วรรณกรรมชนพื้นเมืองอเมริกัน

วรรณกรรมชนพื้นเมืองอเมริกัน (Native American literature) ครอบคลุมทั้งผลงานมุขปาฐะและงานเขียนที่สร้างสรรค์โดยชาวชนพื้นเมืองในสหรัฐอเมริกา โดยมีขอบเขตตั้งแต่ยุคก่อนโคลัมบัส (pre-Columbian) จนถึงปัจจุบัน ซึ่งมีความแตกต่างจากงานเขียนของกลุ่ม First Nations ในแคนาดา

ลักษณะสำคัญของวรรณกรรมประเภทนี้คือการไม่ได้เป็นเพียง "วรรณกรรมชุดเดียว" แต่เป็นกลุ่มของวรรณกรรมที่หลากหลาย เนื่องจากแต่ละเผ่ามีประเพณีทางวัฒนธรรมและเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่แตกต่างกัน ตั้งแต่ทศวรรษ 1960 เป็นต้นมา วรรณกรรมชนพื้นเมืองอเมริกันได้กลายเป็นสาขาวิชาการที่สำคัญ มีการจัดตั้งภาควิชา วารสารวิชาการ และการประชุมทางวิชาการเพื่อศึกษาเรื่องนี้โดยเฉพาะ

ประเพณีมุขปาฐะ

รากฐานของวรรณกรรมชนพื้นเมืองอเมริกันเกิดจากประเพณีมุขปาฐะ (Oral traditions) ที่รุ่มรวย ซึ่งมีมาก่อนการติดต่อกับชาวยุโรป และมีรูปแบบที่แตกต่างจากระบบการเขียนของยุโรปอย่างสิ้นเชิง ประเพณีเหล่านี้ประกอบด้วย:

• การเล่าเรื่อง (Narrative storytelling): การถ่ายทอดตำนาน ความเชื่อ และประวัติศาสตร์ผ่านการพูด
• บทเพลงในพิธีกรรม (Ritual songs): เพลงที่ใช้ในพิธีศักดิ์สิทธิ์เพื่อการสื่อสารหรือการรักษา
• บทสวด (Chants) และกวีนิพนธ์ (Poetry): การใช้ถ้อยคำที่มีจังหวะเพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญา

ในเวลาต่อมา เรื่องเล่าและบทเพลงจำนวนมากถูกบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรโดยนักมานุษยวิทยา ซึ่งกระบวนการนี้มักนำไปสู่ความขัดแย้งกับคนในเผ่า รวมถึงเกิดการตีความที่ผิดพลาดหรือการแปลความหมายที่คลาดเคลื่อนจากบริบททางวัฒนธรรมดั้งเดิม

นักเขียนและบุคคลสำคัญ

มีนักเขียนชนพื้นเมืองอเมริกันจำนวนมากที่สร้างชื่อเสียงและมีอิทธิพลต่อวงการวรรณกรรม เช่น N. Scott Momaday, Leslie Marmon Silko, Simon Ortiz, Louise Erdrich, Gerald Vizenor, Joy Harjo, Sherman Alexie, D'Arcy McNickle, James Welch รวมถึงนักเขียนยุคบุกเบิกอย่าง Charles Eastman, Mourning Dove และ Zitkala-Sa นอกจากนี้ในยุคปัจจุบันยังมีนักเขียนอย่าง Tommy Orange และ Stephen Graham Jones ที่นำเสนอเรื่องราวของชนพื้นเมืองในบริบทสมัยใหม่