอัยการทั่วไป (avocat général) ของศาลดีฌง อย่างไรก็ตาม เขามีความสนใจในด้านเคมีอย่างลึกซึ้ง โดยในปี 1773 เขาได้เสนอให้ใช้ "ก๊าซกรดมูเรียติก" (muriatic acid gas) ในการรมควันเพื่อฆ่าเชื้อในอาคาร ซึ่งในเวลาต่อมามีการวิเคราะห์ว่าสารที่ออกฤทธิ์จริงคือไฮโดรเจนคลอไรด์ ไม่ใช่คลอรีนตามที่เข้าใจในขณะนั้น

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 1782 เมื่อเขาตัดสินใจลาออกจากตำแหน่งทางกฎหมายเพื่ออุทิศตนให้กับวิชาเคมีอย่างเต็มตัว โดยได้ร่วมงานในโครงการ Encyclopédie Méthodique และมุ่งเน้นการประยุกต์ใช้เคมีในเชิงอุตสาหกรรม รวมถึงการก่อตั้งบริษัท La Société des Mines et Verreries ในเมืองแซ็ง-เบแร็ง-ซูร์-เดอเน ด้วยผลงานที่โดดเด่น เขาได้รับเลือกให้เป็นสมาชิกต่างประเทศของราชบัณฑิตยสถานวิทยาศาสตร์แห่งสวีเดนในปี 1783 และเป็นสมาชิกของ Royal Society ในปี 1788

บทบาททางการเมืองในช่วงปฏิวัติฝรั่งเศส

ในช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศส กีตง เดอ มอร์โว มีบทบาททางการเมืองอย่างสูง โดยดำรงตำแหน่งอัยการทั่วไปของจังหวัดโกต-ดอร์ (Côte-d'Or) ในปี 1790 และได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติในปี 1791 โดยเคยดำรงตำแหน่งประธานสภานิติบัญญัติในช่วงเดือนมีนาคม 1792

เขาเป็นหนึ่งในผู้ลงคะแนนเสียงให้ประหารชีวิตพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 และเคยดำรงตำแหน่งในคณะกรรมการความปลอดภัยสาธารณะ (Committee of Public Safety) ระหว่างปี 1793-1794 นอกจากนี้ เขายังได้นำความรู้ทางวิทยาศาสตร์มาช่วยกองทัพปฏิวัติฝรั่งเศส โดยการปรับปรุงการผลิตดินปืนและดินประสิว รวมถึงการประดิษฐ์ลูกปืนใหญ่แบบใหม่ที่ใช้แหวนตะกั่วเพื่อเพิ่มระยะยิง

ในด้านการบิน เขาได้จัดตั้งหน่วยบอลลูนและได้ขึ้นบอลลูนเพื่อสังเกตการณ์ในยุทธการที่เฟลอรัส (Battle of Fleurus) เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 1794 ซึ่งถือเป็นหนึ่งในเหตุการณ์สำคัญของการใช้บอลลูนในทางทหาร

การปฏิรูปการตั้งชื่อทางเคมีและผลงานวิชาการ

ผลงานที่สร้างชื่อเสียงที่สุดของกีตง เดอ มอร์โว คือการเสนอระบบการตั้งชื่อสารเคมีแบบใหม่ในปี 1782 เขาได้ร่วมมือกับนักเคมีชั้นนำอย่าง อองตวน ลาวัวซีเย (Antoine Lavoisier), โคลด หลุยส์ แบร์โทเลต์ (Claude Louis Berthollet) และ อองตวน-ฟร็องซัว เดอ ฟูร์ครัว (Antoine-François de Fourcroy) ในการตีพิมพ์หนังสือ Méthode de nomenclature chimique

ระบบนี้เป็นการเปลี่ยนผ่านจากการใช้ชื่อเรียกตามความคุ้นเคยหรือทฤษฎีฟลอกจิสตัน (Phlogiston theory) ไปสู่การตั้งชื่อตามองค์ประกอบทางเคมี ซึ่งกลายเป็นมาตรฐานสากลที่นักเคมีทั่วโลกใช้มาจนถึงศตวรรษที่ 21

นอกจากนี้ เขายังเป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้ง École polytechnique และดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ด้านแร่ธาตุวิทยา รวมถึงเป็นประธานราชบัณฑิตยสถานวิทยาศาสตร์ (Académie des sciences) ในปี 1807

ช่วงปลายชีวิตและการเสียชีวิต

ในช่วงปี 1801 เขาได้เขียนตำรา Traité des moyens de désinfecter l’air เกี่ยวกับการฆ่าเชื้อในอากาศด้วยไอของกรดไฮโดรคลอริกและคลอรีน ซึ่งเป็นการต่อยอดจากงานวิจัยในปี 1773 ของเขา

กีตง เดอ มอร์โว เสียชีวิตในกรุงปารีสเมื่อวันที่ 2 มกราคม 1816 เนื่องจากเขาเคยลงคะแนนให้ประหารชีวิตพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 ทำให้ในช่วงการฟื้นฟูราชวงศ์ (Restoration) เขาไม่ได้รับเกียรติในการจัดพิธีรำลึกอย่างเป็นทางการจากสถาบันหลักของรัฐ โดยมีเพียงการกล่าวคำไว้อาลัยสั้นๆ โดยแบร์โทเลต์ที่เน้นย้ำถึงความสำเร็จทางวิทยาศาสตร์มากกว่าบทบาททางการเมือง