ปราสาทสตรีตแลม ประวัติศาสตร์และการล่มสลายของคฤหาสน์บารอกในดาร์แฮม

ปราสาทสตรีตแลม (Streatlam Castle) เคยเป็นคฤหาสน์ชนบทสไตล์บารอกตั้งอยู่ใกล้กับเมืองบาร์นาร์ดคาสเซิล (Barnard Castle) ในมณฑลเดอรัม (County Durham) ประเทศอังกฤษ ซึ่งถูกรื้อถอนไปในปี ค.ศ. 1959 ปราสาทแห่งนี้เป็นหนึ่งในสามที่พำนักหลักของตระกูลโบวส์-ไลออน (Bowes-Lyon) ซึ่งดำรงบรรดาศักดิ์เป็นเอิร์ลแห่งสแตรธมอร์และคิงฮอร์น (Earls of Strathmore and Kinghorne) โดยมีที่พำนักสำคัญอื่น ๆ ได้แก่ ปราสาทแกลมิส (Glamis Castle) ในฟอร์ฟาร์เชียร์ สกอตแลนด์ และกิ๊บไซด์ (Gibside) ใกล้กับเกตส์เฮด

ในยุครุ่งเรือง ปราสาทสตรีตแลมครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 1,190 เอเคอร์ (4.8 ตารางกิโลเมตร) พร้อมด้วยที่ดินเกษตรกรรมและฟาร์มอีกประมาณ 20 แห่ง โดยผู้พำนักคนสุดท้ายคือลอร์ดแกลมิส (Lord Glamis) ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นเอิร์ลลำดับที่ 15 โดยในขณะนั้นที่ดินยังคงเป็นกรรมสิทธิ์ของบิดาของเขา ซึ่งก็คือเอิร์ลลำดับที่ 14 และเป็นลุงของสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2

ประวัติความเป็นมาและการครอบครอง

ตระกูลโบวส์ (Bowes) ได้ครอบครองปราสาทแห่งนี้มาตั้งแต่ศตวรรษที่ 15 ในช่วงศตวรรษที่ 19 ปราสาทสตรีตแลมอยู่ในความดูแลของ จอห์น โบวส์ (John Bowes) นักสะสมงานศิลปะผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์โบวส์ (Bowes Museum) ในเมืองบาร์นาร์ดคาสเซิล

เนื่องจากบิดามารดาของจอห์น โบวส์ สมรสกันหลังจากที่เขาเกิด เขาจึงได้รับสิทธิ์ในการครอบครองทรัพย์สินและที่ดินในอังกฤษเพียงชั่วชีวิตเท่านั้น ในช่วงเวลาที่เขาพำนัก ปราสาทสตรีตแลมมีความหรูหราอย่างมาก ประกอบด้วยห้องนอน 24 ห้อง, ห้องรับแขกไม้โอ๊ก 2 ห้อง, ห้องรับแขกสีเหลือง, ห้องรับประทานอาหารขนาดใหญ่, ห้องบิลเลียด, ห้องทำงาน และห้องสำหรับสุภาพบุรุษ

หลังจากจอห์น โบวส์ เสียชีวิตโดยไม่มีทายาทในปี ค.ศ. 1885 ทรัพย์สินและที่ดินทั้งหมดจึงกลับคืนสู่บรรดาศักดิ์เอิร์ลแห่งสแตรธมอร์อีกครั้ง

การเสื่อมถอยและการรื้อถอน

แพทริก โบวส์-ไลออน ลอร์ดแกลมิส (Patrick Bowes-Lyon, Lord Glamis) เริ่มพำนักที่นี่ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1915 อย่างไรก็ตาม เอิร์ลแห่งสแตรธมอร์ลำดับที่ 14 มีความประสงค์ที่จะขายคฤหาสน์และที่ดินส่วนใหญ่ ซึ่งนำไปสู่การขายที่ดินให้แก่ผู้เช่าเอกชน และการประมูลส่วนที่เหลือได้เงินจำนวน 100,000 ปอนด์

ในปี ค.ศ. 1922 หนังสือพิมพ์ The Daily Telegraph รายงานว่ามีการประกาศขายปราสาทและที่ดินโดยรอบ 1,198 เอเคอร์ ในราคา 37,500 ปอนด์ พร้อมตัวเลือกในการซื้อที่ดินส่วนที่เหลืออีก 4,806 เอเคอร์

สาเหตุของการละทิ้ง

มีปัจจัยหลายประการที่ทำให้ตระกูลโบวส์-ไลออน ตัดสินใจละทิ้งปราสาทสตรีตแลม:

• ด้านสถาปัตยกรรม: นิตยสาร Country Life ในปี ค.ศ. 1915 ระบุว่าตัวอาคารมีโครงสร้างที่ "เทอะทะและไม่น่าพึงพอใจ" (awkward and unsatisfactory)
• ความผูกพันทางประวัติศาสตร์: เนื่องจากที่ดินในอังกฤษและสกอตแลนด์ถูกแยกการครอบครองในช่วงปี ค.ศ. 1820 ถึง 1885 ทำให้สมาชิกตระกูลสายสกอตแลนด์มีความผูกพันกับปราสาทแกลมิสมากกว่า
• ปัจจัยทางสังคมและเศรษฐกิจ: หลังสงครามโลกครั้งที่ 1 เกิดการขาดแคลนคนรับใช้ในบ้าน และกระแสการลดการแสดงออกถึงความมั่งคั่งที่ฟุ่มเฟือยของชนชั้นสูง ซึ่งเป็นผลกระทบทางอ้อมจากเหตุการณ์ปฏิวัติรัสเซีย
• ความซ้ำซ้อนของทรัพย์สิน: ตระกูลโบวส์-ไลออน มีคฤหาสน์หลายแห่ง เช่น เว็มเมอร์กิลล์ (Wemmergill) ในมณฑลเดอรัม, เซนต์พอลวอลเดนเบอรี (St Paul's Walden Bury) ในเฮิร์ตฟอร์ดเชียร์ และกิ๊บไซด์ (Gibside) ในเกตส์เฮด ทำให้ปราสาทสตรีตแลมกลายเป็นทรัพย์สินที่เกินความจำเป็น

ก่อนการรื้อถอน เลดี้สแตรธมอร์ได้เร่งย้ายสิ่งของล้ำค่าจำนวนมากไปยังปราสาทแกลมิส และเพดานประดับตราอาร์ม (armorial ceilings) ที่ติดตั้งโดยจอห์น โบวส์ ได้ถูกย้ายไปจัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์โบวส์

จุดจบของปราสาท

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 คฤหาสน์ชนบทจำนวนมากในอังกฤษถูกรื้อถอน และในที่สุดปี ค.ศ. 1959 ตัวอาคารปราสาทสตรีตแลมถูกระเบิดทำลายเพื่อใช้เป็นแบบฝึกหัดในการฝึกซ้อมของกองทัพบกอาสาสมัคร (Territorial Army) ปัจจุบันเหลือเพียงสวนสตรีตแลมพาร์ค (Streatlam Park) และอาคารเรือนรับรองทางเข้า (entrance lodges) เท่านั้น

ในปี ค.ศ. 2017 และ 2018 ได้มีการจัดนิทรรศการเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของปราสาทสตรีตแลมที่พิพิธภัณฑ์โบวส์และปราสาทแกลมิส โดยมีการนำภาพวาดและแบบจำลองขนาดเล็กของปราสาทและที่ดินมาจัดแสดงเพื่อให้คนรุ่นหลังได้ระลึกถึง