พิพิธภัณฑ์แห่งชาติเทปาปา ตองกาเรวา

พิพิธภัณฑ์แห่งชาติเทปาปา ตองกาเรวา (Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa) หรือที่รู้จักกันในชื่อ เทปาปา (Te Papa) เป็นพิพิธภัณฑ์แห่งชาติของประเทศนิวซีแลนด์ ตั้งอยู่ในเมืองเวลลิงตัน โดยคำว่า "เทปาปา" ในภาษาเมารีมีความหมายว่า "กล่องสมบัติ"

พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เปิดให้บริการในปี พ.ศ. 2541 (ค.ศ. 1998) ซึ่งเกิดจากการควบรวมกันระหว่างพิพิธภัณฑ์แห่งชาตินิวซีแลนด์ (National Museum of New Zealand) และหอศิลป์แห่งชาติ (National Art Gallery) โดยดำเนินงานภายใต้ปรัชญาแบบทวิวัฒนธรรม (Bicultural philosophy) ที่ให้ความสำคัญกับเรื่องราวที่มีชีวิตของสมบัติทางวัฒนธรรม

ประวัติการก่อตั้ง

ยุคพิพิธภัณฑ์อาณานิคม

จุดเริ่มต้นของเทปาปาเริ่มจาก พิพิธภัณฑ์อาณานิคม (Colonial Museum) ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2408 (ค.ศ. 1865) โดยมีเซอร์เจมส์ เฮกเตอร์ เป็นผู้อำนวยการคนแรก ตั้งอยู่ที่ถนนมิวเซียม (Museum Street) ในยุคแรกพิพิธภัณฑ์เน้นการสะสมสิ่งของทางวิทยาศาสตร์ รวมถึงภาพพิมพ์ ภาพเขียน และวัตถุทางชาติพันธุ์วิทยา ต่อมาในปี พ.ศ. 2450 (ค.ศ. 1907) ได้เปลี่ยนชื่อเป็น พิพิธภัณฑ์โดมิเนียน (Dominion Museum) เพื่อขยายขอบเขตการนำเสนอให้กว้างขึ้น

การควบรวมกับหอศิลป์แห่งชาติ

ในปี พ.ศ. 2473 (ค.ศ. 1930) มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติพิพิธภัณฑ์โดมิเนียนและหอศิลป์แห่งชาติ ทำให้ทั้งสองสถาบันอยู่ภายใต้คณะกรรมการบริหารชุดเดียวกัน และในปี พ.ศ. 2477 (ค.ศ. 1934) หอศิลป์แห่งชาติได้ย้ายเข้ามาอยู่ในอาคารเดียวกับพิพิธภัณฑ์โดมิเนียน

ในปี พ.ศ. 2479 (ค.ศ. 1936) อาคารหลังใหม่ที่รวมทั้งสองหน่วยงานได้เปิดใช้งานที่ถนนบัคเคิล (Buckle Street) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอนุสรณ์สถานสงครามแห่งชาติ (National War Memorial) โดยมีการบริหารงานโดยผู้อำนวยการหอศิลป์หลายท่าน เช่น สจวร์ต แมคเลนนัน (Stewart Maclennan) ซึ่งเป็นผู้อำนวยการหอศิลป์เต็มเวลาคนแรกของนิวซีแลนด์

การกำเนิดของเทปาปา

เทปาปาถูกก่อตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการตามพระราชบัญญัติพิพิธภัณฑ์แห่งนิวซีแลนด์ เทปาปา ตองกาเรวา พ.ศ. 2535 (ค.ศ. 1992) โดยมีเป้าหมายเพื่อสำรวจอัตลักษณ์ประจำชาติของนิวซีแลนด์ คำว่า Te Papa Tongarewa แปลตรงตัวว่า "ภาชนะบรรจุสมบัติ" หรือในความหมายที่สมบูรณ์คือ "ภาชนะบรรจุสิ่งของและผู้คนที่ทรงคุณค่าซึ่งกำเนิดจากพระแม่ธรณีในนิวซีแลนด์"

พิพิธภัณฑ์เปิดตัวอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2541 (ค.ศ. 1998) โดยมีนายกรัฐมนตรี เจนนี ชิปลีย์ เป็นประธานในพิธี และได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว โดยมีผู้เข้าชมถึงหนึ่งล้านคนภายในห้าเดือนแรกของการเปิดทำการ

สถาปัตยกรรมและการออกแบบ

อาคารหลักของเทปาปาตั้งอยู่บนพื้นที่ถมทะเลบริเวณถนนเคเบิล (Cable Street) ซึ่งเดิมเป็นพื้นที่ของคณะกรรมการท่าเรือเวลลิงตัน การก่อสร้างอาคารนี้มีความน่าสนใจทางวิศวกรรม โดยมีการใช้เทคโนโลยี Base Isolation (การแยกฐานราก) เพื่อป้องกันแผ่นดินไหว ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้นในนิวซีแลนด์

อาคารมีพื้นที่ใช้สอย 36,000 ตารางเมตร ประกอบด้วยนิทรรศการ 6 ชั้น พร้อมด้วยร้านอาหารและร้านขายของที่ระลึก นอกจากนี้ยังมีพื้นที่กลางแจ้งที่จำลองถ้ำ พืชพรรณท้องถิ่น และพื้นที่ชุ่มน้ำ

การออกแบบอาคารยึดหลักการทวิวัฒนธรรมตามสนธิสัญญาไวตางี (Treaty of Waitangi) โดยมี คลิฟฟ์ ไวทิง (Cliff Whiting) เป็นผู้นำในกระบวนการออกแบบร่วมกับ เชริล โซเธอร์แรน และ เคน กอร์บีย์ เพื่อให้มั่นใจว่าพิพิธภัณฑ์เป็นพื้นที่ที่สะท้อนถึงทั้งวัฒนธรรมยุโรปและเมารีอย่างเท่าเทียมกัน